به گزارش مسیر اقتصاد تردد کشتیها در تنگه هرمز پس از ازسرگیری محاصره دریایی بنادر ایران و تشدید حملات متقابل تهران و واشنگتن، بار دیگر کاهش یافته است. دادههای مؤسسه کپلر نشان میدهد روز چهارشنبه ۱۵ ژوئیه فقط ۷ کشتی از تنگه عبور کردند؛ درحالیکه این رقم یک روز قبل ۱۳ فروند بود.
بیشتر کشتیهای روز چهارشنبه از مسیر نزدیک سواحل ایران گذشتند و مسیر مورد حمایت آمریکا در نزدیکی عمان سهم کمتری داشت. این وضعیت نشان میدهد میان اعلام نظامی بازبودن یک مسیر و آمادگی شرکتهای تجاری برای استفاده از آن فاصله وجود دارد.
عبور محدود از تنگه هرمز بدون نفتکشهای بزرگ
از ۷ کشتی عبوری، ۴ شناور خالی وارد خلیج فارس شدند که شامل ۳ نفتکش کوچک و یک کشتی فلهبر بود. سه کشتی خارجشده نیز گاز مایع، زغالسنگ و نفت کوره حمل میکردند.
در این روز هیچ نفتکش غولپیکر حامل نفت خام و هیچ کشتی حامل گاز طبیعی مایع از تنگه عبور نکرد. یک روز قبل نیز یک نفتکش سوئزمکس حامل یک میلیون بشکه نفت عربستان با دستگاه موقعیتیاب خاموش از منطقه خارج شده بود.
نبود نفتکشهای بزرگ و کشتیهای حامل گاز طبیعی مایع مسئله حائز اهمیتی برای ایران است و عبور چند شناور کوچک را نمیتوان نشانه بازگشت جریان عادی صادرات انرژی دانست.
پنج حمله در مسیر عمان
پس از مینگذاری مسیر میانی تنگه، کشتیها عمدتاً از دو مسیر موقت نزدیک ایران و عمان استفاده کردهاند. آمریکا تلاش کرده است با پهپاد، بالگرد و هدایت نظامی، مسیر جنوبی نزدیک عمان را برای صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس فعال نگه دارد.
با این حال از ۷ ژوئیه دستکم ۵ کشتی در آبهای عمان هدف قرار گرفتهاند که شامل ۳ نفتکش غولپیکر، یک کشتی حامل گاز طبیعی مایع و یک کشتی کانتینری بوده است. دو نفتکش دیگر نیز خارج از تنگه آسیب دیدهاند.
تکرار حملات در مسیری که آمریکا آن را تحت حمایت خود معرفی کرده، اعتماد شرکتهای کشتیرانی به توان واشنگتن برای تأمین امنیت را کاهش داده است.
خودداری کشتیها از همراهی آمریکا
برخی شرکتهای کشتیرانی پیشنهاد عبور تحت هدایت نیروهای آمریکایی را نپذیرفتهاند. منابع صنعت کشتیرانی گفتهاند اطلاعات ارائهشده درباره خطرهای مسیر عمان کافی نیست و شرکتها حاضر نیستند جان خدمه و سرمایه خود را بدون تضمین روشن به خطر بیندازند.
مرکز مشترک اطلاعرسانی دریایی تحت هدایت نیروی دریایی آمریکا نیز سطح خطر عبور از هرمز را به «شدید» افزایش داده است. نیروی دریایی آمریکا اعلام کرده برای ارائه هشدار و راهنمایی تلاش میکند، اما ممکن است نتواند تهدیدها را بهصورت لحظهای به کشتیها اطلاع دهد.
حدود ۹ کشتی حامل گاز طبیعی مایع نیز که برای بارگیری وارد خلیج فارس شده بودند، بهدلیل نگرانی از امنیت مسیر خروج در منطقه متوقف ماندهاند.
آمار آمریکا نشانه بازگشایی نیست
یک مقام وزارت دفاع آمریکا گفته است طی یک هفته بیش از ۱۰۰ کشتی برای عبور با نیروهای آمریکایی هماهنگ شدهاند و بیش از ۳۰۰ شناور نیز از منطقه گذشتهاند.
این آمار به معنای عبور موفق همه این کشتیها از تنگه نیست. «هماهنگی» ممکن است به دریافت اطلاعات یا برنامهریزی برای حرکت محدود باشد و «عبور از منطقه» نیز لزوماً ورود به هرمز را نشان نمیدهد.
برای ارزیابی موفقیت آمریکا باید به تعداد واقعی کشتیهای عبوری، نوع محموله و مسیر مورد استفاده توجه کرد. عبور تنها ۷ کشتی، غیبت نفتکشهای بزرگ و استقبال محدود از مسیر عمان نشان میدهد طرح واشنگتن در شرایط فعلی تقریبا هیچ کاربردی ندارد.
بازبودن تنگه هرمز بدون اعتماد تجاری
آمریکا توان نظامی لازم برای هدایت و مراقبت از کشتیها در مسیر عمان را در اختیار دارد، اما نتوانسته خطر حمله را به اندازهای کاهش دهد که شرکتهای کشتیرانی با اطمینان به این مسیر بازگردند.
در مقابل، ایران بدون مسدودکردن کامل تنگه توانسته است هزینه و خطر عبور خارج از مسیر مورد تأیید خود را بالا نگه دارد. در نتیجه، تنگه هرمز از نظر جغرافیایی باز، اما از نظر تجاری همچنان نیمهبسته است.
تا زمانی که نفتکشهای بزرگ و کشتیهای حامل گاز طبیعی مایع بهطور مستمر از تنگه عبور نکنند و شرکتها به امنیت مسیر عمان اعتماد نداشته باشند، نمیتوان از بازگشت آزادی کشتیرانی یا کنترل عملی آمریکا بر هرمز سخن گفت.
منابع:
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
