به گزارش مسیر اقتصاد جنگ ایران طی ماههای اخیر بازار نفت را به شدت تحت تأثیر قرار داده است و یکی از مهمترین پیامدهای اقتصادی آن نیز اکنون در بازار اوراق خزانهداری آمریکا دیده میشود؛ بازاری که نرخهای آن مبنای بخش بزرگی از هزینه تأمین مالی در اقتصاد آمریکا است.
بر اساس دادههای Cboe که فایننشال تایمز نیز به آن پرداخته، همبستگی سهماهه میان قیمت نفت WTI و بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا در ماه جاری میلادی به ۶۵ درصد رسیده است. چنین رابطهای از سال ۱۹۹۰ مشاهده نشده بود؛ زمانی که در آغاز جنگ خلیج فارس این همبستگی به رکورد ۶۶ درصد رسید.
افزایش این همبستگی به این معناست که بازار اوراق آمریکا بیش از گذشته تحولات بازار انرژی را دنبال میکند. هر خبر درباره تنگه هرمز، عرضه نفت یا مذاکرات ایران و آمریکا میتواند از مسیر تغییر قیمت انرژی، انتظارات تورمی و در نهایت بازده اوراق خزانهداری را جابهجا کند.
نفت چگونه نرخ اوراق را بالا میبرد؟
رابطه از تورم آغاز میشود. اختلال در عرضه نفت و فرآوردهها قیمت انرژی را بالا برده و هزینه حملونقل، تولید و بسیاری از کالاها را افزایش داده است. اگر سرمایهگذاران انتظار داشته باشند این فشار برای مدت بیشتری ادامه پیدا کند، انتظار تورم آینده نیز افزایش مییابد.
در چنین شرایطی، خریدار اوراق بلندمدت برای جبران کاهش قدرت خرید پول خود بازده بیشتری مطالبه میکند. از سوی دیگر، تورم بالاتر احتمال حفظ یا افزایش نرخ بهره فدرال رزرو را بالا میبرد و همین مسئله نیز بر بازده اوراق اثر میگذارد.
فایننشال تایمز برآورد کرده است در شرایط فعلی، افزایش یک دلاری قیمت نفت با حدود دو صدم واحد درصد افزایش در بازده اوراق ۱۰ساله همراه شده است. این عدد یک رابطه ثابت اقتصادی نیست، اما شدت انتقال شوک نفتی به بازار بدهی آمریکا در شرایط فعلی را نشان میدهد.
بازده ۳۰ساله به بالاترین سطح از ۲۰۰۲ رسید
این فشار اکنون در قیمت بازار دیده میشود. بازده اوراق ۱۰ساله خزانهداری آمریکا در ۲۹ سپتامبر تا ۵.۲۹ درصد افزایش یافت؛ بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷. بازده اوراق ۳۰ساله نیز به ۵.۶۲ درصد رسید که بالاترین مقدار از سال ۲۰۰۲ محسوب میشود.
تنها در سپتامبر، بازده اوراق ۱۰ساله بیش از ۴۷ واحد پایه افزایش یافته و بازار اوراق آمریکا یکی از بدترین ماههای چند سال اخیر خود را پشت سر گذاشته است.
البته همه این افزایش را نمیتوان به جنگ ایران نسبت داد. رشد نسبتاً بالای اقتصاد آمریکا، افزایش انتشار اوراق دولتی، کسری بودجه و نگرانی درباره حجم بدهی نیز به افزایش بازده کمک کردهاند. تفاوت شرایط فعلی در این است که شوک انرژی به یکی از مهمترین محرکهای کوتاهمدت بازار تبدیل شده و نوسان نفت و نرخ اوراق بیش از هر زمان دیگری در سه دهه اخیر به یکدیگر نزدیک شدهاند.
هزینه جنگ فقط بودجه نظامی نیست
برای دولت آمریکا، افزایش بازده اوراق معنایی فراتر از نوسان بازارهای مالی دارد. دولت آمریکا برای تأمین کسری بودجه دائماً اوراق جدید منتشر میکند و بخش بزرگی از بدهی قبلی نیز با سررسید شدن باید مجدداً تأمین مالی شود. بنابراین بالا ماندن بازده اوراق بهتدریج متوسط نرخ بهره بدهی دولت را افزایش میدهد.
