به گزارش مسیر اقتصاد اختلال شدید عرضه نفت در جریان جنگ ایران و آمریکا برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها قیمت نفت را به ۱۵۰ دلار نرساند. بخشی از این مسئله به انتقال حدود ۵ میلیون بشکه نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از خطوط لوله جایگزین و آزادسازی روزانه حدود ۲ میلیون بشکه ذخایر اضطراری آمریکا و ژاپن مربوط بود؛ اما اکونومیست نقش چین را مهم‌تر می‌داند.
کاهش واردات نفت چین در مقیاس یک شوک جهانی
چین بین فوریه و ژوئن واردات نفت خام خود را ۵.۵ میلیون بشکه در روز کاهش داد. این رقم بیش از نیمی از افت ۹ میلیون بشکه‌ای تقاضای جهانی در دوران قرنطینه‌های کروناست. برآورد کارشناسان مورد استناد اکونومیست نشان می‌دهد اقدام چین به تنهایی می‌تواند بیش از ۳۰ دلار از قیمت هر بشکه برنت کاسته باشد.
اهمیت این اتفاق در آن است که کاهش واردات چین برخلاف دوران کرونا نتیجه رکود شدید اقتصادی نبود. اقتصاد این کشور در سه‌ماهه دوم ۴.۳ درصد رشد کرده و اکونومیست ضعف نسبی رشد را بیشتر ناشی از کاهش سرمایه‌گذاری و ادامه بحران مسکن می‌داند تا کمبود نفت.
سه ابزار چین برای مدیریت تقاضای نفت
نخستین ابزار، ذخایر نفتی است. چین در ۱۲ ماه منتهی به ابتدای ۲۰۲۶ حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت ارزان خرید و ذخایر خود را که پیش‌تر حدود یک میلیارد بشکه بود افزایش داد. پس از شروع اختلال عرضه، پکن ابتدا خرید برای افزایش ذخایر را کاهش داد و سپس برداشت از موجودی را آغاز کرد. تا جولای، با احتساب ذخایر شناور و مخازن کمتر آشکار، حدود ۱۵۰ میلیون بشکه طی سه ماه مصرف شد؛ معادل حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز. مدیریت ذخایر در مجموع می‌تواند حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز از افت واردات چین را توضیح دهد.
ابزار دوم، کاهش صادرات فرآورده‌های نفتی بود. دولت چین در ماه مارس پالایشگاه‌ها را از انعقاد قراردادهای جدید صادراتی منع کرد و بخشی از قراردادهای موجود نیز لغو شد. صادرات فرآورده‌های پالایشی چین بین فوریه و آوریل تقریباً نصف شد و به ۴۳۰ هزار بشکه در روز رسید. به این ترتیب پالایشگاه‌ها توانستند بخش بیشتری از تولید خود را به بازار داخلی اختصاص دهند و نیاز به واردات نفت خام را کاهش دهند.
سومین ابزار، کاهش مصرف داخلی بود. پالایشگاه‌های چین در ماه ژوئن روزانه ۲.۷ میلیون بشکه نفت کمتر از سال قبل فرآوری کردند. تولید بنزین ۱۴ درصد و تولید گازوئیل و سوخت جت هرکدام ۲۱ درصد کاهش یافت. استفاده بیشتر از مترو، خودروهای برقی و قطار و تعویق برخی پروژه‌های عمرانی نیز مصرف سوخت را پایین آورد؛ آژانس بین‌المللی انرژی برآورد کرده چین در ماه‌های نخست جنگ حدود ۱۰ درصد بنزین و نفت سفید کمتری نسبت به سال قبل مصرف کرده است.
قدرتی شبیه اوپک، اما از سمت تقاضا
اوپک دهه‌ها از طریق کاهش یا افزایش تولید بر قیمت نفت اثر گذاشته است. تجربه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد چین نیز به دلیل بزرگی بازار، حجم ذخایر و امکان مداخله دولت در پالایش، صادرات و مصرف، می‌تواند از سمت تقاضا اثر قابل توجهی بر قیمت جهانی نفت بگذارد. اکونومیست به همین دلیل از تعبیر «اوپک جدید» برای توصیف این قدرت بازار استفاده می‌کند.
با این حال این ظرفیت نامحدود نیست. ذخایر نفت، سوخت و محصولات پتروشیمی چین در نهایت کاهش می‌یابد و این کشور نمی‌تواند برای مدت نامحدود روزانه ۵.۵ میلیون بشکه کمتر نفت وارد کند. برآورد یکی از مؤسسات مورد استناد اکونومیست نیز نشان می‌دهد ادامه برداشت فعلی از ذخایر تنها برای چند ماه دیگر بدون ایجاد نگرانی امکانپذیر است.
بنابراین قدرت جدید چین به معنای در اختیار گرفتن کامل قیمت نفت نیست؛ اما تجربه بحران اخیر نشان داده است بزرگ‌ترین خریدار نفت جهان می‌تواند با مدیریت خرید و مصرف، برای چند ماه یکی از تعیین‌کننده‌ترین بازیگران بازار جهانی نفت باشد.
منبع: اکونومیست
انتهای پیام/ انرژی
