به گزارش مسیر اقتصاد بازار گازوئیل آمریکا طی ماههای اخیر با سرعت بیشتری از بازار بنزین تحت فشار قرار گرفته است. قیمت خردهفروشی گازوئیل در سپتامبر از ۶ دلار در هر گالن عبور کرده و دادههای رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد متوسط قیمت در هفته منتهی به ۱۴ سپتامبر به حدود ۶.۲۹ دلار در هر گالن رسیده است. این رقم در ابتدای آگوست حدود ۵.۳۵ دلار بود.
همزمان ذخایر فرآوردههای میانتقطیر آمریکا، که گازوئیل بخش اصلی آن را تشکیل میدهد، بهشدت کاهش یافته است. موجودی این فرآوردهها در ۱۱ سپتامبر به ۱۰۷.۹ میلیون بشکه رسید که پایینترین سطح برای این زمان از سال از آغاز ثبت آمار در ۱۹۸۲ محسوب میشود. اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیشبینی کرده است این ذخایر در سپتامبر به کمتر از ۱۰۰ میلیون بشکه برسد و تا پایان ۲۰۲۶ و بخش عمده سال ۲۰۲۷ پایینتر از متوسط پنجساله باقی بماند.
کمبود گازوئیل یک مسئله صرفاً آمریکایی نیست. جنگ اوکراین و حملات به زیرساختهای پالایشی روسیه، محدودیت صادرات فرآورده از این کشور و اختلال در جریان فرآوردههای نفتی از منطقه خلیج فارس همزمان عرضه جهانی را کاهش دادهاند. رویترز گزارش کرده میلیونها بشکه در روز از ظرفیت عرضه فرآورده در روسیه و منطقه تحت تأثیر جنگها قرار گرفته و موجودی گازوئیل در اروپا و دیگر مراکز تجاری نیز پایین مانده است.
فشار گازوئیل به کنگره رسید
افزایش قیمت سوخت اکنون از بازار انرژی به سیاست داخلی آمریکا سرایت کرده است. جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواه سنا، احتمال محدود کردن صادرات گازوئیل را مطرح کرده و چاک گرسلی، سناتور جمهوریخواه ایالت آیووا، خواستار اعمال چنین محدودیتی شده است. آمریکا در حال حاضر بزرگترین صادرکننده گازوئیل در جهان است و کاهش صادرات میتواند حجم بیشتری از تولید پالایشگاههای این کشور را در بازار داخلی نگه دارد.
فشار سیاسی به این دو سناتور محدود نمانده است. فایننشال تایمز گزارش کرده جمهوریخواهان ایالتهای کشاورزی، از جمله نمایندگانی از آیووا، خواستار اقدام فوری دولت برای کاهش هزینه گازوئیل شدهاند. برخی پیشنهادها از توقف یا محدود کردن صادرات تا کاهش مالیات سوخت و ارائه حمایت مالی به کشاورزان را شامل میشود. نگرانی اصلی این نمایندگان افزایش هزینه سوخت ماشینآلات کشاورزی و حمل محصولات در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر است.
اهمیت گازوئیل برای اقتصاد آمریکا با بنزین متفاوت است. بخش بزرگی از حملونقل جادهای کالا، ماشینآلات کشاورزی و بخشی از فعالیتهای صنعتی به این سوخت وابسته است. بنابراین افزایش قیمت آن از طریق کرایه حمل و هزینه تولید میتواند به قیمت طیف گستردهای از کالاها منتقل شود. رویترز برآورد کرده حدود ۳ میلیون بشکه در روز از گازوئیل مصرفی آمریکا در بخش حملونقل استفاده میشود.
چرا دولت با ممنوعیت صادرات مخالف است؟
دولت ترامپ تاکنون پیشنهاد ممنوعیت صادرات گازوئیل را نپذیرفته است. استدلال مطرحشده این است که چنین محدودیتی الزاماً به کاهش پایدار قیمت داخلی منجر نمیشود و میتواند واکنش کشورهای دیگر و اختلال بیشتر در شبکه جهانی تجارت سوخت را در پی داشته باشد. صنعت نفت آمریکا نیز با محدودیت صادرات مخالفت کرده است.
مشکل دیگر آن است که ظرفیت پالایش آمریکا در کوتاهمدت امکان افزایش قابل توجه تولید را نمیدهد. پالایشگاههای این کشور در سطح بالایی از ظرفیت خود فعالیت میکنند و افزایش حاشیه سود پالایش نیز تاکنون نتوانسته کمبود عرضه را برطرف کند. در ۱۴ سپتامبر اختلاف قیمت گازوئیل کمگوگرد و نفت خام، که معیاری برای حاشیه سود پالایش این فرآورده است، به رکورد ۱۱۸.۶۲ دلار در هر بشکه رسید.
در چنین شرایطی، دولت آمریکا با انتخاب سادهای روبهرو نیست. محدود کردن صادرات ممکن است در کوتاهمدت عرضه داخلی را افزایش دهد، اما از سوی دیگر میتواند بازار جهانی را فشردهتر کند و به افزایش قیمت فرآورده در کشورهای واردکننده منجر شود. ادامه صادرات نیز فشار بر مصرفکنندگان، کشاورزان و شرکتهای حملونقل آمریکایی را حفظ میکند.
هزینه جنگ به یک محدودیت سیاسی تبدیل میشود
افزایش قیمت گازوئیل را نمیتوان تنها نتیجه تقابل ایران و آمریکا دانست. جنگ اوکراین، محدودیت صادرات روسیه و محدودیتهای ساختاری صنعت پالایش نیز در شرایط فعلی نقش دارند. با این حال اختلال در صادرات انرژی از منطقه خلیج فارس یکی از عواملی است که بازار جهانی فرآورده را تحت فشار قرار داده و باعث شده ذخایر پایین آمریکا با سرعت بیشتری به مسئلهای سیاسی تبدیل شود.
اهمیت این تحول برای ادامه تقابل در همین نقطه قرار دارد. فشار انرژی بر آمریکا دیگر تنها در قیمت نفت خام دیده نمیشود؛ کمبود گازوئیل هزینه حملونقل، کشاورزی و تولید را بالا میبرد و همزمان نمایندگان جمهوریخواه را در آستانه انتخابات میاندورهای به مطالبه مداخله مستقیم دولت در بازار انرژی سوق داده است.
اگر کمبود جهانی گازوئیل مطابق پیشبینیها تا سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند، طولانی شدن تقابل میتواند حاشیه مانور دولت آمریکا در سیاست انرژی را محدودتر کند. درخواست جمهوریخواهان برای محدودیت صادرات نخستین نشانه از آن است که فشار بازار فرآوردهها از یک مسئله اقتصادی به یک مسئله انتخاباتی نیز تبدیل شده است.
منابع:
رویترز؛ کاهش ذخایر و چشمانداز کمبود جهانی گازوئیل
فایننشال تایمز؛ فشار جمهوریخواهان برای محدود کردن صادرات گازوئیل
اداره اطلاعات انرژی آمریکا؛ آمار رسمی قیمت و ذخایر فرآوردههای میانتقطیر آمریکا
انتهای پیام/ انرژی
