به گزارش مسیر اقتصاد با گذشت شش ماه از آغاز جنگ و ادامه محدودیت عبور از تنگه هرمز، توجه بازار جهانی انرژی بیشتر بر میزان نفت خامی متمرکز بوده است که از این آبراه عبور میکند. با این حال تازهترین دادهها نشان میدهد فشار شدیدتر اکنون در بازار فرآوردههای نفتی آسیا شکل گرفته است.
بر اساس دادههای کپلر، واردات فرآوردههای سبک و میانتقطیر آسیا شامل گازوئیل، سوخت جت و بنزین در آگست به ۵.۱۰ میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالی که این رقم در جولای ۵.۶۱ میلیون بشکه بود. متوسط واردات سه ماه پیش از جنگ حدود ۷.۰۶ میلیون بشکه در روز بود؛ بنابراین نزدیک به ۲ میلیون بشکه از عرضه روزانه این بازار کاهش یافته است.
بازار نفت خام با بحران سازگارتر شد
آسیا مقصد حدود ۹۰ درصد نفت صادراتی کشورهای منطقه است و کاهش شدید عبور نفت از هرمز در ابتدا نگرانی از کمبود گسترده نفت خام را افزایش داد. با این حال بزرگترین خریداران آسیایی تا حدی خود را با شرایط جدید وفق دادهاند.
چین بهتنهایی واردات نفت خود را نسبت به پیش از جنگ نزدیک به ۴ میلیون بشکه در روز کاهش داده و همزمان از ذخایر انباشتهشده استفاده کرده است. افزایش خرید نفت از مسیرهای جایگزین نیز به کاهش فشار بازار خام کمک کرده است.
اما چنین انعطافی در بازار فرآوردهها کمتر وجود دارد. نفت خام را میتوان از تولیدکننده دیگری خریداری و در پالایشگاه داخلی تبدیل کرد، اما این راهکار به ظرفیت پالایشی، نوع نفت مورد نیاز و امکان تولید فرآوردههای مشخص وابسته است.
قیمت گازوئیل ۷۰ درصد افزایش یافت
نشانه اصلی کمبود در قیمتها دیده میشود. قیمت گازوئیل در بازار سنگاپور در پایان آگست به ۱۵۵.۱۵ دلار در هر بشکه رسید؛ ۷۰ درصد بیشتر از قیمت ۹۱.۴۲ دلاری روز پیش از آغاز جنگ.
حاشیه سود پالایش گازوئیل نیز از ۲۱.۹ دلار به ۶۷.۹۳ دلار در هر بشکه رسیده و بیش از سه برابر شده است. حاشیه سود تولید بنزین نیز از حدود ۸ دلار به ۲۷.۴۷ دلار در هر بشکه افزایش یافته است. این ارقام نشان میدهد کمبود فرآورده همچنان شدیدتر از کمبود نفت خام است.
اختلال فقط به هرمز محدود نیست. حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه نیز صادرات فرآورده این کشور را کاهش داده و همزمان بخشی از ظرفیت پالایشی کشورهای حاشیه خلیج فارس در جریان جنگ آسیب دیده است.
صادرات منطقه ۵۵ درصد کاهش یافت
با وجود حاشیه سود بالای پالایش، صادرات فرآورده از کشورهای منطقه هنوز به شرایط پیش از جنگ بازنگشته است. صادرات فرآوردههای سبک و میانتقطیر در آگست حدود ۲.۱۴ میلیون بشکه در روز برآورد شده است؛ در حالی که در جولای ۲.۵۸ میلیون بشکه و در سه ماه پیش از جنگ بهطور متوسط ۴.۴۹ میلیون بشکه در روز بود.
به این ترتیب صادرات منطقه حدود ۵۵ درصد پایینتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد. نکته قابل توجه اینکه کاهش تقریباً ۲ میلیون بشکهای واردات فرآوردههای آسیا تقریباً با میزان کاهش صادرات منطقه برابری میکند.
بخش قابل توجهی از ظرفیت پالایشی عربستان و امارات اکنون دوباره قابل استفاده است. با این حال مشکل در انتقال محصول باقی مانده است؛ کمبود نفتکشهای مناسب، دشواری انتقال کشتیبهکشتی و خطر عبور از هرمز باعث شده افزایش حاشیه سود پالایش هنوز به رشد متناسب صادرات منجر نشود.
رویترز معتقد است اگر تولیدکنندگان منطقه بتوانند بهجای تمرکز بر انتقال نفت خام، صادرات فرآوردههای با ارزش بالاتر را افزایش دهند، بخشی از فشار بازار آسیا کاهش خواهد یافت. در غیر این صورت، حتی اگر بازار نفت خام به سازگاری بیشتری با بحران هرمز برسد، کمبود گازوئیل، بنزین و سوخت جت میتواند همچنان یکی از مسیرهای اصلی انتقال هزینه جنگ به اقتصادهای واردکننده انرژی باقی بماند.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ انرژی
