به گزارش مسیر اقتصاد افزایش صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس در هفته‌های اخیر این تصور را ایجاد کرده که اختلال در تجارت انرژی منطقه تا حد زیادی جبران شده است. بااین‌حال، مقایسه آمار صادرات انواع حامل‌های انرژی با سطح پیش از جنگ نشان می‌دهد بازیابی انجام‌شده بسیار نامتوازن است و بخش‌های مهمی از تجارت انرژی همچنان با محدودیت شدید مواجه‌اند.
بر اساس گزارش اکتبر آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات نفت خام تولیدکنندگان خلیج فارس در ماه سپتامبر با افزایش روزانه ۴.۴ میلیون بشکه‌ای به ۱۳.۹ میلیون بشکه رسید؛ رقمی معادل بیش از ۷۵ درصد سطح پیش از جنگ. این افزایش علاوه بر عبور از تنگه هرمز، با استفاده از خطوط لوله جایگزین و انتقال محموله میان کشتی‌ها امکان‌پذیر شده است.
بازیابی محدود LNG و فرآورده‌های نفتی
وضعیت صادرات فرآورده‌های نفتی تفاوت چشمگیری با نفت خام دارد. صادرات روزانه فرآورده‌ها از کشورهای منطقه، با وجود افزایش در سپتامبر، به ۱.۹ میلیون بشکه رسیده است؛ در حالی که پیش از جنگ ۴.۷ میلیون بشکه بود. بنابراین این بخش تنها حدود ۴۰ درصد سطح پیشین خود را بازیابی کرده است.
صادرات LPG نیز از ۱.۵ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ، به ۶۷۰ هزار بشکه کاهش یافته و همچنان نزدیک به ۵۵ درصد پایین‌تر از سطح قبلی است.
وضعیت LNG نامناسب‌تر است. بر اساس داده‌های مؤسسات رصد کشتیرانی، در سپتامبر تنها ۱۹ تا ۲۱ محموله LNG از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. این تعداد با وجود افزایش نسبت به ماه‌های قبل، حدود یک‌چهارم سطح معمول پیش از جنگ است.
اختلال در صادرات فرآورده‌ها به‌ویژه بر بازار گازوئیل اثر گذاشته است. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده کاهش عرضه گازوئیل از روسیه و کشورهای منطقه، بازار جهانی این محصول را به‌شدت تحت فشار قرار داده و قیمت آن همچنان نزدیک به دو برابر سطح پیش از بحران است.
افزایش چندبرابری هزینه عبور از تنگه هرمز
حتی بازیابی نسبی نفت خام نیز با افزایش سنگین هزینه حمل‌ونقل همراه بوده است. هزینه اجاره روزانه ابرنفتکش‌ها در مسیر خلیج فارس به چین که پیش از جنگ حدود ۲۳۰ هزار دلار بود، در هفته‌های اخیر به نزدیک یک میلیون دلار رسیده است.
افزایش حق بیمه خطر جنگ نیز فشار مضاعفی ایجاد کرده است. برآوردهای شرکت‌های کارگزاری دریایی نشان می‌دهد این هزینه در برخی مقاطع برای نفتکش‌های حامل فرآورده به ۷ تا ۹ درصد ارزش بدنه کشتی رسیده است. این فشار برای شناورهای کوچک‌تر حامل فرآورده، نسبت به نفتکش‌های بزرگ نفت خام، بازدارندگی بیشتری ایجاد می‌کند.
هزینه نیروی انسانی نیز افزایش چشمگیری داشته است. فایننشال تایمز گزارش داده برخی فرماندهان کشتی برای پذیرش خطر عبور از تنگه هرمز، دستمزدی معادل ماهانه ۱۰۰ هزار دلار و پاداشی تا ۵۰ هزار دلار برای هر سفر دریافت می‌کنند.
این هزینه‌ها در کنار تغییر مسیر کشتی‌ها، انتقال محموله میان شناورها و افزایش زمان تحویل، نشان می‌دهد بازیابی حجم صادرات به معنای بازگشت تجارت انرژی به وضعیت عادی نیست.
تداوم شکنندگی صادرات انرژی منطقه
افزون بر هزینه‌های بالا، افزایش دوباره حملات به کشتی‌ها در اکتبر نشان داده که بازیابی صادرات نفت خام نیز پایدار و تضمین‌شده نیست. به‌طوری که نرخ حمل ابرنفتکش‌ها با وجود کاهش نسبی در روزهای اخیر، همچنان نزدیک به بالاترین سطوح ثبت‌شده باقی مانده است.
در مجموع، کشورهای صادرکننده نفت توانسته‌اند با استفاده از مسیرهای جایگزین و پذیرش هزینه‌های بالاتر، بخشی از محدودیت‌های ایجادشده را جبران کنند. اما بازیابی بسیار ضعیف‌تر صادرات LNG و فرآورده‌ها و تداوم هزینه‌های سنگین کشتیرانی نشان می‌دهد اهرم اقتصادی تنگه هرمز همچنان بر تجارت جهانی انرژی اثرگذار است.
منابع:
آژانس بین‌المللی انرژی؛ گزارش بازار نفت اکتبر ۲۰۲۶
رویترز؛ بازیابی محدود صادرات LNG از تنگه هرمز
اس‌اندپی گلوبال؛ هزینه بیمه نفتکش‌های حامل فرآورده
فایننشال تایمز؛ افزایش دستمزد کارکنان کشتی‌ها
رویترز؛ تداوم هزینه بالای حمل نفت با وجود کاهش نرخ‌ها
انتهای پیام/ انرژی
