۳۰ آبان ۱۴۰۵

مسیر اقتصاد؛ رسانه تصمیم‌سازان اقتصاد ایران

شناسه: ۲۳۱۰۳۱ ۳۰ آبان ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۸ دسته: تولید
۰

چین با ترکیب هوش مصنوعی، رباتیک، داده‌های علمی و توان پردازشی، در حال ایجاد نسل جدیدی از آزمایشگاه‌های خودکار است که می‌توانند فرایند تحقیق و توسعه صنعتی را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کنند. دولت این کشور با توسعه سکوهای مشترک علمی و فراهم کردن دسترسی دانشگاه‌ها و بنگاه‌ها به زیرساخت‌های تخصصی، زمینه تجاری‌سازی فناوری را فراهم کرده است. گسترش این الگو در صنایع دارویی، مواد پیشرفته و تجهیزات خورشیدی نشان می‌دهد که چین به دنبال تبدیل ظرفیت هوش مصنوعی به مزیت رقابتی در تولید صنعتی و کاهش وابستگی به فناوری‌های خارجی است.

به گزارش مسیر اقتصاد چین در حال گسترش آزمایشگاه‌های مجهز به هوش مصنوعی است که در آنها مراحل مختلف پژوهش، از طراحی فرضیه و اجرای آزمایش تا تحلیل نتایج، با حداقل مداخله انسانی انجام می‌شود. هدف این تحول صرفاً افزایش توان علمی نیست، بلکه کاهش هزینه تحقیق و توسعه، تسریع تجاری‌سازی فناوری و تقویت رقابت‌پذیری صنایع چین است. دولت این کشور نیز با توسعه زیرساخت‌های مشترک، تلاش می‌کند ظرفیت هوش مصنوعی را در خدمت نیازهای تولید صنعتی قرار دهد.

نقش دولت در توسعه زیرساخت‌های مشترک پژوهشی

در برنامه پنج‌ساله پانزدهم چین برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، توسعه کاربردهای صنعتی هوش مصنوعی و تسریع پژوهش‌های علمی مبتنی بر این فناوری مورد تأکید قرار گرفته است. دولت برای تحقق این هدف، مجموعه‌ای یکپارچه از داده‌های تخصصی، مدل‌های هوش مصنوعی و ظرفیت پردازشی را توسعه می‌دهد تا دانشگاه‌ها و بنگاه‌ها بتوانند از آن برای فعالیت‌های پژوهشی استفاده کنند.

یکی از مهم‌ترین اجزای این برنامه، سکوی ScienceOne موسوم به «پانشی» است که توسط آکادمی علوم چین توسعه یافته است. نسخه جدید این سکو که در آوریل ۲۰۲۶ معرفی شد، شامل هشت مدل تخصصی و بیش از ۲ هزار ابزار پژوهشی در حوزه‌هایی مانند فیزیک، زیست‌شناسی و علم مواد است. این زیرساخت می‌تواند با کاهش نیاز بنگاه‌ها به سرمایه‌گذاری مستقل در تجهیزات و ابزارهای پیشرفته، هزینه ورود آنها به فعالیت‌های تحقیق و توسعه را کاهش دهد.

آزمایشگاه‌های خودکار چگونه هزینه پژوهش را کاهش می‌دهند؟

در آزمایشگاه‌های نسل جدید، مدل‌های هوش مصنوعی فرضیه‌های علمی را تدوین می‌کنند، ربات‌ها آزمایش‌های موردنیاز را انجام می‌دهند و نتایج برای اصلاح مراحل بعدی به سامانه بازمی‌گردد. این فرایند امکان اجرای پیوسته آزمایش‌ها و کاهش زمان دستیابی به نتایج را فراهم می‌کند.