دفتر بودجه کنگره آمریکا پیش از تشدید اخیر بازار انرژی پیشبینی کرده بود دولت فدرال در سال ۲۰۲۶ بیش از هزار میلیارد دلار هزینه خالص بهره پرداخت کند؛ معادل حدود ۳.۳ درصد تولید ناخالص داخلی. این نهاد همچنین هشدار داده است رشد هزینه بهره یکی از مهمترین عوامل افزایش کسری بودجه آمریکا در سالهای آینده خواهد بود.
بازده بالاتر البته فوراً نرخ بهره همه بدهی موجود آمریکا را تغییر نمیدهد؛ اثر آن با انتشار بدهی جدید و تأمین مالی مجدد اوراق سررسیدشده به بودجه منتقل میشود. هرچه نرخهای بالا مدت بیشتری باقی بمانند، این انتقال گستردهتر خواهد شد.
فشار از دولت به خانواده و بنگاه منتقل میشود
بازده اوراق خزانه فقط هزینه استقراض دولت را تعیین نمیکند. نرخ وام مسکن، بدهی شرکتها و بسیاری از ابزارهای اعتباری آمریکا نیز با بازده اوراق دولتی ارتباط دارند.
رویترز گزارش کرده افزایش نرخهای بلندمدت، نرخ وام مسکن آمریکا را دوباره به بالای ۷ درصد رسانده است. همزمان اعتماد مصرفکنندگان در سپتامبر به پایینترین سطح در بیش از ۱۲ سال سقوط کرده؛ در حالی که قیمت بالای انرژی و هزینه تأمین مالی به فشار هزینه زندگی افزوده است. به این ترتیب زنجیره اقتصادی جنگ گستردهتر میشود.
تنگه هرمز به بازار بدهی آمریکا متصل شده است
این تحول برای ارزیابی اقتصادی تقابل ایران و آمریکا اهمیت زیادی دارد. اثرگذاری تنگه هرمز دیگر فقط با تعداد بشکه نفتی که از بازار حذف میشود قابل سنجش نیست.
حتی انتظار کاهش یا افزایش اختلال در تنگه هرمز میتواند قیمت نفت را تغییر دهد و بازار اوراق نیز اکنون با حساسیتی کمسابقه به همان حرکت واکنش نشان میدهد. رویترز در روزهای اخیر بارها گزارش کرده کاهش امید به توافق ایران و آمریکا همزمان نفت و بازده اوراق خزانه را بالا برده و اخبار مربوط به کاهش تنش اثر معکوس داشته است.
بنابراین یکی از هزینههای کمتر دیدهشده ادامه جنگ برای آمریکا، افزایش هزینه پول است. این هزینه با یک پرداخت مستقیم نظامی ظاهر نمیشود، بلکه در نرخ بهره بالاتر، تأمین مالی گرانتر دولت و افزایش هزینه اعتبار در سراسر اقتصاد پخش میشود.
همبستگی ۶۵ درصدی نفت و اوراق نشان میدهد بازار مالی آمریکا مسئله انرژی و جنگ ایران را دو موضوع جداگانه نمیبیند. تا زمانی که اختلال عرضه و نااطمینانی درباره تنگه هرمز ادامه داشته باشد، بخشی از فشار جنگ میتواند از بازار نفت به بازار بدهی آمریکا منتقل شود.
منابع:
فایننشال تایمز؛ همبستگی نفت و بازده اوراق آمریکا در بالاترین سطح از ۱۹۹۰
رویترز؛ بازده ۱۰ساله در ۵.۲۹۳ درصد و ۳۰ساله در ۵.۶۲۰۶ درصد
رویترز؛ همزمانی تنش ایران، رشد قیمت نفت و بازده اوراق خزانه آمریکا
دفتر بودجه کنگره آمریکا؛ چشمانداز بودجه آمریکا و هزینه یک تریلیون دلاری بهره در ۲۰۲۶
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
