به گزارش مسیر اقتصاد صنعت نیمهرسانای ویتنام در مرکز برنامههای این کشور برای تبدیلشدن به یکی از بازیگران مهم زیرساختهای فیزیکی هوش مصنوعی قرار گرفته است. دولت میخواهد با گسترش طراحی، بستهبندی، آزمایش و تولید تراشه، اقتصاد این کشور را از مزیت نیروی کار ارزان و مونتاژ محصولات به سمت توانمندیهای فناوری پیشرفته هدایت کند.
نقشه راه ویتنام برای توسعه صنعت تراشه
دولت ویتنام در سپتامبر ۲۰۲۴ (با تصویب تصمیم شماره ۱۰۱۸/QD-TTg)، راهبرد ملی توسعه صنعت نیمهرساناها را تا سال ۲۰۵۰ تعیین کرد. این برنامه با شعار «C = SET +1» معرفی شده است. در این فرمول، حرف «C» به صنعت تراشه و نیمهرسانای ویتنام اشاره دارد و سه حرف «S , E و T» بیانگر تخصصگرایی، صنعت الکترونیک و نیروی انسانی متخصص هستند.
علامت «+۱» نیز به هدف ویتنام برای تبدیلشدن به مقصد جایگزین سرمایهگذاری در صنعت نیمهرسانا اشاره دارد. شرکتها و کشورها در چارچوب راهبرد «چین بهعلاوه یک» میکوشند وابستگی خود به منابع، مواد معدنی حیاتی و ظرفیتهای تولیدی چین را کاهش دهند.
ویتنام قصد دارد از جایگاه کنونی خود در مونتاژ، بستهبندی و آزمایش برونسپاریشده نیمهرساناها فراتر رود. این کشور میخواهد بهتدریج در طراحی، بستهبندی، آزمایش و در نهایت تولید تراشه نقش مهمتر و پایدارتری به دست آورد.
توسعه صنعت نیمهرسانای ویتنام در سه مرحله
در مرحله نخست راهبرد، از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰، ویتنام جذب دستکم ۱۰۰ شرکت طراحی تراشه، تأسیس یک کارخانه ساخت نیمهرسانا و راهاندازی ۱۰ مرکز بستهبندی و آزمایش را هدفگذاری کرده است. این کشور همچنین میخواهد تا سال ۲۰۳۰ حدود ۵۰ هزار مهندس نیمهرسانا تربیت کند.
دولت برنامه دارد تا سال ۲۰۴۰ تعداد شرکتهای طراحی را به ۲۰۰، کارخانههای ساخت را به دو و مراکز بستهبندی و آزمایش را به ۱۵ واحد افزایش دهد. اهداف سال ۲۰۵۰ نیز شامل فعالیت ۳۰۰ شرکت طراحی، سه کارخانه ساخت و ۲۰ مرکز مونتاژ، بستهبندی و آزمایش برونسپاریشده است.
ویتنام امیدوار است در پایان این مسیر به مرکزی رقابتپذیر در سطح بینالمللی برای پژوهش و تولید نیمهرسانا تبدیل شود. بااینحال، شاخصهای راهبرد بیشتر بر تعداد شرکتها و تأسیسات تمرکز دارند و درباره کیفیت توانمندیهای فناوری جزئیات کمتری ارائه میکنند.
تربیت ۵۰ هزار مهندس و افزایش بودجه فناوری
دانشگاههای ویتنام در حال گسترش برنامههای آموزشی نیمهرسانا هستند و شرکتها نیز همکاری با مراکز آموزشی را افزایش دادهاند. دولت برای برنامه تربیت ۵۰ هزار مهندس تراشه بودجهای یک میلیارد دلاری اختصاص داده است.
تمرکز بر مهارت و نیروی انسانی میتواند یکی از پایههای اصلی راهبرد نیمهرسانای ویتنام باشد. موفقیت صنعت تراشه تایوان نیز علاوه بر کارخانههای پیشرفته شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان، بر چندین دهه سرمایهگذاری در آموزش مهندسی و دانش فنی استوار بود.
دولت ویتنام باید همکاری میان دولت، دانشگاه و صنعت را با کیفیت و مقیاس مورد نیاز اجرا کند. افزایش شمار فارغالتحصیلان، بدون دستیابی آنان به توانمندیهای فنی در سطح جهانی، بهتنهایی اهداف این برنامه را محقق نخواهد کرد.
افزایش سهم علم و فناوری از بودجه دولت
ویتنام در گذشته منابع محدودی به علم و فناوری اختصاص داده بود. در اواسط دهه ۲۰۱۰، چین حدود ۲ درصد از بودجه دولتی خود را صرف علم و فناوری میکرد، اما این سهم در ویتنام تنها ۰٫۷ درصد بود.
ویتنام اکنون قصد دارد سهم علم و فناوری را به ۳ تا ۴ درصد از بودجه دولت افزایش دهد. این برنامه در کنار پروژههای بزرگ زیرساختی و سرمایهگذاریهای گستردهتر در حوزه نوآوری اجرا خواهد شد.
رویکردهای پیشین ویتنام برای توسعه زیستبوم شرکت های نوپا بیشتر بر برنامههای کمهزینهای مانند «تکفست»[۱] و «سیلیکونولی ویتنام»[۲] تکیه داشتند. بازار سرمایهگذاری خطرپذیر نیز بدون برخورداری از صندوق مادر دولتی یا سازوکار گسترده سرمایهگذاری مشترک شکل گرفت.
تأسیس صندوق ۱۰۰ میلیون دلاری
ویتنام ماه گذشته برنامه تأسیس یک صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر ۱۰۰ میلیون دلاری را اعلام کرد. دولت این صندوق را با الهام از برنامه «یوزما» رژیم صهیونیست طراحی کرده است؛ برنامهای که در اوایل دهه ۱۹۹۰ به شکلگیری صنعت سرمایهگذاری خطرپذیر این رژیم کمک کرد.
