به گزارش مسیر اقتصاد بحران پالایش جهانی همچنان بازار انرژی را تحت فشار قرار میدهد. قیمت شاخص نفت خام از اوج ۱۱۸ دلار در هر بشکه در بحبوحه جنگ ایران به حدود ۸۵ دلار کاهش یافته است. با این حال، اختلال در پالایشگاههای غرب آسیا، روسیه و آسیا همچنان عرضه سوخت را محدود میکند.
کاهش بهای نفت خام، کمبود فرآوردهها را جبران نکرد
بازگشت بخشی از عرضه نفت خام، نگرانی شماری از سرمایهگذاران درباره بحران انرژی را کاهش داده است. اما صنعت پالایش هنوز پیامد ماهها اختلال ناشی از جنگ در روسیه و غرب آسیا را تحمل میکند.
ذخایر بنزین و گازوئیل اکنون نزدیک پایینترین سطوح چندساله قرار دارند. پالایشگاهها نیز نفت خام کمتری پالایش میکنند و حاشیه سود آنها به رکوردهای تازه رسیده است.
خانوارها و صنایع فرآوردههای پالایششده مصرف میکنند، نه نفت خام. به همین دلیل، وضعیت بنزین، گازوئیل و دیگر سوختها فشار واقعی بر زنجیره انرژی را بهتر نشان میدهد.
کاهش روزانه ۵ میلیون بشکه از پالایش جهان
در غرب آسیا، جنگ فعالیت چند پالایشگاه بزرگ را مختل کرده است. پالایشگاههای عربستان سعودی، بحرین، کویت و امارات متحده عربی پس از آغاز جنگ علیه ایران در ۲۸ فوریه هنوز با ظرفیت کامل فعالیت نمیکنند.
چین برای جبران کاهش شدید واردات در جریان جنگ علیه ایران، فعالیت پالایشگاههای خود را بهشدت کاهش داد. پالایشگران دیگر نقاط آسیا نیز به دلیل محدودیت عرضه نفت خام، سطح عملیات خود را پایین آوردند.
حملات مستمر پهپادی اوکراین نیز بخش پالایش روسیه را تحت فشار قرار داده است. این حملات کمبود سوخت داخلی را تشدید کردند و مسکو برای مهار افزایش قیمتها، صادرات گازوئیل را محدود کرد.
تنگه هرمز دوباره به گلوگاه بازار سوخت تبدیل شد
آژانس بینالمللی انرژی برآورد میکند این اختلالها در سهماهه دوم حدود ۵ میلیون بشکه در روز از تولید پالایشی جهان کاستند. این رقم با مدت مشابه سال قبل مقایسه شده است. میانگین فعالیت پالایشگاههای جهان نیز به حدود ۷۸ میلیون بشکه در روز رسید.
آتشبس آمریکا و ایران در ۱۷ ژوئن، زمینه بازگشایی موقت تنگه هرمز را فراهم کرد. تولیدکنندگان خلیج فارس پس از آن صادرات نفت خام را افزایش دادند، اما صادرات فرآوردههای نفتی بسیار ضعیفتر ماند.
دادههای کپلر (Kpler) نشان میدهد منطقه در ژوئن حدود ۴ میلیون بشکه در روز نفت خام صادر کرد. صادرات فرآوردههای نفتی فقط حدود ۱ میلیون بشکه در روز بود؛ یعنی یکچهارم سطح پیش از جنگ.
اختلال دوباره در هرمز و کاهش صادرات منطقه
تشدید دوباره جنگ آمریکا علیه ایران، تردد در تنگه هرمز را بار دیگر مختل کرده است. این وضعیت صادرات منطقه را محدود میکند و چشمانداز احیای فعالیت پالایشگاههای آسیا و غرب آسیا را تضعیف کرده است.
پالایشگاهها همزمان با دو محدودیت روبهرو هستند: کاهش ذخایر و کمبود زمان. ادامه اختلال در مسیرهای صادراتی میتواند فشار بر عرضه فرآوردههای نفتی را حفظ کند.
آمریکا تلاش کرد بخشی از فشار بازار را در نیمه نخست سال جبران کند. این کشور صادرات نفت خام، بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما را افزایش داد تا کاهش عرضه سایر مناطق را پوشش دهد.
ذخایر آمریکا به پایینترین سطوح چندساله رسید
اکنون توان آمریکا برای ادامه این نقش کاهش یافته است. از آغاز جنگ ایران، مجموع ذخایر نفت خام تجاری و ذخیره اضطراری دولت آمریکا به پایینترین سطح از سال ۱۹۸۴ رسیده است.
