به گزارش مسیر اقتصاد کره جنوبی در سالهای اخیر با یک بحران جمعیتی بیسابقه مواجه شده است. شواهد آماری از افت چشمگیر نرخ باروری حکایت دارد؛ این شاخص از ۱.۲ فرزند به ازای هر زن در سال ۲۰۱۴ به ۰.۷۲ فرزند در سال ۲۰۲۳ سقوط کرده است. همراستا با این روند، تعداد تولدها نیز از ۴۳۵ هزار مورد در سال ۲۰۱۴ به ۲۳۰ هزار مورد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است. در بُعد دیگر، نهاد خانواده نیز دستخوش تغییر شده، بهگونهای که تعداد ازدواجها در همین بازه زمانی از ۳۰۵ هزار فقره به ۱۹۳ هزار فقره رسیده که نشاندهنده کاهش ۳۶ درصدی است.
عوامل متعددی در شکلگیری این تحولات نقش داشتهاند که در این میان، هزینه مسکن از برجستگی ویژهای برخوردار است. مطالعات نشان میدهد هزینههای سنگین تأمین مسکن نهتنها تمایل جوانان به ازدواج را کاهش میدهد، بلکه بر تصمیمگیری برای فرزندآوری نیز اثر منفی میگذارد. برای نمونه، نسبت زوجهای صاحب فرزند در میان خانوارهایی که مالک مسکن هستند، حدود ۱۰ درصد بیشتر از زوجهای فاقد مسکن ملکی است.
استفاده از ظرفیت بانکها به نفع مردم
در پاسخ به این شرایط، دولت کره جنوبی بخشی از برنامه «حمایت مسکن» را به حمایت از خانواده و جمعیت اختصاص داده است. در چارچوب این برنامه، با استفاده از منابع صندوق مسکن و توسعه شهری، به زوجهای تازه ازدواجکرده و خانوادههای دارای نوزاد، تسهیلات بلندمدت با نرخ بهره پایین ارائه میشود.
صندوق مسکن و توسعه شهری برای پرداخت این تسهیلات از دو روش بهره میگیرد؛ در نخستین روش، صندوق منابع مالی وام را تأمین میکند و بانکهای تجاری در نقش عامل، خدماتی مانند دریافت مدارک، اعتبارسنجی و پرداخت وام را بر عهده میگیرند. در قانون بودجه سال ۲۰۲۵، مبلغ ۱۴ هزار میلیارد وون به این شیوه اختصاص یافته است. در روش دوم، بانک تجاری وام را با نرخ بهره اعلامشده از سوی صندوق به متقاضی پرداخت میکند و سپس صندوق از محل منابع خود، که از بودجه دولت تامین میشود، مابهالتفاوت نرخ بهره بازار و نرخ طرح حمایتی را به بانک میپردازد. به بیان دیگر، متقاضی تنها نرخ سود ترجیحی را میپردازد و صندوق، بازدهی بانک را تا سطح نرخ بازار تکمیل میکند.
صندوق مسکن و توسعه شهری با بهکارگیری این روش، دو هدف را دنبال میکند: نخست، افزایش تعداد و سرعت پرداخت تسهیلات و دوم، کاهش فشار بر منابع مالی خود در بلندمدت. به همین دلیل، استفاده از روش دوم در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است؛ بودجه این سازِکار از ۳۵۶ میلیارد وون در سال ۲۰۲۱ به حدود ۱.۸۴ هزار میلیارد وون در سال ۲۰۲۵ رسیده و بیش از پنج برابر شده است.
روش یارانه سود نیاز صندوق به تأمین اصل وام را در کوتاهمدت کاهش میدهد و ظرفیت پرداخت را افزایش میدهد، اما در مقابل، تعهدی مستمر و بازگشتناپذیر بر بودجه عمومی ایجاد میکند.
چالشهای روش پرداخت یارانه بهره
روش یارانه بهره، با وجود مزایای مذکور، با چالشهایی همراه است. نخستین چالش، تمایل بانکها به همکاری با صندوق است؛ اگر بانکهای تجاری اشتیاقی به مشارکت در این طرح نداشته باشند، اجرای این روش عملاً غیرممکن خواهد شد. افزون بر این، در این مدل، نرخ بهره بانکی یک متغیر کلیدی است. هرگونه نوسان در نرخهای بازار، هزینه مابهالتفاوتی را که صندوق باید به بانکها بپردازد، تغییر میدهد و به تبع آن، تعداد تسهیلاتی که از این مسیر قابل پرداخت است، دستخوش تغییر میشود.
با وجود این، تجربه کرهجنوبی نشان میدهد که شناخت ظرفیتهای موجود و هماهنگی بین نهادهای مالی مختلف میتواند برخی محدودیتهای مالی را رفع کند و سرعت تخصیص بهینه را افزایش دهد.
منبع: دفتر بودجه مجلس ملی کره جنوبی (NABO)
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
