به گزارش مسیر اقتصاد قیمت قرارداد مرجع گاز اروپا، موسوم به TTF، در ۲۶ اکتبر از ۹۷ یورو به‌ازای هر مگاوات‌ساعت عبور کرد. برای مقایسه، این قرارداد در معاملات صبح ۱۹ فوریه، پیش از آغاز جنگ، حدود ۳۲.۷ یورو بود؛ بنابراین قیمت اخیر تقریباً سه برابر آن مقطع است.
قراردادهای ماه‌های زمستان نیز حوالی ۹۵ یورو معامله شده‌اند؛ در برابر میانگین حدود ۳۶ یورویی زمستان گذشته. این مقایسه، قیمت مورد انتظار بازار برای زمستان پیش‌رو را با میانگین زمستان قبل می‌سنجد و نشان‌دهنده افزایش حدود ۱۶۴ درصدی است؛ نه افزایش یکسان قبوض همه مصرف‌کنندگان.
ورود به زمستان با ذخایر کمتر و واردات گران‌تر
ذخایر گاز اتحادیه اروپا در ۲۴ اکتبر حدود ۷۴.۶ درصد پر بود؛ درحالی‌که یک سال قبل این نسبت به ۸۲.۹ درصد می‌رسید. کاهش ذخایر، هم‌زمان با افزایش تقاضای گرمایشی، حساسیت بازار به هر اختلال تازه در عرضه را بیشتر کرده است.
گزارش نهاد تنظیم‌گران انرژی اتحادیه اروپا نشان می‌دهد در تابستان امسال حجم قابل توجهی از گاز طبیعی مایع قطر به اتحادیه نرسیده و مجموع واردات گاز مایع نیز کاهش یافته است. رقابت با خریداران آسیایی برای تأمین محموله‌های جایگزین، هزینه واردات و پرکردن ذخایر را بالا برده است.
این نهاد، هزینه اضافی جنگ برای واردات همان مقدار گاز به اروپا را بین ۱۸ تا ۳۳ میلیارد یورو برآورد می‌کند. اختلاف این دو رقم به مبنای قیمت‌گذاری روزانه یا ماهانه مربوط است. بنابراین فشار اقتصادی فقط ناشی از کمبود احتمالی نیست؛ حتی تأمین حجم مشابه گذشته نیز هزینه بیشتری می‌طلبد.
چرا گرانی گاز، برق را گران می‌کند؟
در بازار کوتاه‌مدت برق اروپا، پیشنهادهای ارزان‌تر ابتدا پذیرفته می‌شوند و نیروگاه‌های گران‌تر تا جایی وارد مدار می‌شوند که تقاضا تأمین شود. قیمت تسویه بازار را آخرین واحد مورد نیاز تعیین می‌کند؛ واحدی که در بسیاری از ساعات، نیروگاه گازی است.
به همین دلیل، حتی اگر بخشی بزرگ از برق با منابع ارزان‌تر مانند باد و خورشید تولید شود، نیاز به نیروگاه گازی می‌تواند قیمت عمده‌فروشی را بالا ببرد. سهم گاز در تولید برق، لزوماً با سهم آن در تعیین قیمت برابر نیست.
البته انتقال این افزایش به قبض خانوار یا هزینه کارخانه، به نوع قرارداد، تعرفه، مالیات و حمایت‌های هر کشور بستگی دارد. از جهش قیمت گاز نمی‌توان افزایش هم‌اندازه و فوری قیمت نهایی برق را نتیجه گرفت.
قراردادهای بلندمدت برای کاهش انتقال شوک گاز
اصلاح بازار برق اتحادیه اروپا که در جولای ۲۰۲۴ اجرایی شد، به دنبال کاهش وابستگی هزینه مصرف‌کنندگان به نوسان بازار کوتاه‌مدت است. یکی از ابزارها، قرارداد بلندمدت خرید برق است که تولیدکننده و خریدار را بر سر قیمت یا فرمولی مشخص برای دوره‌ای طولانی متعهد می‌کند.
ابزار دیگر، قرارداد دوطرفه مابه‌التفاوت برای حمایت عمومی از سرمایه‌گذاری‌های جدید واجد شرایط است. در این سازکار، اگر قیمت بازار از قیمت توافقی پایین‌تر باشد، تولیدکننده حمایت دریافت می‌کند؛ اگر بالاتر رود، درآمد مازاد را بازمی‌گرداند. این منابع می‌تواند برای منفعت مصرف‌کنندگان یا کاهش هزینه‌های شبکه به کار رود.
هدف، آن است که مزیت هزینه پایین تولید برق غیرفسیلی، با هر جهش قیمت گاز از دسترس مصرف‌کننده خارج نشود. این اصلاحات به معنای حذف کامل نقش نیروگاه گازی در قیمت‌گذاری روزانه نیست؛ بلکه میزان مواجهه مصرف‌کننده با آن قیمت را کاهش می‌دهد.
محدودیتی که همچنان باقی است
قرارداد بلندمدت، گاز ازدست‌رفته را جایگزین نمی‌کند و توسعه تجدیدپذیرها نیز بدون شبکه، ذخیره‌سازی و امکان مدیریت تقاضا، نیاز به تولید انعطاف‌پذیر را کاملاً از بین نمی‌برد. در ساعات کم‌باد، نبود تابش یا اوج مصرف، نیروگاه‌های گازی همچنان می‌توانند تعیین‌کننده باشند.
اروپا هم‌زمان با تأمین گاز زمستان، در تلاش است وابستگی قیمت برق به این سوخت وارداتی را کاهش دهد. بحران کنونی نشان می‌دهد تغییر تأمین‌کننده گاز به‌تنهایی کافی نیست؛ تا زمانی که گاز وارداتی در ساعات حساس مبنای قیمت برق باشد، اختلال در تنگه هرمز می‌تواند به هزینه تولید و معیشت در اروپا منتقل شود.
منابع:
آناتولی؛ قیمت گاز در ۲۶ اکتبر،
یورونیوز؛ مقایسه قیمت‌ها و ذخایر،
گزارش نهاد تنظیم‌گران انرژی اروپا،
آژانس محیط‌زیست اروپا؛ رابطه قیمت گاز و برق
شورای اتحادیه اروپا؛ اصلاح بازار برق.
انتهای پیام/ انرژی
