به گزارش مسیر اقتصاد اخیرا انصارالله یمن محاصره بنادر عربستان سعودی را اعلام کرد که تهدید جدی برای شریان حیاتی خلیج فارس و تامین نفت جهانی به شمار میرود. این امر، نتیجه اظهارات مقامات دو طرف و تبادل آتش در هفته گذشته است که روند تنشزدایی چهارساله بین انصارالله و سعودی را تحت تاثیر قرار داد. در حال حاضر، عربستان روزانه تقریباً چهار میلیون بشکه نفت از بندر ینبع در دریای سرخ صادر میکند که ۴۰۰ درصد بیشتر از قبل از جنگ ایران است. زیرا، تنگه بابالمندب به عنوان جایگزینی ضروری برای تنگه هرمز جهت صادرات نفت مطرح و روزانه بیش از هفت میلیون بشکه در ماه ژوئن از این تنگه عبور کرد. این رقم پیش از جنگ ایران روزانه تقریباً چهار میلیون بشکه بود.
پیامدهای اقتصادی هدف گرفتن بندر ینبع
انصارالله یمن نشان داده که میتواند با استفاده از سلاحهایی تولیدی در داخل یا از طریق زنجیرههای تأمین متنوع، تردد دریایی از طریق باب المندب را مختل کنند. هرچند که انصارالله خط ساحلی در امتداد خود تنگه را کنترل نمیکند، اما آنها از انواع قایقهای کوچک، پهپادها و موشکها برای حمله به بیش از صد کشتی تجاری بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ استفاده کردند. این امر، این آبراه بیست مایلی را برای اکثر کشتیهای باربری، بسیار تهدیدآمیز کرد. مبارزه با این گروه دشوار است، بطوریکه دولت ترامپ پس از یک حمله هوایی تهاجمی، اعلام آتشبس کرد. انصارالله در طول سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ از حملات ایالات متحده و اسرائیل آسیبهای نظامی و اقتصادی قابل توجهی متحمل شد، اما به سرعت زرادخانه خود را بازسازی کرد.
تصمیم اخیر انصارالله، میتواند عرضه حدود ۷ درصد از عرضه جهانی نفت را تحت تاثیر قرار میدهد. هرچند این گروه هنوز مشخص نکرده که کدام کشتیها را هدف قرار میدهند، اما قصد آنها برای محاصره بنادر عربستان نشان میدهد که کشتیهای عبوری از بنادر عربستان و حامل نفت آن، در تیررس قرار خواهد گرفت. نفت عبوری از شمال تنگه، عمدتاً روانه بازارهای آسیایی میشود. انصارالله در عملیات پییشین خود با روسیه و چین برای عبور کشتیها به توافق رسیدند، اما اکنون آنها تمایل اندکی برای عبور کشتیهای چینی حامل نفت عربستان سعودی دارند.
توقف صادرات نفت از طریق تنگه باب المندب، به دلیل مسیرهای جایگزین محدود، آسیب جدی به منابع نفتی جهان وارد خواهد کرد. البته، به عربستان اجازه میدهد تا صادرات نفت خود از طریق ینبع به سمت شمال، از طریق دریای سرخ به خط لوله «سومد» (SUMED) مصر ادامه دهد که این امر میتواند روزانه ۲.۵ میلیون بشکه را به مدیترانه منتقل کند.
همچنین، تانکرها میتوانند تقریباً یک میلیون بشکه را از طریق کانال سوئز حمل کنند. در حال حاضر، این میزان عرضه به دلیل بسته شدن تنگه هرمز برای بازارهای جهانی بسیار حیاتی است. باید توجه داشت که این امر تهدید جدی برای بخش مهمی از مواد غذایی و سایر واردات عربستان و سایر کشورهای خلیج فارس است، زیرا بنادر دریای سرخ عربستان از زمان آغاز جنگ ایران و انسداد هرمز، به مرکز مهم خلیج فارس تبدیل شدهاند. با این حال، انصارالله با هدف گرفتن ینبع، میتواند صادرات نفت سعودی را مختل کنند. پیش از آتشبس آوریل ۲۰۲۲، این گروه بارها ینبع را با موشک و پهپاد هدف قرار دادند و حتی تولید پالایشگاه آن را موقتا کاهش داد.
