به گزارش مسیر اقتصاد تحریمهای ثانویه و تهدید بانکهای بینالمللی همواره به عنوان یک سلاح برنده برای افزایش هزینههای مبادله عمل میکنند؛ اما تجربه فدراسیون روسیه در تحریم این کشور نشان میدهد که اگر اراده سیاسی و نیاز متقابل تجاری در سطح کلان وجود داشته باشد، بازار مسیرهای جایگزین و غیررسمی خود را با سرعتی چشمگیر پیدا میکند. پس از آنکه هشدارهای خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۴ حتی بانکهای محلی چین را نیز در پردازش تراکنشهای مرزی روسیه محتاط کرد، مسکو با سرعت بخشیدن به روشهای پرداخت غیربانکی، استراتژی «مقاومت فعال» خود را وارد فاز کاملاً جدیدی کرد.
استفاده از شمشهای طلا برای تسویه حسابهای تجاری
یکی از روشهای سنتی اما بسیار کارآمد که پس از تشدید تحریمها مجدداً احیا شد، استفاده از شمشهای فیزیکی طلا برای تسویه حسابهای تجاری کلان است. در این رویه، تجار و شرکتهای روسی طلا را خریداری کرده و به بنادر آزادی نظیر هنگکنگ (که عوارض وارداتی برای طلا ندارد) منتقل میکنند. پس از فروش قانونی طلا در این مراکز، وجه نقد مستقیماً به حساب تأمینکنندگان چینی واریز میشود؛ روندی که عملاً رادارهای سیستم بانکی غرب را کور میکند.
خالصسازی متمرکز؛ انقلاب در تجارت تهاتری
در کنار استفاده از طلا، «تجارت تهاتری» نیز از حالت سنتی خارج شده و ساختارمند شده است. بانکهای بزرگ و تحریمشده روسیه سیستمی موسوم به «China Track» را راهاندازی کردهاند که فراتر از یک مبادله کالا به کالا عمل میکند. در این سیستم که از طریق شبکهای از نمایندگان تأیید شده در ۱۱ استان چین فعال است، پرداختهای وارداتی و صادراتی به صورت متمرکز «خالصسازی» (Netting) میشوند.
به این معنا که اگر یک شرکت روسی کالایی صادر کند، ارز حاصل از آن به کشور بازنمیگردد، بلکه همان اعتبار برای پرداخت به یک صادرکننده چینی (بابت واردات کالای دیگر به روسیه) در داخل چین استفاده میشود. این مکانیزم تضمین میکند که بدهیها و مطالبات بدون جابجایی فیزیکی پول از مرزها و کاملاً خارج از سامانه سوئیفت تسویه گردند و کارمزدها را در حدود ۰.۵ تا ۱ درصد نگه میدارد.
نوآوری روسیه در خنثیسازی تحریم با پذیرش فناوریهای نوین و رمز ارزها
شاید جسورانهترین نوآوری روسیه در خنثیسازی تحریمها، پذیرش فناوریهای مالی غیرمتمرکز و رمز ارزها باشد. در تابستان ۲۰۲۴، مسکو با تغییر رویکردی تاریخی و تصویب قوانین جدید، استخراج و استفاده از ارزهای دیجیتال را در تسویه حسابهای بینالمللی و تجارت خارجی تحت یک رژیم قانونی آزمایشی کاملاً مجاز شمرد. این تصمیم، امکان دور زدن کامل رگولاتوریهای غربی را برای تجار فراهم میآورد و نیاز به سیستمهای بانکی واسط را به صفر میرساند.
نمونه بارز و عملیاتی این رویکرد، تأسیس شرکت خدمات مالی «A7» است. این شرکت که با حمایت پرومسویازبانک (بانک دولتی بخش دفاعی روسیه) ایجاد شده، با معرفی یک استیبلکوین اختصاصی به نام «A7A5» (با پشتوانه سپردههای روبل) توانست در ۶ ماه ابتدایی فعالیت خود، حدود ۱۰۰ میلیارد دلار از تراکنشهای فرامرزی روسیه را با تمرکز بر بازار چین کارسازی کند.
این سیستم نوین با ترکیب پول نقد، سفتههای دیجیتال (مورد پذیرش برای تجار چینی) و توکنهای کریپتویی، از طریق شرکتهای پوششی ثبتشده در کشورهایی نظیر قرقیزستان عمل میکند. اگرچه استفاده از این مسیرهای جایگزین و مدلهایی چون تدارکات بازار (۱۰۳۹) چالشهایی نظیر کارمزدهای بالا، عدم امکان بهرهمندی از معافیتهای مالیاتی صادراتی و ریسکهای نظارتی را به همراه دارد، اما موفقیت آنها ثابت میکند که معماری تحریمهای مالی غرب در برابر اراده حاکمیتی و نوآوریهای غیرمتمرکز، تا حد زیادی آسیبپذیر و شکننده است.
منبع: گزارش کارشناسی اندیشکده اقتصاد مقاومتی با عنوان «واکاوی روابط مالی روسیه و چین بعد از تحریمها»
انتهای پیام/ پول و بانک



