به گزارش مسیر اقتصاد بعد از حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران افزایش قیمت حاملهای انرژی چون نفت و گاز به یکی از کانونهای اصلی توجه بازارها و مصرفکنندگان تبدیل شده است. اما انرژی در صدر فهرست بلندبالایی از کالاهایی قرار دارد که ممکن است گرانتر شوند.
بحران افزایش هزینه حمل و نقل در جهان
با بالا رفتن قیمت انرژی هزینه حملونقل کالاها هم افزایش پیدا میکند، چون بیشتر وسایل حملونقل مثل کامیونها، کشتیها و هواپیماها به سوختهای نفتی وابستهاند. به همین دلیل وقتی قیمت نفت بالا میرود، جابهجایی کالا در داخل کشورها و همچنین در تجارت جهانی گرانتر میشود. اگر درگیریها ادامه پیدا کند و قیمت انرژی همچنان بالا بماند، این هزینهها احتمالاً باز هم بیشتر خواهند شد.
در بسیاری از شرکتهای حملونقل، قیمت خدمات مستقیماً به قیمت سوخت وابسته است. به طور مثال شرکت FedEx زمانی که قیمت گازوئیل به حد مشخصی برسد، درصدی را به عنوان «هزینه اضافی سوخت» به قیمت ارسال بستهها اضافه میکند. هرچه قیمت گازوئیل بیشتر شود، این درصد هم بالاتر میرود.
طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، قیمت گازوئیل تا ۹ مارس به حدود ۴.۸۶ دلار در هر گالن رسیده که نسبت به هفته قبل تقریباً یک دلار افزایش داشته است. همین افزایش باعث میشود شرکتهای حملونقل برای هفتههای بعد درصد بیشتری به عنوان هزینه سوخت به قیمت خدمات خود اضافه کنند.
چنین سازِکاری فقط محدود به حملونقل زمینی نیست؛ در حملونقل هوایی، ریلی و دریایی هم معمولاً هزینهها بر اساس قیمت سوخت تنظیم میشود. بنابراین با بالا رفتن قیمت سوخت، هزینه جابهجایی کالا در همه این بخشها افزایش پیدا میکند.
شرکتهای آمریکایی دیگر توان جذب فشار جدید را ندارند
در یک سال گذشته دولت آمریکا تعرفههای جدیدی روی واردات بعضی کالاها وضع کرده است. بسیاری از شرکتها برای اینکه قیمت محصولاتشان خیلی بالا نرود و مشتریانشان را از دست ندهند، بخش زیادی از این هزینههای اضافی را خودشان پرداخت کردند و به مصرفکننده منتقل نکردند.
به همین دلیل حالا حاشیه سود آنها کمتر شده و توان مالی زیادی برای تحمل هزینههای جدید ندارند. اگر در چنین شرایطی قیمت نفت بالا بماند و هزینه حملونقل هم افزایش پیدا کند، شرکتها دیگر نمیتوانند مثل قبل این هزینهها را خودشان جبران کنند.
اگر قیمتهای بالای نفت برای مدتی ادامه پیدا کند، اقتصاد با یک شوک هزینهای روبهرو میشود؛ یعنی هزینه تولید و توزیع کالاها بهطور گسترده بالا میرود و در نهایت این افزایش هزینهها در قیمت کالاها یا در تصمیمهای سخت شرکتها مثل کاهش هزینهها و تعدیل نیرو دیده خواهد شد.
اولین اثر افزایش قیمت انرژی در بازار مواد غذایی
به گفته کارشناسان حوزه خردهفروشی، اولین جایی که مردم اثر افزایش قیمت سوخت را احساس میکنند معمولاً فروشگاههای مواد غذایی است. کالاهایی مثل میوه و سبزیجات، گوشت و لبنیات سریعتر از بقیه تحت تأثیر قرار میگیرند، چون این محصولات تازه هستند و باید مرتب و سریع به فروشگاهها منتقل شوند.
از آنجا که این نوع کالاها ماندگاری کمی دارند، شرکتها نمیتوانند آنها را برای مدت طولانی در انبار نگه دارند. به همین دلیل وقتی هزینه حملونقل بالا میرود، قیمت این محصولات هم زودتر افزایش پیدا میکند.
در مقابل، در بسیاری از کالاهای دیگر ممکن است افزایش قیمت با تأخیر دیده شود. دلیلش این است که در سال گذشته و با اعمال تعرفههای جدید، بسیاری از شرکتها پیش از اجرا شدن این تعرفهها مقدار زیادی کالا وارد کرده و در انبار ذخیره کردند. بنابراین فعلاً موجودی کافی دارند و فشار افزایش هزینهها دیرتر به قیمت نهایی این کالاها منتقل میشود.
کسبوکارها چگونه با افزایش هزینهها کنار میآیند؟
با بالا رفتن هزینه سوخت، شرکتها معمولاً به دنبال راههایی میگردند تا فشار این افزایش هزینه را مدیریت کنند. تجربه گذشته نشان میدهد کسبوکارها در چنین شرایطی سعی میکنند بدون بالا بردن مستقیم قیمتها، راههای دیگری برای جبران هزینهها پیدا کنند.
برای مثال در سال ۲۰۲۲ میلادی و همزمان با آغاز جنگ اوکراین، قیمت نفت به شدت افزایش یافت و همین موضوع تورم را بیشتر کرد. در آن زمان بسیاری از شرکتها به جای افزایش قیمت، اندازه یا مقدار محصولات خود را کمتر کردند اما همان قیمت قبلی را نگه داشتند. به این روش «شرینکفلیشن» گفته میشود که در واقع نوعی افزایش غیرمستقیم قیمت است.
با این حال، اکنون شرایط کمی متفاوت است. بسیاری از مصرفکنندگان به دلیل فشارهای اقتصادی، هزینههای خود را کاهش دادهاند و نسبت به چنین تغییراتی حساستر شدهاند. به همین دلیل ممکن است شرکتها نتوانند به راحتی از این روش استفاده کنند.
در نتیجه برخی کسبوکارها برای جبران افزایش هزینهها ممکن است مجبور شوند تصمیمهای سختتری بگیرند و در نهایت این فشارهای اقتصادی به شکلی در بازار یا در تصمیمهای شرکتها خود را نشان خواهد داد.
منبع: CNN
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
