به گزارش مسیر اقتصاد پیش از بسته شدن تنگه هرمز، بهطور میانگین روزانه ۱۲۹ شناور دریایی از این آبراه عبور میکردند. این مسیر انتقال حدود ۳۴ درصد از نفت خام تجارتشده جهان و ۲۰ درصد از گاز طبیعی مایعشده (LNG) جهان را بر عهده داشت. آسیا با سهم ۹۱ درصدی از خرید صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی خلیج فارس، معادل حدود ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز، بیشترین وابستگی به تنگه هرمز را دارد. با وجود آنکه بخش زیادی از اقتصاد جهانی تاکنون شوک ناشی از اختلال در تنگه هرمز را نسبتاً بهخوبی جذب کرده است، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) هشدار میدهد که پیامدهای گسترده این بحران هنوز بهطور کامل نمایان نشده است.
رئیس بخش سیاستهای اقتصاد کلان و توسعه آنکتاد، در گفتوگو با اینتر پرس سرویس اظهار کرد: «باید تأکید کنم که تصویر کامل پیامدهای اختلال در تنگه هرمز احتمالاً در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ روشنتر خواهد شد؛ زمانی که افزایش هزینهها بهطور کامل در زنجیرههای ارزش، اقتصاد کلان و شرایط مالی منعکس شده باشد.»
در ماههای اخیر، قیمت نفت از حدود ۶۰ دلار بهازای هر بشکه در ژوئن سال گذشته به بیش از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه رسیده است. هرچند اثرات اولیه این جهش قیمتی عمدتاً در بازارهای انرژی مشاهده شده، اما اقتصاددانان معتقدند شوکهای ثانویه معمولاً با چند ماه تأخیر در بخشهای مختلف اقتصاد جهانی نمایان میشوند.
افزایش هزینه سوخت، هزینه فعالیت تولیدکنندگان محصولات کشاورزی، شرکتهای حملونقل و صنایع تولیدی را بالا میبرد؛ زیرا این بخشها وابستگی زیادی به انرژی دارند. با جذب تدریجی این هزینهها توسط بنگاههای اقتصادی، افزایش قیمتها در نهایت به مصرفکنندگان منتقل میشود. این فرآیند زمانبر است، زیرا هزینههای اضافی باید در سراسر زنجیره تأمین توزیع شود.
تهدید برای زنجیره تأمین کشاورزی جهان
پیامدهای اختلال در تنگه هرمز تنها به بازار انرژی محدود نمیشود. این بحران میتواند زنجیره تأمین جهانی محصولات کشاورزی را نیز با چالش روبهرو کند.
حدود یکسوم تجارت دریایی کود شیمیایی جهان، معادل نزدیک به ۱۶ میلیون تن، از تنگه هرمز عبور میکند. بنابراین، ادامه اختلال در این مسیر میتواند با محدود کردن دسترسی به کود، هزینه تولید محصولات کشاورزی را در بسیاری از کشورها افزایش دهد.
چندین کشور که وابستگی بالایی به واردات کود از منطقه خلیج فارس دارند، همزمان از تولیدکنندگان و صادرکنندگان بزرگ محصولات کشاورزی نیز هستند. برای نمونه، استرالیا ۳۲ درصد از واردات دریایی کود شیمیایی خود را از کشورهای خلیج فارس تأمین میکند. از طرف دیگر استرالیا در میان صادرکنندگان بزرگ کشاورزی جهان قرار دارد. به همین دلیل، هرگونه کاهش عرضه کود میتواند بر هزینه تولید و قیمت محصولات کشاورزی در بازارهای جهانی تأثیر قابلتوجهی بگذارد.
سودان ۵۴ درصد از کود شیمیایی مورد نیاز خود را از طریق واردات دریایی از خلیج فارس تأمین میکند. کشورهای تانزانیا، سومالی و موزامبیک نیز وابستگی بالایی به این مسیر تجاری دارند. هرگونه تداوم اختلال در تنگه هرمز میتواند وضعیت این کشورها را دشوارتر کند.
در مجموع، پیامدهای اقتصادی اختلال در تنگه هرمز احتمالاً بسیار فراتر از بازار انرژی خواهد بود. افزایش هزینه حملونقل، رشد قیمت کودهای شیمیایی، بالا رفتن هزینه تولید محصولات کشاورزی و انتقال این هزینهها در زنجیره تأمین، میتواند در نهایت به افزایش قیمت کالاها برای مصرفکنندگان در سراسر جهان منجر شود. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان معتقدند اثرات واقعی این بحران نه در کوتاهمدت، بلکه طی ماههای آینده اثرات خود را نشان دهد. بنابراین انتظار میرود آثار گستردهتر این بحران در ادامه نیمه دوم سال ۲۰۲۶ و با انتقال کامل هزینهها به تولید، تجارت و قیمت مصرفکننده آشکارتر شود.
منبع: آیپیاس
انتهای پیام/ کشاورزی
