به گزارش مسیر اقتصاد صادرات محصولات کشاورزی روسیه به قاره آفریقا در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ از ۱۱ میلیون تن عبور کرد. ارزش این صادرات نیز به حدود ۲.۹ میلیارد دلار رسید. برآورد مرکز فدرال «آگرو اکسپورت» روسیه نشان میدهد حجم محمولهها نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۰ درصد و ارزش آنها ۳۵ درصد افزایش یافته است. رشد سریعتر حجم نسبت به ارزش صادرات نشان میدهد بخش مهمی از افزایش تجارت به کالاهای کشاورزی حجیم و دارای ارزش واحد پایینتر مربوط بوده است. ترکیب صادرات نیز نشان میدهد گسترش تجارت کشاورزی روسیه با آفریقا بیش از هر محصول دیگری بر گندم متکی است.
گندم بیش از ۹۰ درصد محمولهها را تشکیل داد
روسیه در ششماهه نخست سال بیش از ۱۰.۲ میلیون تن گندم به کشورهای آفریقایی صادر کرد که بیش از ۹۰ درصد کل صادرات کشاورزی این کشور به قاره را شامل میشود. صادرات جو حدود ۲۳۴ هزار تن و صادرات روغن سویا بیش از ۱۵۸ هزار تن بود. کنجاله آفتابگردان و تفاله چغندرقند نیز در رتبههای بعدی قرار داشتند.
این ترکیب نشان میدهد آفریقا برای روسیه هنوز بیش از آنکه بازار متنوع محصولات غذایی و کشاورزی باشد، بازار صادرات غلات و بهویژه گندم است. بنابراین رشد تجارت دو طرف تا حد زیادی به توان تولید و قیمتگذاری گندم روسیه و نیاز کشورهای آفریقایی به واردات غذای پایه وابسته است.
در همین دوره، کل صادرات غلات و فرآوردههای آن از روسیه به بیش از ۳۶ میلیون تن رسید که ۶۹ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. صادرات جهانی گندم روسیه نیز با رشد ۷۳ درصدی از ۲۱.۷ میلیون تن عبور کرد. افزایش صادرات به مصر، سودان، کنیا، اوگاندا، موزامبیک و آفریقای جنوبی بخشی از این رشد بوده است.
سه کشور دوسوم صادرات را جذب کردند
مصر با واردات ۴.۹ میلیون تن، بزرگترین بازار محصولات کشاورزی روسیه در آفریقا بود. این کشور در مدت مشابه سال قبل ۳.۸ میلیون تن وارد کرده بود و اکنون ۴۴ درصد کل محمولههای روسیه به قاره را به خود اختصاص داده است.
سودان با سهم ۱۱ درصدی در رتبه دوم قرار گرفت و حجم واردات آن ۱.۶ برابر شد. کنیا نیز با سهم ۱۰ درصدی و افزایش ۹.۵ برابری محمولهها، سومین خریدار بزرگ بود. الجزایر و لیبی نیز در جمع پنج مقصد اصلی قرار گرفتند. در مجموع، روسیه در نیمه نخست سال به بیش از ۴۰ کشور آفریقایی محصولات کشاورزی صادر کرد.
مصر، سودان و کنیا در مجموع ۶۵ درصد صادرات وزنی روسیه به آفریقا را جذب کردهاند. این تمرکز، از یک سو امکان جابهجایی حجم بالای کالا و تثبیت بازارهای اصلی را فراهم میکند و از سوی دیگر تجارت روسیه را به شرایط اقتصادی، سیاسی و ارزی شمار محدودی از کشورهای واردکننده وابسته نگه میدارد.
رشد صادرات به سودان و کنیا نشان میدهد توسعه بازار روسیه به کشورهای شمال آفریقا محدود نمانده است. صادرات گندم روسیه به سودان از ابتدای سال زراعی گذشته تا اوایل آوریل به حدود ۱.۷ میلیون تن رسید که بیش از دو برابر مدت مشابه سال قبل بود. بازگشایی بخشی از واحدهای آردسازی سودان نیز تقاضا برای واردات گندم را افزایش داده است.
ریسک جنگ در مسیر اصلی صادرات افزایش یافته است
آمار منتشرشده صادرات به آفریقا را بر اساس مسیر حمل تفکیک نمیکند، اما ساختار لجستیک غلات روسیه نشان میدهد حمل دریایی مسیر مسلط صادرات است. دولت روسیه اعلام کرده است ۸۸ درصد صادرات غلات این کشور از طریق دریا انجام میشود و بنادر روسیه بیش از ۷۷ میلیون تن ظرفیت انتقال غلات دارند. بنادر حوضه آزوف و دریای سیاه نیز بخش مهمی از این زیرساخت را در اختیار دارند.
این مسیر برای صادرات به مصر، الجزایر و لیبی کوتاه و دارای پایانههای تخصصی بارگیری فله است. بااینحال، افزایش حملات به کشتیها، بنادر و پایانههای صادراتی دریای سیاه، محدودیت تردد در دریای آزوف و آسیب به پایانه غلات تامان، ریسک حمل کالا را افزایش داده است. گزارشهای رویترز از اختلال در فعالیت کشتیها و افزایش هزینه حمل و بیمه جنگ حکایت دارد.
با وجود این مخاطرات، دریای سیاه همچنان مسیر اصلی و کمهزینهتر روسیه به شمال آفریقاست. افزایش ریسک لزوماً به معنای کنارگذاشتن این مسیر نیست، اما رشد صادرات نیاز روسیه به حفظ مسیرهای جایگزین و مکمل را بیشتر میکند.
ایران؛ مسیر مکمل صادرات گندم روسیه برای شرق آفریقا
رشد واردات سودان، کنیا و دیگر کشورهای شرق آفریقا میتواند فرصتی محدود برای استفاده از مسیر ایران ایجاد کند. راهگذر شمال ـ جنوب امکان اتصال شبکه حملونقل روسیه به بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان و سپس بازارهای شرق آفریقا را فراهم میکند.
این مسیر در شرایط فعلی جایگزین دریای سیاه نیست؛ زیرا به انتقال چندمرحلهای کالا نیاز دارد و اتصال ریلی رشت ـ آستارا نیز هنوز تکمیل نشده است. بااینحال، روسیه، ایران و جمهوری آذربایجان افزایش ظرفیت شاخه غربی راهگذر به ۱۵ میلیون تن را دنبال میکنند. تکمیل اتصال ریلی و توسعه پایانههای تخصصی غلات میتواند امکان جذب بخشی از صادرات رو به رشد روسیه به شرق آفریقا را فراهم کند.
افزایش ۴۰ درصدی صادرات نشان میدهد روسیه در حال تثبیت جایگاه خود در بازار غذای آفریقاست؛ اما پایداری این رشد علاوه بر تولید و قیمت رقابتی، به امنیت مسیرهای دریایی و گسترش گزینههای حمل نیز وابسته خواهد بود.
منابع:
اینترفکس؛ پیوند اول، پیوند دوم
انتهای پیام/ کشاورزی
