به گزارش مسیر اقتصاد در تفاهم اعلام‌شده در ۲۶ اکتبر، آرامکو با سازمان بازار انرژی سنگاپور و شرکت دولتی JTC، نخستین گام را برای ایجاد سازکار ذخیره نفت سعودی در سنگاپور برداشته است. قرار است نفت در مخازن سنگی زیرزمینی جورونگ نگهداری شود و به تأمین نیاز سنگاپور هنگام اختلال عرضه و افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین عربستان در جنوب شرق آسیا کمک کند.
این برنامه هنوز به معنای آغاز ذخیره‌سازی نیست. عملیات برای نیمه دوم سال آینده پیش‌بینی شده و جزئیات اجرایی باید تکمیل شود. بنابراین اهمیت آن در راهبرد میان‌مدت تأمین است و نمی‌توان آن را ابزار جبران فوری اختلال جاری دانست.
ذخیره نزدیک مشتری چگونه کمک می‌کند؟
وقتی نفت در مبدأ نگهداری می‌شود، تحویل آن همچنان به امکان بارگیری، دسترسی به نفتکش و عبور از مسیرهای دریایی وابسته است. اگر بخشی از نفت پیش از بروز بحران به نزدیکی مشتری منتقل شده باشد، تأخیر در رسیدن محموله جدید الزاماً به توقف فوری تحویل منجر نمی‌شود.
برای عربستان، چنین ذخیره‌ای امکان پاسخ سریع‌تر به سفارش‌ها و مدیریت وقفه‌های موقت را فراهم می‌کند. مشتری نیز به نفتی دسترسی دارد که بخشی عمده از مسیر حمل را از قبل طی کرده است. به این ترتیب، ذخیره‌سازی در مقصد می‌تواند فاصله زمانی میان اختلال در ارسال و اختلال در مصرف را افزایش دهد.
مزیت تجاری این سازکار نیز روشن است: عرضه‌کننده‌ای که هنگام تأخیر محموله‌ها همچنان توان تحویل دارد، موقعیت بهتری برای حفظ مشتری خواهد داشت. در این چارچوب، قابلیت اتکای عرضه در کنار قیمت نفت، به بخشی از رقابت میان صادرکنندگان تبدیل می‌شود.
ظرفیت ۹ میلیون بشکه‌ای؛ سهم عربستان هنوز مشخص نیست
تأسیسات جورونگ در عمق حدود ۱۵۰ متری زمین قرار دارد و ظرفیت نگهداری ۱.۴۷ میلیون مترمکعب، معادل حدود ۹ میلیون بشکه هیدروکربن مایع را دارد. این عدد، ظرفیت کل مجموعه است؛ در بیانیه اعلام تفاهم، حجم اختصاص‌یافته به نفت عربستان مشخص نشده است.
این تفکیک برای ارزیابی اثر برنامه ضروری است. ظرفیت اسمی مخازن با موجودی واقعی نفت و حجم قابل برداشت در زمان بحران یکسان نیست. مدت پوشش اختلال نیز به مقدار نفت ذخیره‌شده، سرعت برداشت و تعهدات تحویل بستگی دارد.
همچنین درباره اولویت برداشت، شرایط فروش اضطراری و تقسیم هزینه‌های نگهداری در سازکار سنگاپور، جزئیات کافی منتشر نشده است. این شرایط تعیین می‌کنند ذخیره موجود تا چه اندازه در خدمت نیاز میزبان یا تعهدات تجاری آرامکو قرار گیرد.
ادامه تجربه عربستان در بازارهای آسیایی
ذخیره‌سازی نزدیک مشتری برای عربستان سابقه دارد. آرامکو پیش‌تر در ژاپن و کره‌جنوبی ترتیبات مشابهی ایجاد کرده است که در آن‌ها دولت میزبان هنگام کمبود غیرمنتظره، برای خرید نفت ذخیره‌شده اولویت دارد.
ظرفیت ذخیره مرتبط با توافق آرامکو در اوکیناوا در سال ۲۰۱۷ به ۸.۲ میلیون بشکه افزایش یافت. این شرکت همچنین در سال ۲۰۲۳ قراردادی پنج‌ساله برای ذخیره ۵.۳ میلیون بشکه نفت در تأسیسات ذخایر کره‌جنوبی در بندر اولسان امضا کرد. برنامه سنگاپور می‌تواند این شبکه را به بازار جنوب شرق آسیا گسترش دهد.
ذخایر زمان می‌خرند، اما نیازمند تجدید موجودی‌اند
اثر ذخیره‌سازی بر تاب‌آوری به طول بحران بستگی دارد. در اختلال کوتاه‌مدت، موجودی نزدیک مشتری می‌تواند وقفه تحویل را پوشش دهد؛ اما با طولانی‌شدن محدودیت صادرات، ذخایر کاهش می‌یابد و باید دوباره از مبدأ تأمین شود. هزینه خرید نفت، تأمین مالی موجودی و نگهداری نیز بخشی از بهای این آمادگی است.
برنامه عربستان نشان می‌دهد امنیت صادرات تنها به ظرفیت تولید و مسیر خروج نفت وابسته نیست؛ توزیع جغرافیایی موجودی نیز اهمیت دارد. ذخیره نزدیک مشتری، یکی از ابزارهای حفظ تداوم عرضه است که در کنار تنوع مسیرهای حمل و حفاظت از زیرساخت‌ها معنا پیدا می‌کند.
منابع:
بیانیه رسمی سنگاپور و عربستان درباره تفاهم ذخیره‌سازی نفت، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
شرکت JTC؛ مشخصات و ظرفیت تأسیسات زیرزمینی جورونگ
رویترز؛ برنامه ذخیره نفت عربستان در سنگاپور و تجربه ژاپن و کره‌جنوبی
انتهای پیام/ انرژی