انگیزه انصارالله؛ تاکتیک مذاکره یا حرکت به سمت جنگ
انصارالله تصمیم مذکور خود را در پاسخ به «محاصره» یمن توسط عربستان اتخاذ کرده است. هرچند که آنها برای بازگشت به جنگ تمام عیار آماده میشوند، اما احتمالا مقامات آن «گرفتن امتیازات بیشتر از ریاض» را نیز مد نظر داشته باشند. پیش از آتشبس ۲۰۲۲، عملیات نظامی آنها بر کنترل تمام مناطق تاریخی شمال یمن از جمله میادین بزرگ نفت و گاز این کشور متمرکز بود، که به دلیل پشتیبانی هوایی نزدیک سعودی به سرانجام نرسید. اما از سال ۲۰۲۲، این گروه به دنبال دسترسی به درآمدهای نفت و گاز و رسمیت بخشیدن به کنترل خود بر یمن از طریق مذاکرات است که دستیابی به توافق جامع، با عملیات دریای سرخ آنها و واکنش ایالات متحده متوقف شد. اگر تصمیم اخیر انصارالله معطوف به گرفتن امتیازات جدید از ریاض باشد، آنها به دنبال کنترل نامحدود بر شمال یمن و کاهش مشکلات اقتصادی خواهند بود. این امر میتواند شامل برقراری پروازهایی از صنعا به شهرهای دوست مانند تهران و مسقط باشد.
تحولات پس از اعلام محاصره نشان داد این تصمیم به یک تهدید لفظی محدود نمانده است. انصارالله به شرکتهای کشتیرانی هشدار داد از بارگیری یا تخلیه کالا در بنادر عربستان خودداری کنند و چند نفتکش نیز مسیر خود را تغییر دادند. این گروه سپس از حمله به دو نفتکش سعودی خبر داد و مقامهای عربستان اصابت به یکی از آنها و آتشگرفتن بخش جلویی کشتی را تأیید کردند. این تحولات نشان میدهد بابالمندب میتواند همزمان با تنگه هرمز به دومین نقطه فشار بر صادرات نفت منطقه تبدیل شود.
اعلام محاصره بنادر عربستان، پیش از آغاز حملات عملی نیز بر بازار نفت اثر گذاشت. قیمت نفت برنت با افزایش حدود ۲ درصدی به ۹۱ دلار در هر بشکه و بالاترین سطح پنجهفتهای رسید. تغییر مسیر نفتکشهای حامل نفت عربستان نیز نشان داد شرکتهای کشتیرانی، تهدید انصارالله را جدی گرفتهاند؛ مسئلهای که میتواند هزینه بیمه، حمل و زمان تحویل نفت و کالا را افزایش دهد.
واکاوی رویکرد ریاض؛ از یافتن راهکار سیاسی تا آمادگی نظامی
در سالهای اخیر، ریاض در موقعیت آسیبپذیری در برابر انصارالله قرار داشته است. این گروه از زمان آتشبس ۲۰۲۲ تهدید کرده که حملات موشکی و پهپادی علیه سعودی را ازسر گرفته و از این تهدیدها برای گرفتن امتیاز و تضعیف دولت مورد حمایت سعودی، استفاده میکند. در طول جنگ غزه، حملات انصارالله ریاض را در موقعیتی قرار داد که بسیاری در این کشور باور داشتند که در سمت اشتباه جنگ علیه فلسطینیها ایستاده است. در اوج جنگ ایران در سال جاری نیز ریاض نگران بود که حملات این گروه، علاوه بر تهدید صادرات نفت عربستان، به پدافند هوایی آن فشار وارد کند.
دلایل متعددی وجود دارد که ریاض در برابر بازگشت به جنگ مقاومت کند و به دنبال راهی جدید برای حل و فصل مسالمتآمیز در یمن باشد. نخست اینکه، کشورهای خلیج فارس هنوز با حملات ایران و اختلال در تنگه هرمز دست و پنجه نرم میکنند. همچنین، نباید فراموش کرد که ائتلاف به رهبری عربستان سعودی علیه انصارالله بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲ نتوانست این گروه را تضعیف کند و حتی واکنشهای بینالمللی علیه ریاض را برانگیخت.
البته، عربستان سعودی پیش از این آمادگی خود را برای واکنش نظامی نشان داده است. در ۱۳ ژوئیه، ائتلاف به رهبری عربستان به فرودگاه صنعا حمله کرد تا از فرود یک هواپیمای ایرانی جلوگیری کند. هرچند دولت تحت حمایت ریاض مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت، اما بدون تردید از حمایت سعودی برخوردار بود. تداوم حملات انصارالله و اختلال در صادرات نفت، میتواند ریاض را به سمت گزینههای نظامی سوق دهد. همچنین، اگر حملات در افزایش قیمت بنزین در ایالات متحده موفق شود، عربستان احتمالا به دنبال جلب کمک ایالات متحده در جنگ جدید علیه یمن باشد. این امر میتواند یمن و دریای سرخ را در یک درگیری طولانی و مخرب دیگر قرار دهد که هیچ راه روشنی برای خروج از آن وجود ندارد.
منبع: شورای آتلانتیک
انتهای پیام/ انرژی
