به گزارش مسیر اقتصاد کشورهای آفریقایی در سالهای اخیر امیدوار بودهاند افزایش استفاده از گاز طبیعی زمینه توسعه صنعت، تولید برق و رشد اقتصادی را فراهم کند. این قاره منابع قابل توجهی نیز در اختیار دارد؛ ذخایر گاز آفریقا معادل ۱۳ درصد ذخایر جهان است و در ۲۴ کشور از ۵۴ کشور قاره ذخایر شناختهشده وجود دارد.
با این حال، مشکل اصلی کمبود منبع نیست. شبکه خطوط لوله گاز آفریقا فقط یکدهم تراکم شبکه آمریکای شمالی است و کمبود تأسیسات فرآورش، مخازن ذخیره و شبکه توزیع باعث شده بخش مهمی از منابع نتواند به مصرفکنندگان داخلی برسد.
سهم صنعت از گاز فقط ۱۷ درصد
نتیجه این ضعف زیرساختی در الگوی مصرف گاز آشکار است. حدود ۴۳ درصد گاز تولیدشده آفریقا در سال ۲۰۲۵ صادر شد و از گازی که داخل قاره مصرف میشود، نزدیک به نیمی برای تولید برق به کار میرود.
سهم صنعت از مصرف گاز فقط ۱۷ درصد است؛ در مقایسه با نزدیک ۴۰ درصد در آمریکای جنوبی و بیش از ۳۰ درصد در آسیا. در جنوب صحرای آفریقا نیز تنها ۹ شهر شبکه گازرسانی لولهای دارند.
این مسئله یک دور باطل سرمایهگذاری ایجاد کرده است. احداث خط لوله بدون وجود مشتری بزرگ و مطمئن دشوار است و از سوی دیگر نیروگاه یا واحد صنعتی نیز بدون تضمین دسترسی پایدار به گاز حاضر به سرمایهگذاری نیست.
حرکت از صادرات به مصرف داخلی
نشانههایی از تغییر این وضعیت دیده میشود. آفریقای جنوبی طرحهایی برای حدود ۹.۵ میلیارد دلار سرمایهگذاری در نیروگاههای گازی، پایانههای LNG و زیرساختهای مرتبط دارد. در صورت اجرای پروژههای برنامهریزیشده، ظرفیت تولید برق گازی جنوب صحرای آفریقا میتواند از ۲۶ گیگاوات فعلی به ۵۲ گیگاوات تا سال ۲۰۳۵ برسد.
اما تجربه نیجریه نشان میدهد افزایش تولید بهتنهایی کافی نیست. بخش زیادی از تولید جدید این کشور همچنان برای صادرات در نظر گرفته شده، زیرا ضعف شبکه برق و توزیع داخلی ظرفیت جذب گاز در اقتصاد را محدود کرده است.
در مقابل، برخی پروژههای کوچکتر توانستهاند این حلقه را کامل کنند. شرکت Genser Energy در غنا بیش از ۴۰۰ کیلومتر خط لوله احداث کرده که عمدتاً معادن طلا را تأمین میکند و پس از آن نیز در تأسیسات فرآورش و نیروگاهی سرمایهگذاری کرده است. در لاگوس و دارالسلام نیز دسترسی پایدار به گاز به توسعه خوشههای صنعتی کمک کرده است.
منابع بدون زیرساخت مزیت صنعتی نیست
افزایش قیمت جهانی انرژی و نرمترشدن محدودیت برخی نهادهای مالی بینالمللی در تأمین مالی پروژههای گازی، فرصت تازهای برای توسعه زیرساخت در آفریقا ایجاد کرده است. با این حال اکونومیست هشدار میدهد سرمایهگذاری سنگین و همزمان نیز بدون ریسک نیست؛ افزایش عرضه جهانی گاز یا پیشرفت ذخیرهسازی برق میتواند بخشی از پروژهها را غیراقتصادی کند.
تجربه آفریقا نشان میدهد داشتن منابع انرژی زمانی به مزیت صنعتی تبدیل میشود که زنجیره انتقال، فرآورش، ذخیرهسازی و مصرف صنعتی نیز همزمان توسعه پیدا کند. در غیر این صورت، افزایش تولید ممکن است عمدتاً صادرات را بالا ببرد، بدون آنکه اثر مشابهی بر ظرفیت تولید داخلی بر جای بگذارد.
منابع: اکونومیست
انتهای پیام/ انرژی
