به گزارش مسیر اقتصاد رقابت عربستان و امارات از جذب سرمایه و میزبانی دفتر شرکت‌های خارجی فراتر رفته و به حمایت از نیروهای رقیب در کشورهای پیرامونی کشیده شده است. این شکاف در سودان و یمن به تداوم درگیری‌ها کمک می‌کند؛ درگیری‌هایی که زیرساخت‌ها و فرصت‌های اقتصادی موردنیاز هر دو کشور را تخریب می‌کنند.
عربستان در برنامه تنوع‌بخشی اقتصادی خود، به‌دنبال تبدیل‌شدن به مرکز منطقه‌ای تجارت، خدمات مالی و گردشگری است؛ حوزه‌هایی که امارات پیش‌تر در آن‌ها جایگاه ساخته است. تلاش ریاض برای انتقال دفاتر منطقه‌ای شرکت‌ها به عربستان، یکی از نمودهای این رقابت است. در نتیجه، کاهش وابستگی به نفت، در کنار ایجاد فرصت همکاری، عرصه‌های تازه‌ای برای اختلاف دو کشور ایجاد کرده است.
سودان؛ تلاقی منافع بندری، معدنی و غذایی
اهمیت سودان برای دو کشور تنها سیاسی نیست. بنادر دریای سرخ، منابع معدنی و زمین‌های کشاورزی، این کشور را به مقصد بالقوه سرمایه‌گذاری تبدیل کرده‌اند. اکونومیست سهم واردات در تأمین غذای امارات را حدود ۹۰ درصد ذکر می‌کند؛ وابستگی‌ای که به سرمایه‌گذاری کشاورزی در خارج اهمیت می‌دهد. عربستان نیز در کشاورزی سودان سرمایه‌گذاری کرده و به حفظ تجارت از مسیر بندر سودان علاقه‌مند است.
بااین‌حال، انتخاب متحدان محلی متفاوت، این منافع را در معرض خطر قرار داده است. به روایت اکونومیست، عربستان به ارتش سودان نزدیک‌تر شده، درحالی‌که امارات از نیروهای پشتیبانی سریع حمایت می‌کند. رویترز نیز گزارش کرده که ناظران تحریم سازمان ملل، ادعاهای حمایت نظامی امارات از این نیروها را معتبر ارزیابی کرده‌اند؛ ابوظبی تأمین سلاح را رد می‌کند و نقش خود را بشردوستانه می‌داند.
جنگ سودان ریشه‌های داخلی دارد و نمی‌توان آن را صرفاً محصول رقابت خارجی دانست. بااین‌حال، حمایت بیرونی از طرف‌های متخاصم می‌تواند امکان ادامه جنگ را افزایش دهد. پیامد اقتصادی آن نیز روشن است: ناامنی، بازسازی و بهره‌برداری از ظرفیت کشاورزی و تجاری را دشوار می‌کند؛ حتی اگر برخی شبکه‌های مرتبط با اقتصاد جنگ از تداوم درگیری منتفع شوند.
یمن؛ اختلاف متحدان و افزایش تعهدات مالی
در یمن، عربستان و امارات از ابتدا در ائتلاف علیه انصارالله حضور داشتند، اما نیروهای محلی مورد حمایتشان یکسان نبودند. امارات به جدایی‌طلبان جنوب نزدیک شد و عربستان از دولت مورد شناسایی سازمان ملل و نیروهای همسو با آن حمایت کرد. اختلاف بر سر آینده جنوب و توزیع قدرت، انسجام این ائتلاف را تضعیف کرد.
این رقابت هزینه مالی قابل‌توجهی نیز دارد. رویترز در فوریه ۲۰۲۶، به نقل از مقام‌های یمنی و غربی، از برنامه نزدیک به ۳ میلیارد دلاری عربستان برای پرداخت حقوق نیروها و کارکنان یمنی در همان سال خبر داد؛ حدود یک میلیارد دلار آن برای نیروهای جنوبی بود که پیش‌تر امارات حقوقشان را می‌پرداخت. این ارقام، برنامه گزارش‌شده منابع خبری بودند و دولت عربستان آن‌ها را علناً تأیید نکرد.
نفوذ بیشتر، بدون تضمین امنیت اقتصادی
تناقض اصلی آن است که گسترش نفوذ از طریق نیروهای محلی، الزاماً محیط امن‌تری برای تجارت ایجاد نمی‌کند. تداوم چندپارگی سیاسی می‌تواند نیاز به حمایت مالی و امنیتی را دائمی کند، درحالی‌که جذب سرمایه‌گذاری بلندمدت به ثبات و پیش‌بینی‌پذیری وابسته است.
از منظر اقتصادی، ناامنی هم‌زمان در پیرامون تنگه هرمز و دریای سرخ، ارزش مسیرهای جایگزین را نیز محدود می‌کند. رقابت عربستان و امارات زمانی به زیان منافع مشترک تبدیل می‌شود که حفظ متحدان محلی بر کاهش تنش اولویت پیدا کند. در چنین شرایطی، دو کشور برای افزایش نفوذ هزینه می‌کنند، اما محیط منطقه‌ای نامساعدتری برای تحقق برنامه‌های توسعه خود می‌سازند.
منابع:
اکونومیست؛ رقابت امارات و عربستان و تشدید جنگ‌های منطقه، ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶
رویترز؛ هزینه‌کرد عربستان برای گسترش نفوذ در یمن، ۵ فوریه ۲۰۲۶
رویترز؛ چگونگی شکل‌گیری حوزه نفوذ امارات، به‌روزرسانی ۲۸ آوریل ۲۰۲۶
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
