به گزارش مسیر اقتصاد چین در بازار جهانی نفت طی جنگ علیه ایران توانست بخش مهمی از نوسان شدید قیمتها را مهار کند. پکن واردات را کاهش داد، صادرات سوخت را محدود کرد و با احتیاط به سراغ ذخایر خود رفت. به گزارش رویترز این اقدامات از چین در برابر بزرگترین شوک انرژی چند دهه اخیر محافظت کرد.
کاهش واردات در اوج جهش قیمت نفت
جنگ علیه ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد و بازار نفت پس از آن با نوسان شدید روبهرو شد. چین با وجود این شرایط، از بخش بزرگی از نوسان قیمتی مصون ماند.
پس از بستهشدن مؤثر تنگه هرمز، قیمت نفت برنت از حدود ۷۲ دلار در هر بشکه به ۱۱۸ دلار رسید. اوج قیمت در اواخر مارس ثبت شد. پیش از بحران، ۲۰ درصد عرضه انرژی جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. برنت تا اوایل ژوئیه به سطح پیش از جنگ بازگشت و با افزایش حملات آمریکا علیه ایران دوباره صعود کرد.
همزمان با افزایش قیمتها، پکن خرید نفت را کاهش داد. دادههای گمرکی نشان دادند تحویل نفت در ژوئن بیش از ۴۱ درصد افت کرد و به ۷.۱۲ میلیون بشکه در روز رسید. این پایینترین سطح واردات از اکتبر ۲۰۱۶ بهحساب میآید. این کاهش به اقتصاد جهانی کمک کرد اثر افت بیش از ۱۳ میلیون بشکهای صادرات روزانه غرب آسیا را جذب کند.
ذخایر عظیم نفتی؛ سپر چین در بحران انرژی
اهمیت این تغییر با توجه به جایگاه چین در بازار نفت بیشتر میشود. این کشور در سال ۲۰۲۵ رکورد ۱۱.۵۵ میلیون بشکه واردات روزانه را ثبت کرد. این حجم حدود دوسوم مصرف داخلی چین و ۱۶ درصد تقاضای جهانی بود.
چنین وابستگیای در گذشته میتوانست چین را در برابر اختلال عرضه خلیج فارس آسیبپذیر کند. با این حال، پکن با آمادگی بیشتری وارد بحران شد. واردات نفت خام چین در سال گذشته ۴.۴ درصد افزایش یافت و بخش مهمی از این رشد به ذخیرهسازی گسترده این کشور مربوط بود.
برآورد میشد ذخایر چین بین ۱.۳ تا ۱.۵ میلیارد بشکه باشد. این مقدار معادل بیش از ۱۰۰ روز متوسط واردات نفت این کشور بود. این ذخیرهسازی بخشی از راهبرد چنددههای چین برای کاهش آسیبپذیری ناشی از وابستگی گسترده به منابع انرژی خارجی بود.
توقف صادرات سوخت و فشار بر بازار آسیا
کاهش واردات تنها بخش راهبرد چین نبود. پکن در ماه مارس صادرات فرآوردههای پالایشی، از جمله بنزین، گازوئیل و سوخت جت را متوقف کرد. هدف این اقدام، حفظ عرضه کافی در بازار داخلی بود.
این تصمیم استرالیا، بنگلادش و فیلیپین را نگران کرد؛ کشورهایی که با کمبود شدید سوخت روبهرو بودند. چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰۰ هزار بشکه در روز سوخت صادر کرد. این حجم نزدیک به ۱۲ درصد واردات فرآوردههای پالایشی آسیا بود.
دولت چین در ژوئیه بخشی از محدودیتها را کاهش داد و فشار بر بازار سوخت آسیا کمتر شد. با این حال، این دوره نشان داد پکن میتواند در صورت وخامت شرایط، عرضه سوخت را بهسرعت محدود کند. این توان به چین امکان میدهد عرضه و قیمت فرآوردههای نفتی در بازار آسیا را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش پالایش به جای برداشت گسترده از ذخایر
ذخایر عظیم نفتی چین تاکنون فقط بهصورت محدود مورد استفاده قرار گرفتهاند. در نتیجه، پکن هنوز ظرفیت قابلتوجهی برای برداشت بیشتر دارد. این کشور هیچ آمار رسمی درباره سطح ذخایر یا تغییرات آنها منتشر نمیکند.