شرکت چینی اکستال‌پی (XtalPi) در شهر شنژن یکی از نمونه‌های پیشرو این حوزه است. آزمایشگاه‌های این شرکت به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کنند و در سال ۲۰۲۵ از طریق بررسی میلیون‌ها ساختار مولکولی احتمالی، به شناسایی ترکیبات امیدوارکننده برای درمان نوعی سرطان معده کمک کردند.

به گفته مدیران این شرکت، پس از راه‌اندازی آزمایشگاه، برق یکی از هزینه‌های اصلی فعالیت مستمر آن است. البته سرمایه‌گذاری اولیه، کیفیت داده‌ها و ضرورت تأیید نتایج همچنان از محدودیت‌های این الگو محسوب می‌شوند.

گسترش کاربردها در صنایع دارویی و خورشیدی

شرکت اکستال‌پی اکنون به ۱۷ شرکت از ۲۰ شرکت بزرگ داروسازی جهان خدمات ارائه می‌کند. هم‌زمان، طبق ارزیابی گلدمن ساکس، سهم شرکت‌های چینی از ارزش قراردادهای جهانی واگذاری مجوز توسعه دارو در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۰ درصد رسیده است؛ درحالی‌که این سهم در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱ درصد بود.

نمونه دیگری از تجاری‌سازی این فناوری، قرارداد شرکت اینسیلیکو مدیسین با شرکت آمریکایی ایلای لیلی در مارس ۲۰۲۶ است. ارزش بالقوه این همکاری برای توسعه داروهای جدید با استفاده از هوش مصنوعی، با احتساب پرداخت‌های مشروط، به ۲.۷۵ میلیارد دلار می‌رسد.

در صنعت خورشیدی نیز اکستال‌پی با همکاری جینکوسولار پروژه ایجاد یک آزمایشگاه هوشمند را آغاز کرده است. این مجموعه قرار است ظرفیت آزمایش روزانه هزار نمونه سلول خورشیدی را فراهم کند؛ درحالی‌که یک پژوهشگر در روش‌های متعارف ممکن است روزانه تنها یک یا دو نمونه جدید تولید کند. هدف این همکاری، تسریع کشف مواد و ترکیبات مناسب برای افزایش بازده سلول‌های خورشیدی است.

تفاوت رویکرد چین و آمریکا در توسعه هوش مصنوعی

آمریکا نیز با اجرای برنامه «مأموریت جنسیس» در پی استفاده از هوش مصنوعی برای تسریع اکتشافات علمی است. با این حال، به گزارش اکونومیست، شرکت‌های آمریکایی فعال در آزمایشگاه‌های خودکار بیشتر از سرمایه خطرپذیر استفاده می‌کنند و برخی بر پژوهش‌های بلندپروازانه و بلندمدت تمرکز دارند.

در مقابل، بسیاری از شرکت‌های چینی به دنبال حل مسائل مشخص صنعتی و دستیابی سریع‌تر به محصولات قابل فروش هستند. دولت چین نیز با تأمین داده‌های علمی، توان پردازشی و زیرساخت‌های مشترک، از گسترش این فعالیت‌ها پشتیبانی می‌کند.

این الگو نشان می‌دهد که مزیت اقتصادی هوش مصنوعی تنها در توسعه مدل‌های پیشرفته نیست، بلکه در اتصال ظرفیت پژوهشی به نیازهای واقعی بخش تولید نیز شکل می‌گیرد. چین از این مسیر به دنبال کاهش فاصله میان اکتشاف علمی و تولید تجاری، افزایش بهره‌وری تحقیق و توسعه و کاهش وابستگی صنایع خود به فناوری‌های خارجی است.

منابع:

اکونومیست؛ توسعه آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی چین، ۵ نوامبر ۲۰۲۶

آکادمی علوم چین؛ معرفی سکوی ScienceOne 100

گلدمن ساکس؛ افزایش سهم چین از توسعه جهانی دارو

اکستال‌پی؛ همکاری با جینکوسولار برای توسعه آزمایشگاه هوشمند

انتهای پیام/ تولید

جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود.