به گزارش مسیر اقتصاد برآورد مارک زندی، اقتصاددان ارشد مؤسسه مودیز، که در گزارش ۲۳ اکتبر مرکز پیشرفت آمریکا بازتاب یافته، هزینه جنگ تا اوایل اکتبر را نزدیک به ۲ هزار دلار به‌ازای هر خانوار محاسبه کرده است. دامنه این برآورد، علاوه بر افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی، مخارج جنگ و هزینه‌های ناشی از نرخ بهره بالاتر را نیز در بر می‌گیرد.
بنابراین این رقم، صرفاً افزایش خرید روزمره یا مبلغی نیست که هر خانواده مستقیماً پرداخت کرده باشد؛ بخشی از آن به هزینه‌های عمومی و آثار گسترده‌تر اقتصادی مربوط است. با این حال، نشان می‌دهد سنجش فشار جنگ بر خانوارها فقط با قیمت بنزین، تصویر کاملی ارائه نمی‌کند.
سهم ۱۶۰ میلیارد دلاری آمریکا از گرانی سوخت
مطالعه جداگانه مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک آمریکا، هزینه اضافی سوخت در جهان را از ابتدای مارس تا میانه اکتبر حدود ۴۶۸ میلیارد دلار برآورد کرده است. سهم آمریکا از این افزایش هزینه، ۱۶۰ میلیارد دلار، معادل بیش از یک‌سوم کل جهان است. چین با ۵۴ میلیارد دلار و کانادا با ۱۷ میلیارد دلار پس از آمریکا قرار دارند.
برآورد سرانه آمریکا به ۴۷۱ دلار می‌رسد؛ درحالی‌که میانگین جهانی حدود ۶۰ دلار است. این محاسبه از مقایسه قیمت سوخت در دوره جنگ با قیمت‌های ژانویه و فوریه و بررسی مصرف کشورها به دست آمده است؛ بنابراین به معنای پرداخت مبلغی یکسان از سوی همه افراد نیست.
چرا تولید بالای نفت مانع افزایش هزینه نشد؟
آمریکا با وجود جایگاه خود به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت، همچنان بخشی از بازار جهانی نفت و فرآورده است. افزایش درآمد تولیدکنندگان داخلی لزوماً به کاهش قیمت برای مصرف‌کنندگان منجر نمی‌شود؛ خانوارها و بنگاه‌ها سوخت را در بازاری می‌خرند که از محدودیت عرضه و ریسک حمل‌ونقل جهانی تأثیر می‌پذیرد.
ساختار پالایش نیز این وابستگی را تقویت می‌کند. پالایشگاه‌ها نمی‌توانند نسبت تولید فرآورده‌های مختلف را به دلخواه تغییر دهند. آمریکا برای تأمین مجموعه نیازهای داخلی، گازوئیلی بیش از مصرف خود تولید می‌کند و به صادرات مازاد آن نیاز دارد؛ ارتباطی که جداسازی بازار داخلی از قیمت‌های جهانی را دشوار می‌سازد.
در کنار این مسئله، مصرف بالای سوخت به‌ازای هر نفر، هزینه شوک را بزرگ‌تر کرده است. وابستگی به خودروهای شخصی کم‌بازده و حرکت کندتر به سمت حمل‌ونقل برقی، از عوامل آسیب‌پذیری مصرف‌کنندگان آمریکایی است. فاصله هزینه سرانه آمریکا با میانگین جهانی، فقط نتیجه تغییر قیمت نیست؛ تفاوت میزان مصرف نیز نقش دارد.
انتقال هزینه از سوخت به تولید و معیشت
گرانی انرژی در جایگاه سوخت متوقف نمی‌شود. افزایش هزینه گازوئیل، حمل کالا و فعالیت ماشین‌آلات را گران‌تر می‌کند و از این مسیر به هزینه تولید و توزیع منتقل می‌شود. آثار آن نیز الزاماً هم‌زمان ظاهر نمی‌شود؛ بخشی از فشار با تأخیر در قیمت کالاها و خدمات دیده خواهد شد.
به همین دلیل، حتی کاهش قیمت نفت نمی‌تواند همه هزینه‌های ایجادشده را فوراً برگرداند. مخارج نظامی انجام‌شده، هزینه تأمین مالی و افزایش هزینه تولید، مسیرهای متفاوتی دارند. تجربه جنگ نشان می‌دهد تاب‌آوری اقتصادی آمریکا را نمی‌توان فقط با حجم تولید نفت سنجید؛ میزان وابستگی مصرف و تولید به سوخت، و توان جلوگیری از انتقال شوک انرژی به سایر قیمت‌ها نیز تعیین‌کننده است.
منابع:
مرکز پیشرفت آمریکا، ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶،
مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
گزارش رویترز درباره هزینه اضافی سوخت
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
