به گزارش مسیر اقتصاد با وجود تغییرات سیاستی و محدودیتهای مقرراتی در برخی کشورها، انرژی خورشیدی همچنان سریعترین مسیر افزایش ظرفیت تولید برق در جهان است. کاهش هزینه، سرعت ساخت و رشد تقاضای برق ناشی از هوش مصنوعی، مراکز داده و برقیسازی، این فناوری را از یک گزینه اقلیمی به یک راهکار اقتصادی و امنیتی برای شبکه برق تبدیل کرده است.
رشد شتابان خورشیدی مبتنی بر مزیت هزینه و سرعت ساخت
بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، انرژی خورشیدی سریعترین رشد را در میان منابع تولید برق جدید دارد و انتظار میرود تولید آن از ۲۹۰ تراواتساعت در سال گذشته به ۴۲۴ تراواتساعت تا سال ۲۰۲۷ برسد. همچنین حدود ۷۰ گیگاوات ظرفیت جدید خورشیدی در سالهای جاری و آینده به شبکه افزوده خواهد شد. تحلیلگران تأکید میکنند که عامل اصلی این رشد، نه صرفاً حمایتهای سیاستی بلکه مزیتهای اقتصادی این فناوری است. نیروگاههای خورشیدی در مقایسه با نیروگاههای گازی یا هستهای، با هزینه کمتر و در زمان کوتاهتری احداث میشوند و این ویژگی در شرایط افزایش سریع تقاضای برق اهمیت مضاعفی یافته است.
در همین راستا، توسعه سامانههای خورشیدی خانگی نیز با سرعت بالایی ادامه دارد؛ بهطوری که در سال ۲۰۲۵ هر ۵۹ ثانیه یک سامانه جدید نصب شده و تعداد کل آنها به حدود ۶ میلیون واحد رسیده است. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱۱ درصد از خانوارهای آمریکایی به پنلهای خورشیدی مجهز شوند که این روند، نقش تولید پراکنده در امنیت انرژی را تقویت میکند.
تقاضای فزاینده برق، موتور اصلی توسعه جهانی خورشیدی
افزایش بیسابقه تقاضای برق در سطح جهان، بهویژه به دلیل رشد زیرساختهای هوش مصنوعی، توسعه صنعتی و برقیسازی، یکی از مهمترین عوامل تقویتکننده بازار خورشیدی است. تحلیلگران معتقد هستند در چنین شرایطی، انرژی خورشیدی بهعنوان سریعترین گزینه برای تأمین ظرفیت جدید، جایگاه کلیدی پیدا کرده است. زمان ساخت یک نیروگاه خورشیدی در مقیاس بزرگ حدود ۱۸ ماه برآورد میشود، در حالی که این زمان برای نیروگاههای گازی بین ۳ تا ۴ سال و برای نیروگاههای هستهای بهمراتب طولانیتر است.
این ویژگی بهویژه برای شرکتهای فناوری و اپراتورهای مراکز داده اهمیت دارد که نیازمند تأمین سریع و پایدار انرژی هستند. در نتیجه، انرژی خورشیدی به یکی از ارکان اصلی تأمین برق برای پروژههای جدید تبدیل شده و حتی در شرایط کاهش حمایتهای سیاستی، همچنان جذابیت اقتصادی خود را حفظ کرده است.
سلطه چین بر زنجیره تأمین و تلاش برای بومیسازی تولید
یکی از چالشهای کلیدی صنعت خورشیدی، تمرکز بالای زنجیره تأمین در چین است. این کشور بیش از ۸۰ درصد زنجیره تأمین تجهیزات خورشیدی را در اختیار دارد و با ظرفیت حدود ۱۳۰۰ گیگاوات، بزرگترین تولیدکننده برق خورشیدی در جهان محسوب میشود. چین در سال گذشته بیش از دو برابر سایر کشورها ظرفیت جدید خورشیدی اضافه کرده و حدود دو سوم رشد جهانی را به خود اختصاص داده است.
در مقابل، آمریکا و اروپا در حال اجرای سیاستهایی برای کاهش وابستگی به چین هستند. توسعه تولید داخلی، اعمال تعرفهها و مشوقهای بومیسازی از جمله این اقدامات است. با این حال، کارشناسان معتقد هستند جداسازی کامل از فناوری چین در کوتاهمدت امکانپذیر نیست و محتملترین سناریو، شکلگیری زنجیره تأمین ترکیبی با سهم کمتر چین است. این روند اگرچه به افزایش هزینههای کوتاهمدت پروژهها منجر میشود، اما در بلندمدت تابآوری زنجیره تأمین را افزایش میدهد.
بازآرایی زنجیره تأمین با تمرکز بر تولید منطقهای
در سالهای اخیر، شرکتهای متعددی سرمایهگذاری در تولید داخلی تجهیزات خورشیدی را افزایش دادهاند. نمونههایی از این روند شامل توسعه ظرفیت تولید در آمریکا، قراردادهای تأمین چندساله و ایجاد کارخانههای جدید برای تولید ماژول و تجهیزات مرتبط است. این اقدامات با هدف کاهش ریسکهای لجستیکی، کوتاهسازی زمان تحویل و حمایت از اقتصاد محلی انجام میشود.
همزمان، پروژههایی در کشورهای دیگر از جمله عمان، هند و استرالیا برای توسعه تولید پلیسیلیکون و سایر اجزای زنجیره ارزش در حال اجراست. با این حال، پایین بودن قیمت محصولات چینی و چالشهای سیاستی در برخی کشورها، سرعت این پروژهها را تحت تأثیر قرار داده است. در مجموع، روند جهانی به سمت منطقهایسازی زنجیره تأمین و افزایش انعطافپذیری تولید حرکت میکند.
نقش کلیدی خورشیدی در تأمین برق مراکز داده و گذار انرژی
افزایش سریع مراکز داده، بهویژه مراکز مرتبط با هوش مصنوعی، الگوی تقاضای برق را تغییر داده و نیاز به منابع سریع و مقیاسپذیر را افزایش داده است. در این میان، ترکیب انرژی خورشیدی با ذخیرهسازهای انرژی و در برخی موارد گاز طبیعی، بهعنوان یک راهکار عملی برای تأمین برق پایدار مطرح شده است.
تحلیلگران تأکید میکنند که حرکت از مدل «خورشیدی بهعلاوه ذخیرهسازی» به «ذخیرهسازی بهعلاوه خورشیدی» نشاندهنده اهمیت روزافزون ذخیرهسازی انرژی در مدیریت شبکه است. در این چارچوب، انرژی خورشیدی بهعنوان ارزانترین منبع برای شارژ باتریها، نقش کلیدی در تأمین برق پایه ایفا میکند. همچنین شرکتهای فناوری از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۳۰ گیگاوات قرارداد خرید برق خورشیدی منعقد کردهاند که نشاندهنده نقش این بخش در هدایت تقاضای جدید است.
در مجموع، اگرچه سیاستگذاریها در برخی بازارها ممکن است در کوتاهمدت رشد انرژی خورشیدی را تعدیل کند، اما مزیتهای ساختاری این فناوری از جمله هزینه پایین، سرعت توسعه و سازگاری با نیازهای جدید شبکه، موجب تداوم رشد آن در سطح جهانی خواهد شد.
منبع: powermag
انتهای پیام/ انرژی