یوزما تنها یک صندوق دولتی برای سرمایهگذاری در شرکتهای نوپا نبود. این برنامه با مدیران صندوقهای خصوصی همکاری میکرد و سرمایهگذاری قابلتوجه خارجی را الزامی میدانست تا علاوه بر سرمایه، شبکههای جهانی، تجربه سرمایهگذاری و اعتبار بینالمللی را وارد بازار این رژیم کند.
برنامه یوزما از ابتدا با هدف خصوصیسازی طی پنج سال طراحی شد. این صندوق نقش یک محرک موقت را داشت و تا سال ۲۰۰۰، بازار سرمایهگذاری خطرپذیر رژیم صهیونیست از نظر اندازه مطلق پس از ایالات متحده در رتبه دوم قرار گرفت. نیوزیلند، سنگاپور و تایوان نیز نسخههای محلی این برنامه را اجرا کردهاند.
ابهام در الگوی ویتنام برای سرمایهگذاری خطرپذیر
وزارت علم و فناوری ویتنام اعلام کرده است که صندوق جدید بهتدریج سرمایه خصوصی را جذب میکند و سهم این منابع به ۳۰ تا ۴۰ درصد کل سرمایه خواهد رسید. دولت همچنین قصد دارد صندوقهای جداگانهای برای بخشهای مختلف فناوری ایجاد کند.
این صندوق باید به مجلس ملی گزارش دهد و برای اعضای شورای سرمایهگذاری خود از استخدام و پرداخت مبتنی بر بازار استفاده کند. بااینحال، این ساختار بیشتر به یک صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر دولتی شباهت دارد تا الگویی که مانند یوزما یک صنعت مستقل و خصوصی ایجاد کند.
مطالعات[۳] نشان میدهد صندوقهای دولتی زمانی که اهداف سیاسی جایگزین انضباط تجاری شوند با مشکل روبهرو خواهند شد. همچنین ویتنام از قبل دارای زیستبوم تثبیتشده سرمایهگذاری خطرپذیر است.
تمرکز بر تراشههای ۳۲ نانومتری و سرمایهگذاری خارجی
شرکتهایی مانند مکونگ کپیتال، ویناکپیتال، دراگون کپیتال و آیدیجی ونچرز ویتنام همراه با سرمایهگذاران بینالمللی، چندین دهه در این کشور فعالیت کردهاند. بنابراین، دولت باید مشخص کند که هدف صندوق جدید تقویت ظرفیتهای موجود، جذب سرمایهگذاران نهادی خارجی یا صرفاً افزایش حجم سرمایه است.
ویتنام در بخش تولید بر تراشههای بالغ ۳۲ نانومتری متمرکز خواهد شد که در خودروها، تجهیزات صنعتی و مخابرات کاربرد دارند. این کشور قصد ندارد مستقیماً با تراشههای پیشرفته ۵ نانومتری یا کوچکتر رقابت کند که تایوان در تولید آنها جایگاه مسلط دارد.
شرکتهای ژاپنی پاناسونیک و توشیبا و شرکتهای کرهای الجی و سامسونگ الکترونیکس در ویتنام حضور دارند. اینتل نیز از سال ۲۰۰۷ بیش از ۴ میلیارد دلار در مجموعه خود در نزدیکی شهر هوشیمین سرمایهگذاری کرده است.
چالش انتقال فناوری و اقتصاد «دوسرعته»
شرکتهای داخلی «افپیتی سمیکانداکتر»[۴] و «ویتل» در حال گسترش توانمندیهای خود هستند. آنها بخشی از فعالیتهایشان را با همکاری شرکتهای پیشرو هوش مصنوعی، از جمله انویدیا، پیش میبرند.
شرکت افپیتی نیز ۲۰۰ میلیون دلار برای ساخت یک کارخانه هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکند. این مجموعه به ابررایانههای مبتنی بر فناوری واحد پردازش گرافیکی تنسور کور H100 شرکت انویدیا مجهز خواهد شد.
بااینحال، ویتنام باید بر مشکل اقتصاد «دوسرعته» غلبه کند. حضور شرکتهای خارجی در گذشته همواره به ارتقای مهارت شرکتها و نیروی کار داخلی منجر نشده است و موفقیت برنامه جدید به انتقال واقعی دانش و فناوری بستگی دارد.
صنعت نیمهرسانای ویتنام با پشتوانه بیش از ۳۰ سال رشد اقتصادی مستمر و قرارگرفتن این کشور در میان اقتصادهای دارای سریعترین رشد جهان در سال ۲۰۲۵، وارد مرحله تازهای شده است. دولت نیز آمادگی بیشتری برای سرمایهگذاری گسترده در ارتقای توانمندیهای فناوری نشان میدهد.
موفقیت این راهبرد به ظرفیت جذب ویتنام بستگی دارد؛ یعنی سرمایهگذاری خارجی باید به یادگیری داخلی منجر شود، فارغالتحصیلان به مهارتهای جهانی دست یابند و صندوق دولتی به افزایش سرمایهگذاران بینالمللی کمک کند. در غیر این صورت، افزایش تعداد شرکتها، مهندسان و تأسیسات الزاماً به توان رقابتی در طراحی یا تولید تراشه تبدیل نخواهد شد.
پانویس:
[۱] Techfest
[۲] Vietnam Silicon Valley
[۳] در کتاب «The Venture Capital State» و کتاب «Boulevard of Broken Dreams» نوشته جاش لرنر
[۴] FPT Semiconductor
منبع: دیپلمات
انتهای پیام/ تولید
