به گزارش مسیر اقتصاد خبرگزاری رویترز در گزارشی تازه به مراسم تشییع آیتالله خامنهای در تهران واکنش نشان داده و آن را فراتر از یک رویداد داخلی توصیف کرده است. این رسانه آن را نشانهای از پیام سیاسی ایران پس از جنگ توصیف کرده است؛ پیامی به آمریکا و اسرائیل که تلاش برای شکستن جمهوری اسلامی به نتیجه نرسیده و تهران قصد دارد از بقای خود در جنگ، در مرحله بعدی دیپلماسی استفاده کند.
ایران پس از جنگ، خود را ضعیف نشان نداده، بلکه تلاش کرده است تصویری از انسجام، ایستادگی و آمادگی برای شکل دادن به نظم بعدی منطقه ارائه دهد. نقطه کانونی این راهبرد دیگر فقط پرونده هستهای نیست و تنگه هرمز به محور اصلی محاسبات تهران تبدیل شده است.
تنگه هرمز؛ دارایی اصلی ایران پس از جنگ با آمریکا
جنگ اخیر اهرم ایران در تنگه هرمز را برجستهتر کرده و به تهران امکان داده است هر توافق درباره برنامه هستهای را به پذیرش جایگاه ایران در این آبراه گره بزند. در این چارچوب، موقعیت جغرافیایی ایران برای تهران به دارایی مهمتری از اورانیوم تبدیل شده است.
آتشبس ۶۰ روزه قرار بود از نگاه واشنگتن، مسیر دیپلماسی برای توقف برنامه هستهای ایران را باز کند، اما گزارش رویترز میگوید همین دوره اکنون به رقابتی متفاوت تبدیل شده است؛ رقابتی که در آن ایران میکوشد دستاوردهای جنگ را به مزیت راهبردی دائمی در اطراف تنگه هرمز تبدیل کند.
رویترز تأکید میکند شمارش معکوس ۶۰ روزه برای توافق نهایی هنوز عملاً آغاز نشده و در همین خلأ، ایران سرعت بازی را تعیین میکند. از نگاه منابع منطقهای و دیپلماتها، تهران مذاکرات را کند کرده تا ابتدا آنچه را دستاورد جنگ در هرمز میداند تثبیت کند.
الماس تنگه هرمز در برابر آبنبات تحریم
هرچند ایران میتواند از دریافت هزینه عبور کشتیها از هرمز درآمد بزرگی به دست آورد، اما اهمیت نمادین این تنگه برای تهران از درآمد آن بیشتر است. ایران به دنبال نوعی پذیرش نمادین است که تنگه هرمز تحت قدرت حاکمیتی ایران قرار دارد.
رویترز این نگاه را با تعبیر «الماس در برابر آبنبات» توضیح میدهد. در محاسبه تهران، تنگه هرمز «الماس» است و رفع تحریم آمریکا یا دسترسی به داراییهای مسدودشده، «آبنبات». به همین دلیل، گزارش نتیجه میگیرد ایران تمایلی ندارد ابزار تنگه هرمز را در برابر امتیازهایی واگذار کند که از نگاه تهران محدودتر و کمارزشترند.
رویترز در ادامه به موضع مقامهای ایرانی اشاره میکند و سخنان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، را شاهدی بر اهمیت هرمز در راهبرد جدید تهران میداند. قالیباف گفته است تنگه هرمز بزرگترین ابزار قدرت ایران است و جمهوری اسلامی باید از این «نعمت الهی» بهدرستی حفاظت کند. او همچنین تأکید کرده است ایران تحت هیچ شرایطی از حقوق خود در این تنگه عقبنشینی نمیکند.
فشار زمانی بر واشنگتن
ایران عمداً سرعت مذاکرات را پایین نگه داشته تا پیش از بازگشت جدی به پرونده هستهای، جایگاه خود در تنگه هرمز را تثبیت کند. از نگاه تهران، اورانیوم میتواند منتظر بماند، اما تثبیت موقعیت در تنگه هرمز نمیتواند عقب بیفتد. ایران از طولانی شدن مذاکرات رضایت دارد، زیرا هدفش نهادینهسازی کنترل بر تنگه هرمز است. این کنترل میتواند از مسیر ترتیبات عبور، سازِکارهای هماهنگی یا دریافت هزینه برای خدمات در آبراهی دنبال شود که حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
گزارش رویترز میگوید تهران تصور میکند دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای رسیدن به توافق تحت فشار بیشتری قرار دارد. محدودیتهای سیاست داخلی آمریکا و نگرانی از درگیری تازه پیش از انتخابات میاندورهای کنگره، از نگاه تهران، دست واشنگتن را در ادامه بحران میبندد.
ایرانیها میدانند ترامپ میخواهد از این بحران عبور کند و به موضوعات دیگر بپردازد. به همین دلیل، تهران احساس میکند زمان به سود اوست و میتواند از این شرایط برای فشار بر آمریکا استفاده کند.
عملیات نظامی آمریکا نتوانست اهرم ایران را از بین ببرد و اجرای آتشبس خود به میدان تازهای برای نزاع دیپلماتیک تبدیل شده است. تهران تا زمانی که از پذیرش واقعیت جدید پیرامون هرمز مطمئن نشود، انگیزهای برای ورود جدی به پرونده هستهای ندارد. تصور آغاز فوری شمارش معکوس ۶۰ روزه از ابتدا غیرواقعی بود، زیرا ایران ابتدا میخواهد مطمئن شود آمریکا و جهان میپذیرند که بازگشت به وضعیت پیش از جنگ ممکن نیست.
نگرانی کشورهای خلیج فارس
رویترز در بخش دیگری از گزارش به نگرانی کشورهای خلیج فارس اشاره میکند. توقف جنگ بدون حل مسائل اصلی ممکن است تنگه هرمز را از یک نقطه فشار به اهرمی دائمی برای تهران تبدیل کرده باشد. ایران اکنون «گنج هرمز» را پیدا کرده و به آسانی آن را رها نخواهد کرد. مقامها و تحلیلگران خلیج فارس نگرانند جنگ اخیر نشان داده باشد ایران میتواند روند تحولات در اطراف تنگه را شکل دهد و همین واقعیت، حتی در برابر وعده رفع تحریم یا پیشرفت در پرونده هستهای نیز بهآسانی از دست نرود.
رویترز در پایان گزارش مینویسد واشنگتن احتمالاً ناچار خواهد شد بازگشایی تنگه را با شرایطی بپذیرد که تا حد زیادی از سوی تهران تعیین میشود. هیچکس برنده کامل این وضعیت نخواهد بود، اما ایران کمتر از آمریکا زیان خواهد دید.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
