به گزارش مسیر اقتصاد فایننشال تایمز در گفتوگویی با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، بخش مهمی از وضعیت امروز این کشور را به تصمیمی در دهه ۱۹۹۰ پیوند زده است؛ زمانی که اوکراین زرادخانه هستهای باقیمانده از دوران شوروی را کنار گذاشت و در برابر آن، تضمینهای امنیتی دریافت کرد. زلنسکی اکنون میگوید کشوری که سلاح هستهای ندارد، از باشگاهی خارج میشود که دیگران از حمله به آن میترسند و به باشگاهی وارد میشود که امکان حمله به آن وجود دارد.
این جمله، بحث جنگ اوکراین را از سطح درخواست روزمره برای تسلیحات فراتر میبرد. اوکراین در سال ۱۹۹۴ در قالب یادداشت بوداپست، پذیرفت بهعنوان کشور غیرهستهای به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای بپیوندد. در برابر این تصمیم، روسیه، آمریکا و بریتانیا متعهد شدند امنیت، حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین را محترم بشمارند. تجربه جنگ نشان داد این نوع تضمین سیاسی، در لحظه بحران جای بازدارندگی سخت را پر نکرد.
از تضمین امنیتی تا نیاز به پاتریوت
ضعف اصلی اوکراین امروز، دفاع در برابر موشکهای بالستیک است. زلنسکی میگوید کییف توانسته روسیه را در زمین متوقف کند و با استفاده از پهپادهای دریایی، بخشی از آزادی عمل روسیه در دریای سیاه را محدود سازد؛ اما میدان تعیینکننده اکنون به آسمان منتقل شده است. در این میدان، کمبود پدافند ضدبالستیک و موشکهای رهگیر، نقطه آسیبپذیر اوکراین است.
به همین دلیل، درخواست اوکراین فقط دریافت چند سامانه جدید نیست. کییف به دنبال دسترسی پایدار به سامانه پاتریوت، موشکهای رهگیر و حتی مجوز تولید آنهاست. زلنسکی میگوید اوکراین در صورت دریافت مجوز از آمریکا، میتواند بخشی از نیاز خود و شرکایش را تولید کند. این درخواست نشان میدهد جنگ فرسایشی فقط با ارسال مقطعی سلاح مدیریت نمیشود و به ظرفیت تولید، انتقال فناوری و زنجیره تأمین دفاعی وابسته است.
جنگ در آسمان و صنعت دفاعی
زلنسکی جنگ فعلی را مرحلهای تازه میداند؛ مرحلهای که در آن برتری با طرفی است که در تولید، فناوری و استفاده از پهپادها و پدافند هوایی هوشمندتر عمل کند. اوکراین در حملات پهپادی دوربرد پیشرفت کرده و تلاش دارد فشار نظامی، روانی و اقتصادی را به عمق خاک روسیه منتقل کند. با این حال، همین توان تهاجمی بدون پدافند مؤثر، برای تغییر معادله جنگ کافی نیست.
مسئله اصلی برای اوکراین این است که روسیه میتواند فشار هوایی خود را با موشکها و پهپادهای پرتعداد ادامه دهد، اما ظرفیت رهگیری کییف محدود و وابسته به حمایت خارجی است. این وابستگی، همان نقطهای است که زلنسکی آن را با تجربه از دست دادن بازدارندگی هستهای پیوند میزند. کشوری که ابزار بازدارنده خود را کنار گذاشته، اکنون برای دفاع از آسمان خود نیازمند تصمیم سیاسی، مجوز صنعتی و تأمین مالی دیگران است.
تضمین سیاسی بدون پشتوانه سخت
تجربه اوکراین نشان میدهد تضمین امنیتی زمانی ارزش عملی دارد که با ابزار اجرایی و توان بازدارنده همراه باشد. یادداشت بوداپست از نظر سیاسی برای اوکراین اهمیت داشت، اما در برابر جنگ گسترده روسیه نتوانست جایگزین بازدارندگی هستهای شود. اکنون همان کشور برای دفاع از شهرها، زیرساختها و آسمان خود، نیازمند سامانههایی است که تولید و انتقال آنها در اختیار قدرتهای دیگر قرار دارد.
در این چارچوب، بحث زلنسکی درباره نبرد در آسمان فقط یک تحلیل نظامی نیست. این سخنان نشان میدهد جنگهای جدید به توان صنعتی، فناوری دفاعی و دسترسی پایدار به تجهیزات پیچیده گره خوردهاند. پهپاد، پدافند، موشک رهگیر و مجوز تولید، به همان اندازه که ابزار نظامی هستند، بخشی از اقتصاد امنیت و زنجیره قدرت صنعتی محسوب میشوند.
اوکراین امروز از یک سو در میدان پهپادها و حملات دوربرد رقابتپذیرتر شده، اما از سوی دیگر در برابر موشکهای بالستیک همچنان به سامانههای غربی نیاز دارد. همین شکاف، معنای واقعی هزینه کنار گذاشتن بازدارندگی را روشن میکند: کشوری که روزی دارنده ابزار بازدارنده بود، امروز برای دفاع از آسمان خود باید منتظر تصمیم شرکای خارجی بماند.
منبع: فایننشال تایمز
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
