به گزارش مسیر اقتصاد تداوم جنگ و اختلال در کشتیرانی از تنگه هرمز، علاوه بر بازار انرژی، تجارت جهانی نهاده‌های کشاورزی را نیز تحت فشار قرار داده است. با وجود بازیابی نسبی صادرات نفت خام کشورهای منطقه، انتقال کود شیمیایی همچنان با محدودیت‌های گسترده مواجه است و خطر کاهش تولید محصولات کشاورزی در برخی کشورهای آسیایی و آفریقایی افزایش یافته است.
اهمیت این مسئله به سهم بالای کشورهای منطقه در تأمین نهاده‌های کشاورزی جهان مربوط است. پیش از جنگ، حدود یک‌سوم اوره معامله‌شده در بازار جهانی و نزدیک به ۵۰ درصد گوگرد حمل‌شده از مسیرهای دریایی، از تنگه هرمز عبور می‌کرد. اوره یکی از پرمصرف‌ترین کودهای کشاورزی است و گوگرد نیز در تولید انواع کود شیمیایی کاربرد دارد.
تهدید امنیت غذایی ۲۲ میلیون نفر
اختلال در تجارت کود شیمیایی، همراه با افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل، قیمت نهاده‌های کشاورزی را بالا می‌برد. این وضعیت می‌تواند با کاهش مصرف کود و افت عملکرد مزارع، به افزایش قیمت محصولات غذایی در ماه‌های آینده منجر شود.
اتاق بازرگانی بین‌المللی در گزارشی که دو ماه قبل منتشر شد، هشدار داده است در سناریوی اختلال شدید و طولانی‌مدت، قیمت غلات، دانه‌های روغنی و محصولات دامی ممکن است به‌ترتیب تا ۸۱، ۶۶ و ۳۰ درصد بالاتر از سطح مبنای سال ۲۰۲۰ قرار گیرد. این ارقام برآوردی سناریومحور هستند و افزایش واقعی قیمت‌ها را نشان نمی‌دهند.
همچنین سازمان ملل برآورد کرده است در یک سناریوی میانه، مجموع آثار جنگ بر انرژی، تجارت و کشاورزی می‌تواند تا پایان سال ۲۰۲۶ حدود ۲۲ میلیون نفر دیگر را در ۲۸ کشور با ناامنی غذایی مواجه کند.
پیشنهاد عبور روزانه ۵ کشتی از تنگه هرمز
در واکنش به این شرایط، سازمان ملل طرحی برای عبور روزانه دست‌کم ۵ کشتی حامل کود شیمیایی از تنگه هرمز پیشنهاد کرده است. بر اساس این طرح، مرکزی در عمان مسئول هماهنگی عبور کشتی‌ها خواهد بود و محموله‌ها با همکاری ناظران سازمان ملل بررسی می‌شوند.
مقام‌های سازمان ملل اعلام کرده‌اند این طرح در صورت توافق ایران و آمریکا، ظرف ۷ تا ۱۰ روز قابل اجراست و ضرورتی ندارد تا پایان جنگ یا توافق جامع سیاسی متوقف بماند. بااین‌حال، هنوز توافق نهایی درباره اجرای آن حاصل نشده است.
این پیشنهاد نشان می‌دهد اختلال در تنگه هرمز، فراتر از بازار نفت و گاز، امنیت غذایی کشورهای مختلف را نیز تحت تأثیر قرار داده است. از منظر ایران، ایجاد مسیرهای محدود و قابل نظارت برای تجارت کالاهای ضروری می‌تواند موضوع توافقی مستقل باشد؛ هرچند تحقق آن به تضمین‌های متقابل، حفظ اختیارات ایران و تعیین تکلیف محدودیت‌های آمریکا علیه تجارت دریایی ایران بستگی دارد.
منابع:
رویترز؛ طرح عبور کود شیمیایی از تنگه هرمز
اتاق بازرگانی بین‌المللی؛ پیامدهای بحران بر امنیت غذایی
سازمان ملل؛ برآورد افزایش ناامنی غذایی
انتهای پیام/ کشاورزی