به همین دلیل معاملهگران و سیاستگذاران وضعیت ذخایر را با شاخصهای غیرمستقیم برآورد میکنند. محاسبات رویترز نیز واردات نفت خام و تولید داخلی را در نظر میگیرد و نفت مصرفشده در پالایشگاهها را از آنها کسر میکند. این محاسبات نشان میدهد ذخایر از آوریل تا ژوئن روزانه حدود ۵۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه کاهش یافت.
پکن برداشت از ذخایر را محدود کرد و در عوض فعالیت پالایشگاهها را کاهش داد. حجم پالایش در ژوئن ۱۸ درصد افت کرد و به حدود ۱۲.۵ میلیون بشکه در روز رسید. این پایینترین سطح از مارس ۲۰۲۰، یعنی اوج همهگیری کووید-۱۹، بود. توان چین برای آزادسازی ذخایر در مقیاسی بسیار بزرگتر هنوز آزموده نشده است.
تغییر موازنه بازار جهانی نفت
چین همزمان وابستگی خود به واردات را با افزایش تولید داخلی کاهش داده است. تولید نفت این کشور در سال گذشته به رکورد ۴.۳ میلیون بشکه در روز رسید. گسترش سریع خودروهای برقی نیز رشد تقاضا را محدود کرده و اهمیت راهبردی نفت خام را کاهش میدهد.
چین برای دههها بزرگترین منبع رشد تقاضای نفت جهان شناخته میشد. در این جایگاه، پکن عمدتاً قیمتپذیر بود و حجم مصرف آن به شرایط جهانی واکنش نشان میداد. بحران جنگ علیه ایران نشان داد چین اکنون میتواند بر همان شرایط نیز اثر بگذارد.
توان پکن برای افزایش یا کاهش سریع واردات و صادرات، این کشور را به یک بازیگر قیمتساز نزدیک میکند. چنین نقشی بهطور سنتی با اعضای اوپک، روسیه و در سالهای اخیر آمریکا پیوند داشته است. بحران هرمز نیز نشان داد ذخایر چین میتواند توازن بازار جهانی نفت را بهطور محسوس تغییر دهد.
کاهش وابستگی و پیامدهای فراتر از نفت
چین نشان داد میتواند از یک شوک بزرگ عرضه عبور کند و همزمان جریان سوخت را در بازارهای مختلف تغییر دهد. این توان، وابستگی پکن به بازارهای بینالمللی انرژی را کمتر از گذشته نشان میدهد. چنین وضعیتی با دوره وابستگی عمیق انرژی در دو دهه گذشته تفاوت دارد.
این تابآوری برای پکن مزیت دارد، اما کاهش وابستگی متقابل میتواند اصطکاک تازه ایجاد کند. با افزایش قدرت چین برای مهار شوکها، تنش با آمریکا و دیگر مصرفکنندگان بزرگ نیز ممکن است بیشتر شود.
کمبود شفافیت درباره بسیاری از تصمیمهای پکن نیز اهمیت دارد. در آینده، نقاط کور بازار انرژی میتوانند اهمیت بیشتری از دادههای آشکار پیدا کنند. در چنین شرایطی، پویایی انرژی چین میتواند به سلاحی دفاعی و تهاجمی تبدیل شود، نه یک نقطه آسیبپذیری.
چین در بازار جهانی نفت دیگر فقط یک خریدار بزرگ نیست. کاهش واردات، محدودیت صادرات سوخت، افزایش تولید داخلی و ذخایر گسترده، قدرت مانور پکن را در شرایط بحرانی افزایش دادهاند. این تغییر میتواند نهتنها بازار جهانی نفت، بلکه موازنه گستردهتر قدرت جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ انرژی
