به گزارش مسیر اقتصاد قطر طی سالهای اخیر یکی از بزرگترین برنامههای توسعه تولید LNG جهان را در میدان گازی شمالی آغاز کرده است. هدف این برنامه افزایش ظرفیت تولید LNG این کشور از حدود ۷۷ میلیون تن در سال به ۱۱۰ میلیون تن با اجرای پروژه North Field East و سپس به ۱۲۶ میلیون تن با پروژه North Field South است. قطرانرژی در مراحل بعدی نیز افزایش بیشتر ظرفیت تولید را در برنامه دارد.
اما بحران تنگه هرمز اکنون علاوه بر صادرات جاری، زمانبندی این توسعه را نیز با ابهام مواجه کرده است. سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر و مدیرعامل قطرانرژی، اعلام کرده نخستین واحد پروژه North Field East همچنان قرار است در نیمه نخست سال ۲۰۲۷ وارد مدار شود، اما آغاز فعالیت واحدهای بعدی به وضعیت تنگه هرمز بستگی خواهد داشت.
دلیل این مسئله فقط محدودیت صادرات LNG نیست. تجهیزات مورد نیاز پروژههای جدید نیز باید از مسیر دریایی وارد قطر شوند و به گفته الکعبی، بخشی از این تجهیزات در شرایط فعلی امکان ورود به کشور را ندارد. بنابراین طولانی شدن اختلال در تنگه هرمز میتواند تکمیل ظرفیتهای جدید را نیز عقب بیندازد.
۱۷ درصد ظرفیت فعلی همچنان از مدار خارج است
قطر همزمان با مشکل توسعه ظرفیت، در حال بازسازی بخشی از زیرساخت موجود خود نیز هست. حملات به مجموعه انرژی رأسلفان به دو واحد تولید LNG و یک واحد تبدیل گاز به مایعات آسیب زده و حدود ۱۷ درصد از ظرفیت LNG قطر را از دسترس خارج کرده است.
طبق اعلام رسمی قطر، تعمیر واحد تبدیل گاز به مایعات تا سهماهه نخست ۲۰۲۷ تکمیل خواهد شد، اما بازسازی دو واحد آسیبدیده LNG حدود سه سال زمان میبرد.
این وضعیت باعث شده قطر از دو جهت همزمان تحت فشار قرار گیرد: بخشی از ظرفیت فعلی این کشور برای چند سال قابل استفاده نیست و بخشی از افزایش ظرفیت برنامهریزیشده نیز ممکن است با تأخیر مواجه شود.
قطرانرژی میگوید در صورت بازگشایی تنگه هرمز میتواند طی چند هفته فعالیت بخشهای سالم صنعت گاز خود را به شرایط عادی بازگرداند، اما بازگشت دو واحد آسیبدیده رأسلفان طبیعتاً به پایان تعمیرات چندساله آنها وابسته خواهد بود.
چرا قطر مسیر جایگزین ندارد؟
مشکل قطر با صادرکنندگان نفت منطقه یکسان نیست. عربستان و امارات بخشی از صادرات نفت خود را میتوانند از خطوط لولهای که به بنادر خارج از تنگه هرمز متصل است منتقل کنند. در ماههای اخیر استفاده از نفتکشهای شاتل و انتقال کشتیبهکشتی نیز امکان عبور حجم بیشتری از نفت را فراهم کرده است.
اما LNG قطر تقریباً بهطور کامل در تأسیسات داخل قطر مایع میشود و برای انتقال به بازار جهانی به کشتیهای مخصوص LNG نیاز دارد. ایجاد خط لوله از قطر به یک بندر خارج از تنگه هرمز نیز مشکل را به شکل ساده حل نمیکند.
الکعبی اعلام کرده قطر پیشنهادهایی برای احداث خط لوله از خاک کشورهای همسایه دریافت کرده، اما این گزینه از نظر اقتصادی و فنی قابل قبول نیست. در این حالت گاز باید ابتدا با خط لوله به کشوری دیگر منتقل و سپس در آنجا دوباره در تأسیسات جدید به LNG تبدیل شود. چنین طرحی مستلزم ساخت مجموعهای تازه از واحدهای مایعسازی مشابه تأسیساتی است که قطر اکنون میلیاردها دلار برای توسعه آنها هزینه میکند.
به همین دلیل قطرانرژی استفاده از خطوط لوله بهعنوان مسیر جایگزین تنگه هرمز را کنار گذاشته است.
تنگه هرمز از صادرات امروز به ظرفیت فردا رسید
تا پیش از بحران اخیر، مهمترین آسیبپذیری قطر در تنگه هرمز به صادرات LNG مربوط میشد. اگر کشتیهای LNG نتوانند از تنگه عبور کنند، بخش بزرگی از تولید قطر امکان دسترسی به بازار جهانی ندارد.
تحولات اخیر نشان میدهد این وابستگی یک لایه عمیقتر نیز دارد. پروژههای افزایش ظرفیت قطر نیز برای ورود تجهیزات، ساخت واحدهای جدید و در نهایت صادرات محصول به دسترسی پایدار به تنگه هرمز وابسته هستند.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که خریداران LNG در اروپا و آسیا پس از اختلال عرضه قطر در حال افزایش تنوع منابع تأمین خود هستند. شرکتهای انرژی و کشورهای واردکننده طی ماههای اخیر توجه بیشتری به عرضه آمریکا، آفریقا، استرالیا و آسیای جنوب شرقی نشان دادهاند.
در نتیجه طولانی شدن بحران تنگه هرمز برای قطر فقط به معنای کاهش درآمد صادراتی در ماههای جاری نیست. اگر تأخیر در پروژههای میدان شمالی طولانی شود، بخشی از افزایش عرضهای که قطر برای سالهای آینده برنامهریزی کرده نیز دیرتر وارد بازار خواهد شد و رقبای این کشور فرصت بیشتری برای افزایش سهم خود از بازار LNG خواهند داشت.
از منظر ایران، تفاوت نفت و LNG در این میان اهمیت دارد. صادرکنندگان نفت منطقه با هزینه بالا توانستهاند مسیرهای زمینی، خطوط لوله و ناوگان شاتل را برای کاهش بخشی از اثر اختلال در تنگه هرمز فعال کنند، اما گزینههای قطر برای LNG بسیار محدودتر است. به همین دلیل تداوم بحران تنگه هرمز میتواند فشار بر صنعت گاز قطر را برای مدت طولانیتری حفظ کند؛ حتی اگر بخشی از جریان نفت منطقه به تدریج بازیابی شود.
منابع:
انتهای پیام/ انرژی
