به گزارش مسیر اقتصاد در رقابت میان قطب‌های بزرگ پتروشیمی، مزیت اقتصادی هر منطقه به ظرفیت تولید واحدهای صنعتی محدود نمی‌شود. هزینه و قابلیت اطمینان تأمین برق، بخار، آب صنعتی و گازهای تخصصی، همراه با نحوه انتقال مواد و مدیریت پساب، بر عملکرد کل مجموعه اثر می‌گذارند. تجربه منطقه توسعه اقتصادی و فناوری پتروشیمی نینگبو در چین نشان می‌دهد که طراحی هماهنگ این زیرساخت‌ها می‌تواند به یکی از پایه‌های رقابت‌پذیری یک قطب صنعتی تبدیل شود.
توسعه هماهنگ تولید و زیرساخت در قطب پتروشیمی نینگبو
نینگبو که در سال ۱۹۹۸ تأسیس شده، بیش از ۵۶ کیلومتر مربع وسعت دارد و میزبان شمار زیادی از شرکت‌های بزرگ صنایع شیمیایی و پتروشیمی است. در این منطقه، توسعه واحدهای تولیدی و زیرساخت‌های پشتیبان در قالب برنامه‌ای هماهنگ پیش رفته است. الگوی حاکم بر تأمین یوتیلیتی‌ها نیز بر همین مبنا شکل گرفته است؛ خدمات مورد نیاز صنایع به‌صورت متمرکز طراحی و بهره‌برداری می‌شوند تا از ایجاد ظرفیت‌های موازی جلوگیری شود و منابع در مقیاس کل منطقه به کار گرفته شوند.
تأمین برق نینگبو بر پایه اتصال به شبکه برق شرق چین انجام می‌شود؛ با این حال، بخشی از تقاضا نیز از نیروگاه‌های مستقر در منطقه تأمین می‌شود. نیروگاه حرارتی جیوفنگ ظرفیت تولید ۳۷ مگاوات برق دارد و نیروگاه پالایش و شیمیایی ژنهای نیز از ظرفیت خودتأمین ۳۵۰ مگاوات برخوردار است. استفاده از سامانه تغذیه دومداره، قابلیت اطمینان شبکه را افزایش می‌دهد و امکان ادامه تأمین برق در شرایط بروز اختلال را بهبود می‌بخشد. بنابراین، تمرکز در این منطقه به معنای اتکا به یک منبع منفرد نیست؛ چند منبع و مسیر انتقال در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا احتمال توقف تأمین کاهش یابد.
شبکه مشترک بخار؛ راهکاری برای مدیریت عرضه و تقاضای انرژی
شبکه بخار نیز با منطق مشابهی توسعه یافته است. منابع تولید مختلف در شبکه‌ای مشترک مشارکت دارند و بخار با فشارهای متفاوت، متناسب با نیاز فرآیندی واحدها، توزیع می‌شود.
حضور چند منبع تولیدی، امکان جبران بخشی از کاهش ظرفیت یک واحد با استفاده از ظرفیت سایر منابع را فراهم می‌کند. چنین آرایشی، مدیریت عرضه و تقاضای بخار را در مقیاس منطقه تسهیل می‌کند و زمینه بهره‌برداری کارآمدتر از انرژی را به وجود می‌آورد.
افزایش ده‌برابری ظرفیت تأمین آب صنعتی متناسب با توسعه منطقه
در بخش آب صنعتی نیز شبکه‌ای متمرکز با دو خط لوله مستقل طراحی شده که در محدوده منطقه یک حلقه بسته ایجاد می‌کنند. ظرفیت اولیه تأمین آب صنعتی روزانه ۳۰ هزار مترمکعب بود و با توسعه زیرساخت‌ها به ۳۰۰ هزار مترمکعب در روز رسید. این توسعه نشان می‌دهد که ظرفیت شبکه با گسترش فعالیت‌های صنعتی افزایش یافته است؛ در عین حال، آرایش خطوط انتقال به حفظ دسترسی در شرایط تعمیرات یا اختلال کمک می‌کند.
یکپارچگی نینگبو به تولید انرژی محدود نیست. زیرساخت تأمین گازهای صنعتی به‌صورت مشترک ایجاد شده و انواع گازهای مورد نیاز صنایع شیمیایی را عرضه می‌کند. شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و فاضلاب صنعتی نیز به‌صورت مجزا طراحی شده است. همچنین، ۲۸٫۶ کیلومتر تونل و کریدور خدمات مشترک برای عبور خطوط انتقال مواد شیمیایی، آب و بخار احداث شده است. این شبکه دسترسی به زیرساخت‌ها را سامان می‌دهد و انتقال مواد میان واحدهای صنعتی و پایانه‌های صادراتی را تسهیل می‌کند.
درس نینگبو برای پتروشیمی ایران؛ یکپارچگی همراه با تنوع منابع و مسیرهای پشتیبان
درس نینگبو برای صنعت پتروشیمی ایران، آن نیست که همه خدمات باید در یک ساختار کاملاً متمرکز قرار گیرند. اهمیت این تجربه در هماهنگی میان برنامه‌ریزی صنعتی، تأمین یوتیلیتی، شبکه انتقال و مدیریت شرایط اضطراری است. تمرکز تولید، اگر با تنوع منابع و مسیرهای جایگزین همراه نباشد، می‌تواند وابستگی زیادی ایجاد کند؛ اما طراحی یکپارچه، در صورت پیش‌بینی ظرفیت پشتیبان، امکان بهره‌گیری از مزایای مقیاس را در کنار قابلیت اطمینان بیشتر فراهم می‌کند.
منابع:
https://www.ccpitzj.gov.cn/art/2021/10/11/art_1229617639_19477.html
http://www.cpcip.org.cn/parkShow.asp?id=30
https://www.sourzi.com/park/ningbo-petrochemical-edz
انتهای پیام/ انرژی
