به گزارش مسیر اقتصاد روابط چین و اسرائیل در سال ۲۰۲۵ با وجود ثبت رکورد ۲۱٫۱۷ میلیارد دلاری تجارت دوجانبه، از نظر سرمایهگذاری، فناوری و ملاحظات امنیتی تحت فشار قرار گرفت. افزایش کسری تجاری اسرائیل، گسترش حضور کالاهای چینی در بازار مصرف و کاهش سرمایهگذاری چین، سه روند اصلی در روابط اقتصادی دو طرف بودهاند.
در پس این تحولات، رقابت راهبردی آمریکا و چین قرار دارد. وابستگی امنیتی و فناورانه اسرائیل به واشنگتن باعث شده است مقامهای این رژیم، حفظ پیوند با آمریکا را بر گسترش نامحدود روابط سرمایهای و فناورانه با چین مقدم بدانند.
کسری تجاری اسرائیل با چین به رکورد رسید
تجارت دوجانبه چین و اسرائیل از سال ۲۰۲۳ بهطور قابلتوجهی احیا شد و در سال ۲۰۲۵ با احتساب هنگکنگ به رکورد ۲۱٫۱۷ میلیارد دلار رسید. با این حال، این رشد بهشدت نامتقارن بود و بیش از همه بر افزایش واردات اسرائیل از چین تکیه داشت.
واردات اسرائیل از چین طی دو سال ۲۵ درصد افزایش یافت و به بیش از ۱۴٫۷ میلیارد دلار رسید. این رقم با احتساب هنگکنگ از ۱۶ میلیارد دلار فراتر رفت. در مقابل، صادرات اسرائیل به چین طی سه سال ۴۰ درصد کاهش یافت و به ۲٫۸ میلیارد دلار رسید.
این روند باعث شد کسری تجاری اسرائیل با چین برای نخستینبار در سال ۲۰۲۴ از ۱۰ میلیارد دلار عبور کند و در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۱۱ میلیارد دلار برسد. بنابراین، افزایش تجارت دوجانبه بیش از آنکه ناشی از رشد متوازن مبادلات باشد، حاصل افزایش ورود کالاهای چینی به بازار اسرائیل بوده است.
حضور پررنگ کالاهای چینی در بازار اسرائیل
یکی دیگر از روندهای مهم، رشد سریع برندهای چینی در بازار مصرف اسرائیل است. در سالهای اخیر حدود یکپنجم خودروهای جدید فروختهشده در این بازار ساخت چین بودهاند و شرکت بیوایدی یکی از بازیگران اصلی این رشد بوده است.
در کنار خودروهای برقی و تجهیزات حملونقل، ورود کالاهای بادوام، لوازم الکترونیکی و منسوجات چینی نیز افزایش یافته است. قیمت رقابتی این کالاها باعث شده محصولات چینی در شرایط افزایش هزینه زندگی، سهم بیشتری از بازار مصرف اسرائیل به دست آورند.
نگرانی از موج تازه ورود کالاهای ارزان چینی و فشار آن بر تولیدکنندگان داخلی، به رقابت آمریکا و چین محدود نیست. کشورهایی مانند برزیل و روسیه نیز با وجود روابط نزدیک با پکن، برای حمایت از صنایع داخلی خود از ابزار تعرفه استفاده کردهاند و اسرائیل نیز در حال بررسی چنین ابزارهایی در برابر افزایش واردات از چین است.
افت سرمایهگذاری چین و نقش واشنگتن
سرمایهگذاری چین در اسرائیل از زمان اوج خود در سال ۲۰۱۸ بهطور مستمر کاهش یافته است. این سرمایهگذاری در سال ۲۰۲۳ به حدود ۳۹ میلیون دلار رسید که فقط ۰٫۱۲ درصد کل سرمایهگذاری خارجی در اسرائیل را تشکیل میداد.
در سال ۲۰۲۴ سرمایهگذاری منتسب به چین به حدود ۸۰۰ میلیون دلار افزایش یافت، اما نزدیک به ۷۰۰ میلیون دلار آن به خرید شرکت سوپرپلی از سوی پلیتیکا مربوط بود؛ شرکتی که تحت کنترل سرمایهگذاران چینی قرار دارد. از این رو، این افزایش را نمیتوان نشانه بازگشت گسترده سرمایهگذاری چین دانست.
سه عامل در کاهش سرمایهگذاری چین نقش داشتهاند: تغییر ماهیت سرمایهگذاریهای خارجی چین، فشار آمریکا بر سیاست اقتصادی اسرائیل در قبال پکن و تغییر مقررات بررسی سرمایهگذاری خارجی در اسرائیل. از نگاه تحلیلگران، واشنگتن به مهمترین عامل خارجی اثرگذار بر سیاست اقتصادی اسرائیل در برابر چین تبدیل شده است.
