به گزارش مسیر اقتصاد بازار جهانی فرآوردههای نفتی طی ماههای اخیر با فشار فزایندهای روبهرو شده و گازوئیل بیش از دیگر فرآوردهها از کاهش عرضه تأثیر گرفته است. صادرات خالص گازوئیل روسیه و کشورهای منطقه در ماه گذشته میلادی حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز کمتر از فوریه و پیش از آغاز جنگ ایران بوده است. این دو مبدأ پیش از تشدید درگیریها نزدیک به ۴۵ درصد تجارت دریایی گازوئیل جهان را در اختیار داشتند.
افزایش قیمت در آمریکا، اروپا و آسیا
قیمت خردهفروشی گازوئیل در آمریکا به حدود ۶.۳ دلار در هر گالن رسیده است. ذخایر فرآوردههای میانتقطیر این کشور نیز حدود ۱۳ درصد پایینتر از متوسط پنجساله قرار دارد؛ در حالی که پالایشگاهها با نرخ بهرهبرداری بالا فعالیت میکنند و ظرفیت آزاد محدودی برای افزایش سریع تولید دارند.
در اروپا، قیمت عمدهفروشی گازوئیل به حدود ۲۱۰ دلار در هر بشکه رسیده است. افزایش قیمت این سوخت هزینه حملونقل جادهای، کشاورزی، معدن و بخشی از تولید صنعتی را بالا میبرد و میتواند فشار تورمی را از بازار انرژی به سایر بخشهای اقتصاد منتقل کند.
بازار آسیا نیز طی هفتههای اخیر با افزایش شدید حاشیه پالایش گازوئیل مواجه شده است. حاشیه پالایش گازوئیل کمسولفور از ۸۷ دلار در هر بشکه عبور کرده که بالاترین سطح ثبتشده محسوب میشود. این رقم پیش از جنگ ایران حدود ۲۲ دلار بود و اکنون نزدیک به چهار برابر شده است.
کاهش عرضه از روسیه و منطقه
بخشی از فشار موجود به افت تولید پالایشگاهی بازمیگردد. چند پالایشگاه بزرگ روسیه طی هفتههای اخیر در نتیجه حملات و آسیب به تأسیسات، تولید خود را کاهش داده یا متوقف کردهاند.
در کشورهای منطقه نیز محدودیت صادرات از تنگه هرمز و آسیب به بخشی از ظرفیت تولید و پالایش، عرضه فرآوردهها را پایین نگه داشته است. صادرات گازوئیل این کشورها اکنون فاصله زیادی با سطح پیش از جنگ دارد.
برخلاف نفت خام که امکان جبران بخشی از کمبود آن از طریق افزایش تولید سایر کشورها یا برداشت از ذخایر وجود دارد، افزایش عرضه فرآورده به ظرفیت پالایش وابسته است. بازگرداندن پالایشگاههای آسیبدیده نیز به تعمیر تجهیزات و زمان بیشتری نیاز دارد.
افزایش صادرات چین بخشی از کمبود را جبران کرد
چین در هفتههای اخیر صادرات فرآوردههای نفتی خود را افزایش داده و بخشی از کاهش عرضه سایر کشورها را جبران کرده است. صادرات گازوئیل این کشور در ماه گذشته میلادی با رشد ۴۲ درصدی نسبت به سال قبل به ۱.۳۳ میلیون تن رسید و به بالاترین سطح از بهار ۲۰۲۴ رسید.
قیمتهای بالای جهانی و افزایش حاشیه سود صادرات، انگیزه پالایشگاههای چینی برای عرضه بیشتر در بازار خارجی را افزایش داده است. ادامه این روند میتواند بخشی از کمبود بازار را پوشش دهد، هرچند جایگزینی کامل کاهش صادرات روسیه و منطقه در کوتاهمدت دشوار خواهد بود.
بازار فرآوردهها در آستانه فصل سرد
ذخایر پایین، محدودیت ظرفیت آزاد پالایشگاهها و ورود بخشی از واحدها به دوره تعمیرات فصلی، امکان افزایش سریع عرضه گازوئیل را محدود کرده است. افزایش تقاضای فصلی در ماههای سرد نیز میتواند فشار بیشتری بر بازار وارد کند.
تداوم قیمت بالای گازوئیل میتواند حتی در صورت ثبات نسبی نفت خام، فشار تورمی ناشی از بحران انرژی را حفظ کند؛ زیرا افزایش هزینه این فرآورده مستقیماً به حملونقل، تولید و کشاورزی منتقل میشود.
منابع:
رویترز؛ کاهش صادرات گازوئیل روسیه و منطقه
رویترز؛ افزایش قیمت گازوئیل در آمریکا و اروپا
رویترز؛ رکورد حاشیه پالایش گازوئیل در آسیا
رویترز؛ افزایش صادرات گازوئیل چین
انتهای پیام/ انرژی
