به گزارش مسیر اقتصاد اختلاف میان دولت آمریکا و برخی از بزرگترین شرکتهای این کشور بر سر محل ثبت سود و میزان مالیات قابل پرداخت در حال تشدید است. موضوع اصلی این اختلافها «قیمتگذاری انتقالی» است؛ سازکاری که شرکتهای چندملیتی با استفاده از آن برای معاملات میان شرکت مادر و شرکتهای وابسته خود قیمت تعیین میکنند و در نتیجه مشخص میشود چه میزان از سود در هر کشور ثبت شود.
قیمتگذاری انتقالی بخشی عادی از فعالیت شرکتهای چندملیتی است، اما نهادهای مالیاتی زمانی وارد عمل میشوند که معتقد باشند قیمتهای تعیینشده میان شرکتهای وابسته موجب شده بخش بزرگی از سود به کشورهایی با مالیات کمتر منتقل و مالیات قابل پرداخت در کشور اصلی کاهش یابد.
بر اساس برآورد FACT Coalition، یک گروه مدافع اصلاحات مالیاتی، شرکتهای آمریکایی در سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۱ میلیارد دلار از طریق انتقال سود به حوزههای قضایی کممالیات در مالیات صرفهجویی کردهاند. اداره مالیات آمریکا (IRS) اکنون تلاش میکند بخشی از این درآمدهای مالیاتی را بازپس گیرد.
تداوم سختگیری با وجود تغییر دولت
مبارزه اداره مالیات آمریکا با قیمتگذاری انتقالی از دوره ریاستجمهوری باراک اوباما شدت گرفت. با بازگشت دونالد ترامپ به قدرت و خروج آمریکا از توافق جهانی مربوط به حداقل مالیات شرکتهای چندملیتی، برخی شرکتها انتظار داشتند فشار دولت در این زمینه نیز کاهش یابد؛ اما اکونومیست مینویسد دولت ترامپ تاکنون نشانهای از عقبنشینی از پروندههای قیمتگذاری انتقالی نشان نداده است.
در ماه مه ۲۰۲۶ شرکت بیمه یونایتدهلث اعلام کرد اداره مالیات آمریکا در حال بررسی سودهایی است که این شرکت به یکی از شرکتهای تابعه خارجی خود نسبت داده است. IRS معتقد است این شرکت در نتیجه این نحوه تخصیص سود، مالیات کمتری در آمریکا پرداخت کرده است.
متا، مالک فیسبوک و اینستاگرام، و شرکت زیستفناوری آمجن نیز با اختلافهای مشابهی مواجه هستند. با این حال بزرگترین و مهمترین پرونده فعلی به کوکاکولا مربوط میشود.
اختلاف ۲۰ میلیارد دلاری کوکاکولا با اداره مالیات
پرونده کوکاکولا بیش از یک دهه قدمت دارد. اداره مالیات آمریکا در سال ۲۰۱۵ اعلام کرد این شرکت برای سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ حدود ۳.۳ میلیارد دلار مالیات اضافی بدهکار است. اختلاف اصلی بر سر سود حاصل از داراییهای فکری کوکاکولا، از جمله برند و نشان تجاری مشهور این شرکت، است.
IRS معتقد است بخش بیشتری از سود ناشی از این داراییها باید در آمریکا ثبت میشد. کوکاکولا در مقابل استدلال میکند شرکتهای تابعه خارجی آن سرمایهگذاریهای قابل توجهی در بازاریابی انجام دادهاند و بنابراین سهم بالایی از سود متعلق به آنهاست. این شرکت همچنین به توافقی که در سال ۱۹۹۶ با اداره مالیات آمریکا درباره نحوه تقسیم سود داشته استناد میکند.
به دلیل ادامه همان روش حسابداری در سالهای بعد، میزان پول درگیر در این اختلاف اکنون ممکن است به ۲۰ میلیارد دلار برسد. کوکاکولا تاکنون ۶ میلیارد دلار پرداخت کرده که در صورت پیروزی در پرونده به آن بازگردانده میشود. این شرکت تا ماه جولای تنها ۵۳۰ میلیون دلار دیگر برای پرداخت احتمالی مالیات ذخیره کرده بود، در حالی که در صورت شکست ممکن است تا ۱۴ میلیارد دلار دیگر نیز مطالبه شود.
امکان وصول ۱۰۰ میلیارد دلار از چند شرکت بزرگ
اهمیت این پروندهها فقط به شرکتهای درگیر محدود نمیشود. استیون رَپ از مؤسسه حسابرسی Grant Thornton برآورد کرده است که اگر اداره مالیات آمریکا در بزرگترین پروندههای قیمتگذاری انتقالی پیروز شود، مجموع مالیات، جریمه و بهره قابل وصول از تعداد محدودی شرکت میتواند به حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برسد.
این رقم معادل حدود یکپنجم کل مالیات بر درآمد شرکتها است که دولت آمریکا در سال ۲۰۲۵ دریافت کرده است. البته کاهش بودجه IRS در دولت ترامپ، ظرفیت این نهاد برای گسترش سریع چنین پروندههایی را محدود کرده است.
داراییهای نامشهود انتقال سود را آسانتر کردهاند
یکی از دلایلی که احتمال افزایش اختلافهای مالیاتی در آینده را بیشتر میکند، تغییر ماهیت دارایی شرکتهای بزرگ است. انتقال کارخانه، ماشینآلات یا زمین از یک کشور به کشور دیگر دشوار است، اما تعیین محل مالکیت داراییهایی مانند برند، نرمافزار، حق اختراع و سایر حقوق مالکیت فکری انعطاف بیشتری دارد.
بر اساس برآورد شرکت مشاورهای Ocean Tomo، سهم داراییهای نامشهود از ارزش شرکتهای شاخص S&P 500 از ۱۷ درصد در سال ۱۹۷۵ به ۹۲ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. این تغییر، تعیین اینکه سود اقتصادی دقیقاً در کدام کشور ایجاد شده و باید در کجا مشمول مالیات شود را دشوارتر کرده است.
از این رو تجربه آمریکا نشان میدهد با افزایش سهم داراییهای فکری و دیجیتال در اقتصاد، قواعد قیمتگذاری انتقالی و توان نهاد مالیاتی در بررسی معاملات درونگروهی شرکتهای چندملیتی اهمیت بیشتری پیدا میکند. اختلاف بر سر این معاملات الزاماً به معنای اثبات فرار مالیاتی شرکتها نیست، اما حجم مبالغ مورد مناقشه نشان میدهد کنترل انتقال سود به یکی از مسائل مهم مالیاتستانی از شرکتهای بزرگ تبدیل شده است.
منبع: اکونومیست
انتهای پیام/ مالیات
