فرهاد فلاحی، رئیس پژوهشکده انتقال و توزیع پژوهشگاه نیرو، در گفت‌وگو با مسیر اقتصاد اظهار کرد: توسعه انرژی خورشیدی، به‌عنوان یکی از راهکارهای افزایش ظرفیت تولید برق، مستلزم هماهنگی میان محل احداث نیروگاه، ظرفیت خطوط و پست‌های برق و توان پذیرش شبکه است. اگر ظرفیت تولید بدون توجه به زیرساخت‌های انتقال و محدودیت‌های شبکه توسعه یابد، ممکن است بخشی از ظرفیت ایجادشده، امکان انتقال و بهره‌برداری مؤثر در شبکه را نداشته باشد.
وی افزود: پیش از احداث نیروگاه‌های بزرگ خورشیدی باید ظرفیت خطوط و پست‌های برق، الگوی زمانی تولید نیروگاه، وضعیت بار، محدودیت‌های بهره‌برداری و شرایط سایر واحدهای متصل به همان مسیر به‌دقت بررسی شود. اگر الزامات فنی شبکه و ملاحظات بهره‌برداری در طراحی و احداث این نیروگاه‌ها رعایت نشود، انرژی خورشیدی می‌تواند به‌جای فرصتی برای تأمین پایدار برق، به عاملی چالش‌زا برای بهره‌برداری از شبکه تبدیل شود.
فلاحی تأکید کرد: نیروگاه‌های خورشیدی بخشی از شبکه قدرت محسوب می‌شوند و باید متناسب با سطح نفوذ خود، در حفظ پایداری فرکانس و ولتاژ شبکه نیز نقش مؤثری ایفا کنند. تجهیز این نیروگاه‌ها به سامانه‌های کنترل توان اکتیو و راکتیو، قابلیت عبور از اغتشاشات و خطاهای شبکه، کنترل و پشتیبانی ولتاژ و ارائه پاسخ سریع فرکانسی، از جمله الزامات فنی مهم در این زمینه است.
وی ادامه داد: استفاده از ذخیره‌سازهای انرژی، اختصاص حاشیه رزرو تولید، افزایش متناسب ظرفیت نامی اینورترها برای ایجاد ظرفیت کنترلی کافی و تأمین توان راکتیو و به‌کارگیری اینورترهای «شبکه‌ساز[۱]» می‌تواند توان نیروگاه‌های خورشیدی را برای مشارکت در تنظیم فرکانس، پشتیبانی ولتاژ و حفظ پایداری شبکه افزایش دهد. اینورترهای شبکه‌ساز، برخلاف اینورترهای متداول وابسته به شبکه، قادرند مرجع ولتاژ و فرکانس ایجاد کنند و در شبکه‌هایی با سهم بالای منابع تجدیدپذیر، به تقویت پایداری، تاب‌آوری و بازیابی شبکه پس از وقوع اغتشاش کمک کنند. بنابراین، توسعه ظرفیت خورشیدی باید هم‌زمان و هماهنگ با توسعه شبکه، ذخیره‌سازهای انرژی و قابلیت‌های کنترلی نیروگاه‌ها برنامه‌ریزی شود.
تولید نیروگاه‌های خورشیدی باید با شرایط بهره‌برداری شبکه هماهنگ باشد
رئیس پژوهشکده انتقال و توزیع پژوهشگاه نیرو با اشاره به ماهیت زمان‌مند تولید برق خورشیدی اظهار کرد: این نیروگاه‌ها بخش عمده برق خود را در ساعات مشخصی از روز تولید می‌کنند؛ بنابراین شبکه باید در همان ساعات، ظرفیت کافی برای دریافت و انتقال توان تولیدی آن‌ها را داشته باشد. این در حالی است که ظرفیت ایجادشده در خطوط و پست‌های برق ممکن است در سایر ساعات شبانه‌روز با بارگذاری کمتری مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: ازاین‌رو، ظرفیت اتصال نیروگاه‌های خورشیدی نباید صرفاً بر مبنای ظرفیت نامی آن‌ها تعیین شود؛ بلکه لازم است الگوی زمانی تولید خورشیدی، وضعیت بار شبکه، محدودیت خطوط و پست‌ها و نحوه بهره‌برداری و برنامه تولید نیروگاه‌های حرارتی به‌صورت هم‌زمان مورد بررسی قرار گیرد. توسعه مزارع بزرگ خورشیدی، در صورت نبود برنامه‌ریزی هماهنگ، می‌تواند به دلیل تأثیر بر بارگذاری شبکه انتقال و ضرورت تغییر برنامه تولید نیروگاه‌های بزرگ حرارتی، پیچیدگی‌ها و چالش‌های جدیدی را برای بهره‌برداری از شبکه ایجاد کند.
فلاحی برای توضیح این موضوع به نمونه یک نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ مگاواتی اشاره کرد و گفت: ورود چنین توانی به یک مسیر انتقال، می‌تواند بر نحوه بهره‌برداری از سایر نیروگاه‌های متصل به همان مسیر اثر بگذارد. از این رو، بررسی پروژه باید وضعیت کل شبکه را در ساعات تولید خورشیدی در نظر بگیرد.
تغییرات تابش، مدیریت ظرفیت‌های بزرگ خورشیدی را پیچیده‌تر می‌کند
فلاحی با اشاره به تغییرپذیری تابش خورشید بیان کرد: هرچه ظرفیت تولید در یک نقطه متمرکزتر باشد، تغییرات خروجی نیروگاه اهمیت بیشتری برای بهره‌بردار شبکه پیدا می‌کند. در این زمینه، ظرفیت ۱۰۰۰ مگاواتی به‌عنوان نمونه‌ای برای بررسی اثر افت تولید ناشی از تغییر ناگهانی شرایط تابش مطرح است و برنامه‌ریزی برای چنین ظرفیتی باید امکان مدیریت تغییرات تولید، هماهنگی با سایر نیروگاه‌ها و توان تجهیزات شبکه را در نظر بگیرد.
پی‌نوشت:
[۱] Grid-Forming
انتهای پیام/ انرژی
