به گزارش مسیر اقتصاد هفتهنامه اکونومیست در گزارش اصلی شماره جدید خود استدلال میکند جنگ ایران و آمریکا بیش از آنکه مقدمه خروج کامل واشنگتن از منطقه باشد، پایان تدریجی دورهای است که آمریکا خود را مدیر نظم و ضامن امنیت منطقه میدانست.
خروج به معنای ترک کامل نیست
در این چارچوب، آمریکا همچنان منافع و حضور نظامی در منطقه خواهد داشت، عملیات ضدتروریستی انجام میدهد، به متحدان سلاح میفروشد، در مذاکرات سیاسی نقش خواهد داشت و حمایت نظامی از اسرائیل نیز احتمالاً ادامه مییابد. آنچه تغییر میکند، انتظار کشورهای منطقه از واشنگتن برای حل بحرانها و تضمین امنیت آنهاست.
نشانههای این تغییر از هماکنون دیده میشود. آمریکا در زمان صلح حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار نیرو در ۱۹ پایگاه منطقه دارد که هشت مورد آنها دائمیاند، اما جنگ اخیر آسیبپذیری این پایگاهها در برابر پهپادها و موشکهای ارزانتر را آشکار کرده و بحث تمرکز نیروها در تعداد کمتری از پایگاهها را تقویت کرده است.
نفت کمتر، چین مهمتر
یکی از دلایل ساختاری کاهش اهمیت منطقه برای آمریکا، تغییر موقعیت انرژی این کشور است. آمریکا که تا سال ۲۰۲۰ واردکننده نفت بود، اکنون به صادرکننده بزرگ انرژی تبدیل شده است. در مقابل، چین به بزرگترین مشتری تولیدکنندگان انرژی منطقه تبدیل شده و تجارت آن با اروپا نیز به مسیرهای منطقهای وابسته است.
همزمان، رقابت با چین هزینه ماندن در جنگهای منطقهای را برای واشنگتن افزایش داده است. اکونومیست اشاره میکند پنتاگون نمیتواند برای مدت طولانی بخشی از ناوهای هواپیمابر، موشکهای رهگیر و مهمات هدایتشونده خود را در جنگ ایران مصرف کند، در حالی که فشار برای تقویت حضور آمریکا در آسیا رو به افزایش است.
کاهش اعتماد متحدان و خستگی داخلی
عامل دیگر، کاهش اعتماد کشورهای عربی به نقش آمریکا بهعنوان تضمینکننده امنیت است. جنگ اخیر خسارت اقتصادی سنگینی به کشورهای منطقه وارد کرده و همزمان اختلافات درباره نحوه استفاده از پایگاههای آمریکا افزایش یافته است.
در داخل آمریکا نیز هزینه سیاسی جنگ بالا رفته است. بر اساس گزارشی که اکونومیست نقل میکند، رسیدن سهم مخالفان جنگ ایران به ۶۰ درصد کمتر از دو ماه طول کشید؛ سطحی که در مورد جنگ عراق چهار سال زمان برد. این تغییر افکار عمومی میتواند دولتهای آینده آمریکا را نیز نسبت به ورود به جنگهای جدید منطقهای محتاطتر کند.
نظم منطقهای بدون جایگزین مستقیم آمریکا
اکونومیست انتظار ندارد چین، روسیه یا اروپا جای آمریکا را بهعنوان قدرت مسلط منطقه بگیرند. در عوض، کاهش نقش واشنگتن میتواند وزن قدرتهای منطقهای از جمله ایران، ترکیه و اسرائیل را افزایش دهد و کشورهای عربی را به سمت ائتلافهای موردی، تنوعبخشی به تأمینکنندگان تسلیحات و افزایش تولید نظامی داخلی سوق دهد.
در این سناریو، خروج آمریکا بیشتر به معنای انتقال بخشی از مسئولیت نظم و امنیت از یک قدرت بیرونی به بازیگران خود منطقه است. نتیجه این انتقال از نگاه اکونومیست هنوز نامشخص است؛ کاهش نقش آمریکا میتواند هم فضای بیشتری برای همکاری منطقهای ایجاد کند و هم رقابت میان قدرتهای موجود را تشدید کند.
منبع: اکونومیست؛ پیوند اول، پیوند دوم
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
