به گزارش مسیر اقتصاد بر اساس گزارش گاردین، بسته ماندن مؤثر تنگه هرمز فقط بازار نفت و گاز را تحت فشار قرار نداده، بلکه زنجیره جهانی کود شیمیایی را نیز با تهدید جدی روبهرو کرده است. در نمودار منتشرشده از سوی این رسانه، میزان وابستگی کشورها به واردات کود از کشورهای حاشیه خلیج فارس نشان داده شده است؛ کشورهایی شامل ایران، عراق، عربستان، کویت، قطر، بحرین و امارات. اهمیت این نقشه در آن است که نشان میدهد بحران هرمز میتواند با چند ماه تأخیر، از مسیر افزایش هزینه کود به بحران قیمت مواد غذایی تبدیل شود.
جنوب آسیا و آفریقا در معرض فشار بیشتر
بر اساس نقشه گاردین، مالاوی با وابستگی ۵۲ درصدی به کود خلیج فارس، یکی از آسیبپذیرترین کشورهاست. سریلانکا نیز ۴۰ درصد از واردات کود خود را از این منطقه تأمین میکند. پاکستان و تانزانیا هرکدام با ۳۱ درصد، اردن با ۲۸ درصد، اوگاندا، موزامبیک و استرالیا با ۲۷ درصد، نیوزیلند با ۲۶ درصد و هند با ۲۵ درصد در ردیف کشورهایی قرار دارند که تداوم اختلال در تجارت کود میتواند برای آنها هزینه سنگینی ایجاد کند.
اهمیت این اعداد زمانی بیشتر میشود که بدانیم بسیاری از این کشورها توان مالی محدودی برای جذب شوک قیمتی دارند. افزایش قیمت کود، ابتدا هزینه تولید کشاورزان را بالا میبرد و سپس از مسیر کاهش مصرف کود یا افزایش قیمت تمامشده محصولات، بر تولید غذا و قیمت کالاهای اساسی اثر میگذارد. این مسئله برای کشورهای کمدرآمد آفریقایی و جنوب آسیایی شدیدتر است، زیرا هم وابستگی وارداتی بالاتری دارند و هم بودجه عمومی آنها برای جبران افزایش قیمت نهادهها محدودتر است.
هند؛ مصرفکننده بزرگ در آستانه فصل کشت
هند در این نقشه جایگاه مهمی دارد. سهم ۲۵ درصدی کود خلیج فارس در واردات هند ممکن است در نگاه نخست کمتر از کشورهایی مانند سریلانکا یا مالاوی به نظر برسد، اما هند یکی از بزرگترین مصرفکنندگان کود در جهان است و به فصل کشت محصولات مهمی مانند برنج و گندم نزدیک میشود. گاردین تأکید کرده هند علاوه بر کود آماده، به واردات مواد اولیه تولید کود مانند گاز طبیعی مایع نیز وابسته است. بنابراین اختلال در تنگه هرمز میتواند هم واردات مستقیم کود و هم تولید داخلی کود در هند را تحت فشار قرار دهد.
چرا بحران غذا با تأخیر ظاهر میشود؟
اثر این بحران هنوز به جهش فوری قیمت جهانی غذا منجر نشده است، زیرا غرب آسیا صادرکننده اصلی گندم و دیگر غلات نیست. اما کود نهادهای است که اثر آن با فاصله زمانی در تولید کشاورزی ظاهر میشود. اگر کشاورزان به کود کافی دسترسی نداشته باشند یا مجبور شوند آن را با قیمت بسیار بالاتر بخرند، محصول فصلهای آینده کاهش مییابد یا با هزینه بیشتری تولید میشود.
گاردین گزارش داده حدود یکسوم تجارت جهانی مواد اولیه کود از تنگه هرمز عبور میکند و منطقه خلیج فارس از مراکز مهم تولید و صادرات کود در جهان است. همچنین قیمت اوره مصر، بهعنوان یکی از شاخصهای مهم بازار، پس از آغاز بحران بیش از ۶۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۷۸۰ دلار در هر تن رسیده است. این نشانهها نشان میدهد بازار کود در وضعیت انتظار و فشار قرار دارد، حتی اگر اثر نهایی آن هنوز در قیمت جهانی غذا کامل منعکس نشده باشد.
از این منظر، نقشه گاردین هشدار میدهد که بحران هرمز فقط از مسیر نفت و گاز به اقتصاد جهان منتقل نمیشود. اگر اختلال در تجارت کود و مواد اولیه آن ادامه پیدا کند، کشورهایی که امروز در نقشه وابستگی پررنگتر دیده میشوند، در ماههای آینده با فشار بیشتری بر تولید غذا، هزینه کشاورزی و امنیت غذایی روبهرو خواهند شد.
منبع: گاردین
انتهای پیام/ کشاورزی
