به گزارش مسیر اقتصاد اختلال گسترده در عرضه نفت و گاز از تنگه هرمز، آمریکا و چین را با شرایط متفاوتی مواجه کرده است. آمریکا در واکنش به کاهش عرضه خلیج فارس، تولید و صادرات نفت و گاز خود را افزایش داده و صادرات نفت خام این کشور در ماه مه به رکورد ۵.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است. چین در مقابل، پس از افزایش ذخیرهسازی پیش از جنگ، واردات نفت خود را حدود ۳.۶ میلیون بشکه در روز کاهش داده است.
اندیشکده آمریکایی بروکینگز این تفاوت را نشانه تغییر تدریجی ساختار رقابت انرژی دو کشور میداند؛ آمریکا همچنان از جایگاه خود بهعنوان تولیدکننده بزرگ نفت و LNG بهره میبرد، در حالی که چین بخش بزرگی از زنجیره جهانی فناوریهایی را در اختیار دارد که میتوانند مصرف نفت و گاز را کاهش دهند.
زغالسنگ و ذخایر نفت؛ سپر کوتاهمدت چین
با وجود توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر، بروکینگز تأکید میکند که تابآوری چین در برابر شوک هرمز را نباید صرفاً به این منابع نسبت داد. حدود نیمی از برق چین همچنان از زغالسنگ تأمین میشود و این کشور بیش از ۱۲۰۰ گیگاوات ظرفیت نیروگاه زغالسنگی در اختیار دارد. زغالسنگ داخلی در کنار نیروگاههای هستهای و تجدیدپذیرها، وابستگی بخش برق چین به LNG وارداتی را کاهش داده است.
در بخش نفت نیز چین حدود ۱.۴ میلیارد بشکه ذخیره در اختیار دارد که برآورد میشود معادل نزدیک به هفت ماه واردات باشد. افزایش واردات نفت روسیه نیز بخشی از کاهش دسترسی به عرضه خلیج فارس را جبران کرده است. در کنار این عوامل، گسترش خودروهای برقی پیش از جنگ نیز مصرف نفت چین را کاهش داده بود؛ آژانس بینالمللی انرژی این کاهش تقاضا را در سال ۲۰۲۵ حدود یک میلیون بشکه در روز برآورد کرده است.
بحران هرمز بازار فناوری چین را گسترش داد
اثر مهمتر بحران از نگاه بروکینگز در سمت صادرات چین دیده میشود. چین بیش از ۹۰ درصد تولید جهانی ماژولهای خورشیدی، بیش از ۸۰ درصد باتریها و توربینهای بادی و بیش از دوسوم خودروهای برقی جهان را در اختیار دارد. بنابراین کشورهایی که در نتیجه افزایش قیمت نفت و LNG به دنبال کاهش وابستگی خود به سوختهای فسیلی هستند، در بسیاری از موارد ناچارند تجهیزات مورد نیاز را از چین خریداری کنند.
نشانههای اولیه این روند نیز آشکار شده است. ارزش صادرات خودروهای برقی چین در ماه مه به رکورد ۹.۲ میلیارد دلار رسید که ۴۹ درصد بیشتر از سال قبل بود. صادرات تجهیزات خورشیدی نیز در ماه مارس به رکورد ۶۸ گیگاوات رسید؛ حدود ۵۰ درصد بیشتر از رکورد ماهانه قبلی. صادرات باتریهای لیتیومیونی و توربینهای بادی چین نیز به ترتیب حدود ۵۰ و ۴۵ درصد افزایش یافته است. بروکینگز بخشی از این رشد را به افزایش قیمت سوخت پس از بحران هرمز مرتبط میداند.
پاکستان نمونهای از این روند است. این کشور که به LNG قطر وابستگی قابل توجهی داشت، پیش از بحران دهها گیگاوات تجهیزات خورشیدی چین وارد کرده بود و همین ظرفیت، شدت اثر افزایش قیمت LNG بر بخش برق این کشور را کاهش داده است.
مزیت کوتاهمدت آمریکا، فرصت بلندمدت چین
در کوتاهمدت هر دو کشور از بحران انرژی منتفع شدهاند؛ آمریکا با فروش بیشتر نفت و گاز و چین با افزایش صادرات فناوریهای انرژی. تفاوت اصلی در افق بلندمدت است. افزایش ماندگار قیمت نفت و گاز میتواند کشورها را به سمت خودرو برقی، خورشیدی، باتری و دیگر فناوریهای جایگزین سوق دهد؛ بازارهایی که چین اکنون در بیشتر آنها موقعیت مسلطی دارد.
از این منظر، بحران هرمز تنها تقاضا برای نفت و گاز را افزایش نداده، بلکه همزمان بازار فناوریهایی را نیز گسترش داده است که میتوانند وابستگی به این سوختها را کاهش دهند. بروکینگز معتقد است آمریکا از موج نخست این بحران، یعنی افزایش تقاضا برای سوختهای فسیلی، بهره میبرد؛ اما چین در موقعیتی قرار گرفته که از هر دو موج افزایش تقاضای انرژی و حرکت تدریجی به سمت فناوریهای جایگزین منتفع شود.
منبع: اندیشکده بروکینگز
انتهای پیام/ انرژی
