مسیر اقتصاد/ رشد درآمدهای مالیاتی زمانی مطلوبتر است که از شناسایی فعالیتهای پنهان، کاهش فرار و افزایش سهم مؤدیان پردرآمد حاصل شود. این مسیر امکان تأمین منابع دولت را فراهم میکند، بدون آنکه بخش بزرگی از فشار مالیاتی بر کسبوکارهای کوچک و مؤدیان شفاف متمرکز شود.
سازمان امور مالیاتی اعلام کرده در چهارماهه نخست ۱۴۰۵، همزمان با کاهش رسیدگیهای انسانی و حرکت به سمت محاسبات سیستمی، درآمدهای مالیاتی از ۳۹۶ به ۵۷۷ هزار میلیارد تومان رسیده است. این سازمان افزایش درآمدها را با استفاده از دادههای سامانه مؤدیان، پایگاه اطلاعاتی ماده ۱۶۹ مکرر و شناسایی دقیقتر فعالیتهای اقتصادی مرتبط میداند.
کسبوکارهای کوچک چه سهمی از مالیات دارند؟
آخرین آمار منتشرشده درباره مالیات عملکرد سال ۱۴۰۳ نشان میدهد مالیات بیش از ۹.۳ میلیون نفر از صاحبان مشاغل و اصناف، معادل بیش از ۷۰ درصد این گروه، صفر تعیین شده است. مالیات حدود ۹۵ درصد اصناف نیز کمتر از ۳۰ میلیون تومان بوده و نزدیک به نیمی از مالیات این بخش از یک درصد مؤدیان پردرآمد وصول شده است.
این توزیع نشان میدهد افزایش درآمدهای مالیاتی لزوماً به معنای افزایش فشار یکسان بر همه اصناف نیست. بخش بزرگی از مشاغل خرد مالیاتی نمیپردازند یا مبلغ پرداختی آنها محدود است و سهم اصلی درآمد از فعالان بزرگتر و پردرآمدتر تأمین میشود.
تعیین سیستمی مالیات نیز میتواند هزینه انجام تکالیف را برای کسبوکارهای کوچک کاهش دهد. مؤدیان مشمول تبصره ماده ۱۰۰ بدون ارائه دفاتر و اسناد تفصیلی، مالیات مقطوع خود را مشاهده و پرداخت میکنند. این شیوه در صورت استفاده از دادههای دقیق، امکان تمرکز نیروی انسانی بر پروندههای بزرگ و پرریسک را افزایش میدهد.
نشانههای گسترش پوشش مالیاتی
شناسایی مغایرت در فعالیت پزشکان، طلافروشان، میوهفروشان و کارتخوانهای غیرتجاری نشان میدهد سازمان امور مالیاتی به ابزارهایی برای کشف فعالیتهای ثبتنشده یا اطلاعات نادرست دست یافته است. این اقدامات میتواند رشد درآمد را به سمت مؤدیان و درآمدهایی هدایت کند که پیشتر بهطور کامل در نظام مالیاتی دیده نمیشدند.
با این حال، آمار چهارماهه امسال رقم جداگانهای از مالیات حاصل از مؤدیان جدید، اصلاح مغایرتها یا مقابله با فرار مالیاتی ارائه نمیکند. بنابراین نمیتوان سهم دقیق گسترش پایهها را از افزایش ۱۸۱ هزار میلیارد تومانی محاسبه کرد.
مجموع ارقام موجود تصویری نسبتاً مثبت ارائه میدهد. مالیات بخش بزرگی از مشاغل خرد صفر یا محدود است، سهم پردرآمدها از مالیات اصناف افزایش یافته و رسیدگیهای دادهمحور امکان شناسایی فعالیتهای پنهان را بیشتر کرده است. ادامه این روند میتواند رشد درآمدهای مالیاتی را با توزیع عادلانهتر بار مالیات همراه کند؛ بهویژه اگر افزایش وصول در سالهای آینده بیشتر بر مؤدیان پردرآمد، فعالیتهای ثبتنشده و فرارهای مالیاتی متمرکز شود.
انتهای پیام/ مالیات
