مسیر اقتصاد/ تداوم محدودیت در تنگه هرمز، کشورهای واردکننده انرژی در آسیا را با یک مسئله اساسی روبهرو کرده است. بخش بزرگی از نفت و گاز مورد نیاز این کشورها از مسیری عبور میکند که ایران اکنون بر شرایط تردد در آن اثر مستقیم دارد. کرهجنوبی یکی از نمونههای روشن این وضعیت است؛ کشوری صنعتی با وابستگی بالا به واردات انرژی که پیش از جنگ حدود ۷۰ درصد نفت خام و ۲۰ درصد LNG خود را از منطقه تأمین میکرد.
آمریکا از همین نیاز برای افزایش فشار بر سئول استفاده کرده است. دولت ترامپ طی هفتههای اخیر از کرهجنوبی خواسته در عملیات مربوط به تنگه هرمز مشارکت کند و گزینههایی مانند اعزام شناور پشتیبانی، هواپیمای گشت دریایی و نیروهای مینروبی در سئول مورد بررسی قرار گرفته است.
در مقابل، ایران تاکنون بیشتر بر هشدار درباره پیامدهای حضور نظامی کرهجنوبی در تنگه هرمز تمرکز کرده است؛ در حالی که شرایط موجود امکان یک سیاست فعالتر را فراهم کرده است.
آمریکا از نیاز انرژی کرهجنوبی استفاده میکند
کرهجنوبی یکی از متحدان اصلی آمریکا در آسیاست و بخش قابل توجهی از امنیت نظامی آن به همکاری با واشنگتن وابسته است. در عین حال روابط دو کشور اکنون با مسائل اقتصادی مهمی از جمله تعهد ۳۵۰ میلیارد دلاری سرمایهگذاری کرهجنوبی در آمریکا نیز گره خورده است.
بحران تنگه هرمز یک اهرم تازه در اختیار واشنگتن گذاشته است. سئول برای تأمین پایدار انرژی به بازگشت امنیت کشتیرانی نیاز دارد و آمریکا از کرهجنوبی میخواهد در مقابل، بخشی از بار نظامی و سیاسی عملیات در تنگه هرمز را برعهده بگیرد.
این درخواست در داخل کرهجنوبی نیز با مخالفت روبهرو شده است. بر اساس نظرسنجی گالوپ کره، حدود ۵۵ درصد مردم این کشور با اعزام ناو جنگی به تنگه هرمز مخالفاند. دولت سئول بنابراین باید میان فشار آمریکا، امنیت انرژی و هزینه سیاسی ورود به درگیری تعادل برقرار کند.
ایران نیز امکان امتیازگیری دارد
نیاز کرهجنوبی به عبور امن انرژی از تنگه هرمز، فقط برای آمریکا ابزار چانهزنی ایجاد نمیکند. ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و توان اثرگذاری مستقیم بر تردد کشتیها، ابزار بسیار مستقیمتری در اختیار دارد.
نمونه عراق نشان داده امکان مذاکره درباره شرایط عبور وجود دارد. ایران طی ماههای اخیر برای برخی نفتکشهای عراقی امکان عبور فراهم کرده و همین موضوع به افزایش صادرات نفت عراق کمک کرده است.
کرهجنوبی نیز ارتباط دیپلماتیک خود با ایران را حفظ کرده و درباره وضعیت تنگه هرمز با تهران در تماس است. این ارتباط میتواند از سطح هشدار درباره عدم مشارکت در عملیات آمریکا فراتر برود.
ایران میتواند به شکل فعال با سئول وارد مذاکره شود و در مقابل تضمین یا تسهیل عبور کشتیهای حامل انرژی کرهجنوبی، مطالبات مشخصی مطرح کند؛ از عدم مشارکت در عملیات نظامی آمریکا تا توسعه روابط اقتصادی، تسهیل تجارت با ایران، کاهش همراهی با تحریمهای ثانویه یا ایفای نقش فعالتر در مذاکرات سیاسی.
تبدیل کنترل تنگه هرمز به دستاورد اقتصادی
ارزش کنترل یک گلوگاه راهبردی فقط در توان متوقفکردن عبور کشتیها نیست. این موقعیت زمانی به یک دارایی اقتصادی تبدیل میشود که برای افزایش گزینههای کشور و کسب امتیاز از طرفهای ذینفع به کار گرفته شود.
کرهجنوبی تنها نمونه نیز نیست. چین، هند، ژاپن و تعدادی دیگر از اقتصادهای آسیایی برای تأمین انرژی خود به تنگه هرمز وابستگی بالایی دارند و هرکدام میتوانند موضوع مذاکرات جداگانه ایران قرار گیرند.
آمریکا اکنون از نگرانی این کشورها درباره امنیت انرژی برای افزایش همراهی سیاسی و نظامی با خود استفاده میکند. ایران نیز میتواند به جای محدودکردن واکنش خود به هشدار و تهدید، از نیاز همین کشورها برای گسترش روابط اقتصادی و کاهش فشار آمریکا بهره بگیرد.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر این نیست که کرهجنوبی چه میزان به تنگه هرمز وابسته است؛ مسئله این است که ایران تا چه اندازه میتواند این وابستگی را به یک اهرم واقعی در مذاکره تبدیل کند.
منبع: فایننشال تایمز
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
