به گزارش مسیر اقتصاد اختلال در تنگه هرمز، نگاه بازار آلومینیوم را فقط به محمولههایی که از خلیج فارس خارج نمیشوند محدود نکرده است؛ مسئله مهم دیگر، مواد اولیهای است که دیگر بهموقع وارد منطقه نمیشود. کارخانههای ذوب آلومینیوم در کشورهای خلیج فارس برای ادامه فعالیت به واردات آلومینا وابستهاند؛ مادهای میانی که بین بوکسیت و فلز آلومینیوم قرار دارد و بدون آن تولید آلومینیوم ادامهپذیر نیست.
در منطقه خلیج فارس ۶ واحد ذوب آلومینیوم فعال است، اما تنها ۲ پالایشگاه آلومینا وجود دارد. یکی از این دو واحد، یعنی کارخانه «الطویله» متعلق به شرکت Emirates Global Aluminium در امارات، بر اثر اصابت موشکهای ایران آسیب دیده است. واحد ذوب مستقر در همین مجتمع نیز به همین دلیل از مدار خارج شده و سایر کارخانههای ذوب منطقه هم با ظرفیت پایینتر فعالیت میکنند.
تغییر مسیر محمولههای آلومینا و فشار بر بازار جهانی
نخستین اثر این اختلال، افزایش فشار قیمتی بر بازاری بوده که پیش از آغاز جنگ نیز وضعیت ضعیفی داشت. محمولههایی که قرار بود راهی خلیج فارس شوند، اکنون به بازار دریایی جهانی منتقل شدهاند و همین مسئله مازاد عرضه آلومینا را تشدید کرده است. اثر دوم، با فاصله زمانی بیشتر ظاهر میشود: اگر تنگه هرمز برای مدت طولانیتری بسته بماند یا تردد از آن مختل شود، کارخانههای ذوب منطقه با کاهش موجودی مواد اولیه روبهرو میشوند و ناچار خواهند شد تولید فلز آلومینیوم را بیش از پیش کاهش دهند.
بازار آلومینا پیش از این نیز تحت فشار مازاد عرضه قرار داشت. قیمت آلومینا در بورس فلزات لندن، بر مبنای قیمت فوب استرالیا در ارزیابی مؤسسه پلتس، از ابتدای سال حول سطح ۳۰۰ دلار در هر تن نوسان کرده است؛ رقمی بسیار پایینتر از جهش سال ۲۰۲۴ که در آن قیمتها بر اثر چند شوک عرضه به بالای ۸۰۰ دلار در هر تن رسیده بود. توسعه ظرفیت تولید در چین و اندونزی، بازار را از وضعیت کمبود به سمت مازاد عرضه سوق داده است.
بانک مککواری مازاد جهانی آلومینا در سال گذشته را ۲.۵۴ میلیون تن برآورد کرده بود و در ماه دسامبر، مازاد عرضه سال ۲۰۲۶ را ۱.۲۶ میلیون تن پیشبینی میکرد. اما با تغییر مسیر محمولههای مقصد خلیج فارس به بازار دریایی، این بانک برآورد خود از مازاد عرضه آلومینا در سال ۲۰۲۶ را به ۲.۲ میلیون تن افزایش داده است. در نتیجه، مدت زمان تداوم اختلال در تنگه هرمز به عامل تعیینکننده برای آینده این بازار تبدیل شده است.
ریسک کاهش بیشتر تولید آلومینیوم در منطقه
هرچه بازگشایی تنگه هرمز بیشتر به تأخیر بیفتد، خطر کاهش تولید در کارخانههای ذوب خلیج فارس افزایش مییابد. پیش از این، تولیدکنندگان آلومینیوم در قطر و بحرین، از جمله Qatalum و Aluminium Bahrain، کاهش تولید را اعلام کردهاند. در میان تولیدکنندگان منطقه، شرکت معدنی عربستان سعودی، معادن، تنها تولیدکننده کاملاً یکپارچه به شمار میرود؛ زیرا معدن بوکسیت خود را در اختیار دارد و خوراک پالایشگاه آلومینای رأسالخیر را تأمین میکند. این شرکت بیش از نیاز واحد ذوب خود آلومینا تولید میکند و بنا بر ارزیابی مؤسسه وود مکنزی، برای تأمین اضطراری دیگر تولیدکنندگان منطقه نیز اقدام کرده است.
با این حال، آلومینا تنها مشکل کارخانههای ذوب خلیج فارس نیست. «قطران زغالسنگ» که برای تولید آندهای کربنی مورد استفاده در فرایند ذوب آلومینیوم به کار میرود، میتواند به مشکلی حتی پیچیدهتر تبدیل شود. به گفته AZ Global Consulting، برخی نهادههای کربنی مانند کک کلسینه و کک نفتی را میتوان با انعطاف بیشتری تغییر مسیر داد، ذخیره کرد یا از مسیرهای جایگزین حمل کرد؛ اما قیر مایع نیازمند مخازن گرم، سیلوهای گرم و کامیونهای گرم است تا از نقطه بارگیری تا مقصد در حالت مذاب باقی بماند. چنین زیرساختهایی بهصورت گسترده در دسترس نیست و بهآسانی هم قابل جایگزینی نیست؛ از این رو در صورت ادامه اختلال، قیر میتواند به دشوارترین مسئله لجستیکی در زنجیره کربن تبدیل شود.
چین؛ برنده اصلی اختلال در زنجیره آلومینیوم خلیج فارس
در بخش آلومینا، چین اصلیترین برنده اختلال فعلی است. این کشور محمولههایی را جذب میکند که به دلیل بحران خلیج فارس از مسیر اولیه خود منحرف شدهاند. واردات آلومینای چین در ماه مارس به ۳۳۸ هزار و ۳۱۵ تن رسید که بالاترین رقم ماهانه از ژانویه ۲۰۲۴ محسوب میشود. AZ Global پیشبینی کرده است واردات چین در ماههای آینده نیز بالا بماند، زیرا فاصله قیمت داخلی و بینالمللی، واردات آلومینا را برای این کشور جذاب کرده است.
همزمان، بحران خلیج فارس قیمت آلومینیوم را به بالاترین سطح ۴ سال اخیر رسانده و حاشیه سود واحدهای ذوب چینی را تقویت کرده است. طبق دادههای مؤسسه بینالمللی آلومینیوم، تولید آلومینیوم در غرب در ماه مارس بهدلیل کاهش تولید در خلیج فارس، بهصورت سالانهشده ۳۱۲ هزار تن افت کرده؛ در حالی که تولید چین ۸۸ هزار تن افزایش یافته است. سهم چین از تولید جهانی آلومینیوم نیز در ماه گذشته به رکورد ۶۰.۲ درصد رسید و در صورت افزایش فشار جنگ بر کارخانههای ذوب خلیج فارس، این سهم میتواند باز هم بیشتر شود.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