ذخایر بنزین نیز برای این مقطع از سال به کمترین سطح از ۲۰۱۲ رسیدهاند. موجودی گازوئیل از پایینترین سطح بیش از دو دهه گذشته فاصله گرفته است.
اکنون افزایش تقاضای داخلی صادرات آمریکا را نیز کاهش داده است. صادرات هفتگی نفت خام و فرآوردهها هفته گذشته به ۱۰.۷ میلیون بشکه در روز رسید که پایینترین رقم از ماه مارس بود. این رقم در آوریل رکورد ۱۴.۲ میلیون بشکه در روز را ثبت کرده بود.
حاشیه سود پالایشگاهها رکورد زد
تقاضای تابستانی سوخت در آمریکا اکنون به اوج فصلی نزدیک شده است. فشار بر ذخایر داخلی، توان واشنگتن برای تأمین بازار جهانی را بیش از پیش محدود میکند.
حاشیه پالایشی شاخص «۳-۲-۱» آمریکا یا کرک اسپرد (Crack Spread[۱]) اخیراً به نزدیک ۷۰ دلار در هر بشکه رسید. این رقم بالاترین سطح ثبتشده برای این شاخص است. حاشیه سود پالایش در شمالغرب اروپا نیز به رکورد فصلی نزدیک ۳۰ دلار در هر بشکه رسید.
بازار گازوئیل فشار بیشتری را نشان میدهد. حاشیه پالایش گازوئیل اروپا به رکورد حدود ۶۵ دلار در هر بشکه رسیده است. حاشیه بنزین آمریکا نیز نزدیک رکوردهای شوک انرژی سال ۲۰۲۲ پس از حمله روسیه به اوکراین حرکت میکند.
موانع جدی احیای پالایش جهانی
چنین سودهای حاشیهای بالایی نشان میدهند مصرفکنندگان برای دسترسی به عرضه محدود سوخت رقابت میکنند. با ورود بحران جنگ علیه ایران به پنجمین ماه، معاملهگران انتظار دارند دونالد ترامپ برای جلوگیری از جهش قیمت سوخت در آمریکا تلاش کند.
با این حال، وضعیت صنعت پالایش میتواند توان رئیسجمهوری آمریکا برای مهار قیمتها را محدود کند. چند قطب عمده پالایشی هنوز با جنگ، اختلال عرضه یا محدودیت صادرات روبهرو هستند. این مشکلات همزمان با اوج تقاضای تابستانی برای سوخت جادهای و سوخت هواپیما ادامه دارند.
ذخایر گازوئیل معمولاً در تابستان برای مصرف زمستانی افزایش مییابند. اما روسیه برای بازگرداندن کامل تولید پالایشی خود احتمالاً به ماهها و شاید سالها زمان نیاز دارد. این برآورد مشروط به توقف حملات بیشتر اوکراین است؛ فرضی که بسیار بعید به نظر میرسد
وضعیت پالایشگاههای غرب آسیا
پالایشگاههای غرب آسیا پس از عادیشدن جریان تردد در تنگه هرمز هم نمیتوانند فوراً به ظرفیت قبلی بازگردند. افزایش دوباره فعالیت آنها احتمالاً چند ماه زمان میبرد.
زمان بازگشت کامل تردد در تنگه هرمز همچنان مشخص نیست. در نتیجه، صنعت پالایش نمیتواند روی احیای سریع عرضه منطقه حساب کند.
اگر ذخایر سوخت همچنان کاهش یابد، بازار ابزارهای کمتری برای ایجاد تعادل خواهد داشت. در چنین شرایطی، کاهش تقاضا میتواند به آخرین اهرم بازار تبدیل شود و فعالیت اقتصادی جهان را محدود کند.
بحران پالایش جهانی با وجود کاهش قیمت نفت خام همچنان ادامه دارد. اختلال در غرب آسیا و روسیه، کاهش ذخایر سوخت و محدودشدن توان صادراتی آمریکا، بازار فرآوردههای نفتی را تحت فشار نگه داشتهاند.
بازار انرژی نیمه نخست پرآشوب سال ۲۰۲۶ را پشت سر گذاشته است. با این حال، کاهش ذخایر جهانی سوخت، اقتصاد جهان را در برابر ادامه اختلالهای پالایشی آسیبپذیرتر کرده است.
پانویس:
[۱] کرک اسپرد (Crack Spread): اختلاف میان قیمت نفت خام و ارزش فرآوردههای پالایششده حاصل از آن، مانند بنزین و گازوئیل، که بهعنوان شاخصی تقریبی برای سنجش حاشیه سود پالایشگاهها استفاده میشود.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ انرژی
