مسیراقتصاد/ گوشت مرغ بهعنوان پرمصرفترین محصول پروتئینی در کشور، با سرانه مصرف بیش از ۳۰ کیلوگرم در سال به ازای هر فرد، نقش مهمی در تحقق امنیت غذایی کشور ایفا میکند. متوسط قیمت این محصول از آغاز جنگ تحمیلی در کشور برای مصرفکننده نهایی حدود ۲۳۰ تا ۲۵۰ هزار تومان بوده است. همچنین تاکنون کمبودی از این محصول در کشور مشاهده نشده و بازار آن از ثبات نسبی برخوردار بوده است.
ریسکهای تولید مرغ در شرایط جنگی
از مهمترین عوامل محدودکننده در تداوم تولید گوشت مرغ در کشور، تأمین نهادههای دامی شامل ذرت و کنجاله سویا است؛ بهگونهای که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد قیمت تمامشده این محصول به تأمین این نهادهها وابسته است. با توجه به وابستگی بالای تأمین ذرت و کنجاله سویا به واردات از مسیر کشورهای متخاصم و همسو با تحریم، در شرایط جنگی احتمال ایجاد اختلال از سوی دشمن در تأمین این نهادهها بهطور جدی افزایش مییابد. همزمان، امکان هدف قرار گرفتن بنادر جنوبی، بهویژه بندر امام خمینی بهعنوان اصلیترین بندر ترخیص نهادههای دامی، نیز وجود دارد.
از سوی دیگر، ریسک تولید در کشور به دلیل احتمال اختلال در تأمین انرژی نظیر برق، آب و سوخت و همچنین احتمال هدف قرار گرفتن مراکز تولید افزایش مییابد؛ امری که میتواند انگیزه مرغداران برای تداوم پرورش مرغ را بهشدت کاهش دهد.
در این راستا بررسی قیمت جوجه یکروزه در کشور در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ نشان میدهد که حداکثر قیمت این محصول حدود ۳ هزار تومان بوده است. بهطور کلی، از زمان آغاز جنگ از سوی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، قیمت جوجه یکروزه بهشدت کاهش یافته است. این افت قابلتوجه قیمت، نشاندهنده کاهش تقاضا برای خرید جوجه و افت محسوس جوجهریزی از سوی مرغداران برای پرورش مرغ در کشور است.
تداوم این وضعیت در شرایط جنگی میتواند طی هفتههای آینده کشور را با کمبود شدید گوشت مرغ مواجه کند. در چنین شرایطی، وزارت جهاد کشاورزی باید برای مدیریت وضعیت موجود و جلوگیری از بروز کمبود گوشت مرغ، ۳ اقدام جدی و فوری را در دستور کار قرار دهد.
لزوم استفاده از نهادههای جایگزین در جیره مرغ گوشتی
اقدام اول: در شرایط کنونی، متنوعسازی ترکیب جیره مرغ گوشتی با استفاده از نهادههای جایگزین ذرت و کنجاله سویا امری ضروری است. در این چارچوب، واردات نهادههای جایگزین مانند کنجاله آفتابگردان بدون پوسته، کنجاله کلزا، کنجاله پنبه دانه، ضایعات بوجاری گندم، گلوتن ذرت، ضایعات تقطیری ذرت و تریتیکاله و… از مسیر کشورهای دوست، بهویژه روسیه و قزاقستان، باید در دستور کار قرار گیرد و ترخیص این نهادهها با اولویت از طریق بنادر شمالی کشور انجام شود.
باید توجه داشت که قطبهای تولید گوشت مرغ در استانهای شمالی کشور قرار دارند؛ از اینرو ترخیص نهادههای دامی جایگزین از طریق بنادر شمالی میتواند ضمن تسریع در انتقال نهادهها به واحدهای تولیدی، به کاهش قابلتوجه هزینههای حملونقل، صرفهجویی در مصرف سوخت و افزایش تابآوری زنجیره تأمین نیز منجر شود.
لزوم تمرکز تولید مرغ در قالب زنجیرههای یکپارچه
اقدام دوم: با توجه به اینکه ساختار صنعت مرغداری کشور پراکنده و جزیرهای است و حدود ۷۰ درصد گوشت مرغ تاکنون در قالب مرغداریهای مستقل و در حدود ۱۸ هزار واحد تولید شده است، در شرایط فعلی مدیریت و نظارت مؤثر بر این تعداد واحد تولیدی با دشواری جدی مواجه است. از سوی دیگر، به دلیل افزایش ریسکهای پرورش مرغ، بسیاری از این واحدهای مستقل نیز ممکن است انگیزه کافی برای تداوم فعالیت نداشته باشند.
در چنین شرایطی، وزارت جهاد کشاورزی باید حمایتهای خود را بر چند شرکت بزرگ زنجیرهای در قالب مالکیتی یا تعاونی متمرکز کند. مرغداریهای مستقل نیز در صورت تمایل به ادامه فعالیت، میتوانند در قالب تولید قراردادی و تحت پوشش این زنجیرهها به فعالیت بپردازند.
در این چارچوب، وزارت جهاد کشاورزی باید نهادههای جایگزین وارداتی را در اختیار شرکتهای زنجیرهای تولید مرغ قرار دهد. این شرکتها، برخلاف مرغداریهای خرد و مستقل، به دلیل برخورداری از دانش فنی، آزمایشگاههای کنترل کیفیت و ظرفیت مناسب کارخانجات خوراک، محدودیتی در تولید جیرههای متعادل، اقتصادی و باکیفیت مبتنی بر نهادههای جایگزین ندارند.
در این میان، وزارت جهاد کشاورزی باید متناسب با میزان نهادههای دامی تخصیصیافته به شرکتهای زنجیرهای، محصول نهایی یعنی گوشت مرغ را از این مجموعهها تحویل بگیرد. به طورکلی مرغداریهای مستقل امکان دریافت مستقیم نهادههای دامی را نخواهند داشت و تنها در صورتی میتوانند نهاده مورد نیاز برای پرورش مرغ را دریافت کنند که در قالب یک زنجیره تولید تعریف شوند. در این مدل وزارت جهاد کشاورزی و سایر دستگاههای نظارتی میتوانند تمرکز خود را بر مدیریت و نظارت بر چند شرکت زنجیرهای بزرگ قرار دهند.
لزوم واردات مرغ منجمد برای مدیریت بازار و ذخایر استراتژیک
اقدام سوم: همزمان با تقویت تولید داخل و برنامهریزی برای رفع موانع تولید گوشت مرغ در کشور، باید از خالی شدن ذخایر استراتژیک نیز جلوگیری شود و بهصورت مستمر از مسیرهای ممکن، واردات گوشت مرغ منجمد در دستور کار قرار گیرد. چراکه فرآیند تولید گوشت مرغ زمانبر است و با توجه به احتمال گسترش دامنه جنگ، پیشبینی دقیق میزان تولید در هفتههای آینده با عدم قطعیت قابلتوجهی همراه خواهد بود.
انتهای پیام/ کشاورزی