فشار آمریکا بر سیاست تجاری و فناورانه اسرائیل
با تشدید رقابت قدرتهای بزرگ، واشنگتن از اسرائیل خواسته است گسترش روابط اقتصادی با چین را از منظر آسیبپذیریهای امنیت ملی بررسی کند. در پاسخ، اسرائیل سازوکارهای بررسی سرمایهگذاری خارجی را سختگیرانهتر کرده است؛ اقدامی که در عمل حضور شرکتهای دولتی چین در زیرساختهای حیاتی، مخابرات و بنادر را محدود میکند.
کنترلهای صادراتی آمریکا بر فناوریهای حساس و دومنظوره، بهویژه در حوزه نیمههادیها و هوش مصنوعی، محدوده قانونی صادرات فناوری اسرائیل را نیز تعیین کرده است. در نتیجه، سیاست اقتصادی اسرائیل در برابر چین از گسترش فرصتمحور بازار به مدیریت فعال ریسک تغییر کرده است.
اسرائیل اتحاد راهبردی و وابستگی نظامی و دفاعی خود به آمریکا را بر فرصتهای اقتصادی در آسیا مقدم میداند. جنگ نیز اهمیت این اتحاد را با ارسال گسترده تجهیزات اضطراری نظامی و تصویب بسته جداگانه ۱۴٫۳ میلیارد دلاری کمک نظامی و امنیتی آمریکا برجسته کرد.
فناوری اسرائیل در میانه رقابت آمریکا و چین
جایگاه اسرائیل در برخی حوزههای فناوری، این رژیم را در مرکز رقابت فناورانه آمریکا و چین قرار داده است. هوش مصنوعی، فناوریهای سایبری، رایانش کوانتومی و نیمههادیها از نگاه واشنگتن اجزای امنیت ملی محسوب میشوند و فقط داراییهای تجاری نیستند.
آمریکا هشدار داده است ادامه ادغام فناورانه با چین میتواند اشتراکگذاری اطلاعات، تحقیق و توسعه مشترک نظامی و دسترسی شرکتهای اسرائیلی به سرمایه خطرپذیر آمریکایی را تهدید کند. بر همین اساس، مقامهای اسرائیلی حفظ روابط فناورانه و امنیتی با آمریکا را بر بهرهبرداری گستردهتر از بازار چین مقدم دانستهاند.
اسرائیل خود را در اکوسیستم فناوری آمریکا قرار داده و برای حفظ این همسویی، سرمایهگذاری چینی در بخشهای حساس را محدود و کنترلهای سختگیرانهتری بر صادرات فناوریهای دومنظوره اعمال کرده است. این شرایط یکی از عوامل کاهش صادرات فناوری اسرائیل به چین به شمار میرود.
جنگ ایران و کاهش اعتماد دوجانبه
گسترش درگیری منطقهای علیه ایران بر نگاه افکار عمومی و مقامهای اسرائیلی به چین نیز اثر گذاشته است. پکن در جریان جنگ، روابط خود با ایران را حفظ کرد و در عرصههای دیپلماتیک و رسانهای مواضعی انتقادی در برابر حملات اسرائیل اتخاذ کرد.
این موضعگیریها این برداشت را در اسرائیل تقویت کرد که گسترش روابط تجاری نمیتواند چین را از روابط خود با ایران دور کند. چین از سوی دیگر معتقد است میتواند بهطور همزمان با طرفهای مختلف منطقه روابط اقتصادی گسترده داشته باشد.
با این حال، جنگ ایران چین و اسرائیل را بیش از گذشته در دو سوی رقابتهای ژئوپلیتیکی قرار داد و تصور اسرائیل از چین بهعنوان شریکی اقتصادی و سودآور را تضعیف کرد.
روابط چین و اسرائیل با وجود ثبت رکورد تجارت در سال ۲۰۲۵، زیر فشار کسری تجاری، افت سرمایهگذاری، محدودیتهای فناورانه و اولویتهای امنیتی اسرائیل قرار گرفته است. این روابط اکنون بیش از گذشته به رقابت آمریکا و چین، جنگ ایران و ملاحظات امنیتی اسرائیل گره خورده است.
اسرائیل همچنان میکوشد از واردات ارزان، سرمایهگذاری در بخشهای غیرحساس و حضور شرکتها و نیروی کار چینی در طرحهای زیرساختی بهره ببرد؛ اما افزایش فشارهای ژئوپلیتیکی و نگرانی از رشد ورود کالاهای چینی، آینده روابط اقتصادی دو طرف را نامطمئنتر کرده است.
منبع: دیپلمات
انتهای پیام/تجارت و دیپلماسی
