به گزارش مسیر اقتصاد دولت دونالد ترامپ در حال بررسی طرحی برای تسهیل فعالیت نفتکش‌های موسوم به «ناوگان سایه» است که پیش‌تر به دلیل حمل نفت و فرآورده‌های کشورهای تحت تحریم آمریکا از جمله ایران، روسیه و ونزوئلا تحریم شده‌اند. هدف این اقدام، افزایش ظرفیت حمل‌ونقل دریایی و کاهش هزینه‌های بی‌سابقه جابه‌جایی نفت و فرآورده‌ها در شرایط ادامه جنگ و اختلال در مسیرهای تجاری منطقه است.
طرح مورد بررسی به شرکت‌ها اجازه می‌دهد با دریافت مجوز از وزارت خزانه‌داری آمریکا، از برخی نفتکش‌های تحریم‌شده برای حمل محموله‌های مجاز استفاده کنند. بنابراین این اقدام به معنای لغو تحریم صادرات نفت ایران یا روسیه نیست و هنوز نیز تصمیم نهایی درباره اجرای آن اعلام نشده است.
افزایش پنج‌برابری هزینه حمل نفت آمریکا به آسیا
تداوم جنگ و افزایش خطر کشتیرانی در تنگه هرمز، بازار جهانی حمل نفت را با فشار کم‌سابقه‌ای مواجه کرده است. علاوه بر افزایش هزینه بیمه و ریسک عبور، استفاده از روش‌های پیچیده انتقال کشتی به کشتی و طولانی‌شدن زمان سفر، بخشی از ظرفیت ناوگان جهانی را درگیر کرده است.
هزینه اجاره ابرنفتکش برای انتقال نفت از سواحل آمریکا به آسیا نسبت به قبل از شروع جنگ بیش از پنج برابر شده است. هزینه حمل هر محموله در این مسیر به بیش از ۸۰ میلیون دلار، معادل حدود ۴۰ دلار برای هر بشکه رسیده است؛ در حالی که هزینه مشابه در ابتدای سال حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون دلار بود.
همچنین هزینه حمل نفت از سواحل آمریکا به اروپا، با احتساب انتقال محموله میان کشتی‌ها و سایر هزینه‌ها، از حدود ۴ دلار به ۲۴.۵ دلار برای هر بشکه افزایش یافته است.
این وضعیت موجب شده با وجود تقاضای بالا برای نفت در آسیا و اروپا، بخشی از نفت سنگین تولیدشده در قاره آمریکا امکان صادرات اقتصادی نداشته باشد. افزایش هزینه حمل، رقابت‌پذیری نفت آمریکا را نیز کاهش داده و برخی پالایشگران آسیایی را به جست‌وجوی منابع جایگزین سوق داده است.
آیا استفاده از ناوگان تحریمی هزینه حمل را کاهش می‌دهد؟
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، از بررسی تسهیل محدودیت‌های ناوگان سایه برای کاهش نرخ حمل نفت خبر داده است. یکی از اهداف این سیاست، افزایش انتقال نفت خام و فرآورده‌ها از منطقه خلیج فارس است.
بااین‌حال چنین اقدامی تأثیر چشمگیری بر نرخ جهانی حمل نخواهد داشت؛ زیرا بسیاری از نفتکش‌های تحریم‌شده طی ماه‌های اخیر همچنان فعال بوده‌اند و بخش قابل توجهی از آن‌ها نیز قدیمی هستند. علاوه بر این، محدودیت‌های اتحادیه اروپا و انگلیس برای شرکت‌های بیمه دریایی همچنان پابرجا خواهد ماند.
به این ترتیب، صدور مجوز احتمالی آمریکا ممکن است تعداد محدودی نفتکش را برای جابه‌جایی محموله‌ها، از جمله در مسیرهای مرتبط با تنگه هرمز، در دسترس قرار دهد؛ اما مشکل کمبود ظرفیت و هزینه بالای حمل‌ونقل را به‌طور کامل برطرف نخواهد کرد.
فشار اقتصادی جنگ بر سیاست تحریمی واشنگتن
بررسی استفاده از نفتکش‌های تحریم‌شده پس از تصمیم اخیر ترامپ برای تسهیل موقت صادرات گازوئیل روسیه صورت می‌گیرد؛ تصمیمی که با انتقاد اوکراین و شماری از سیاستمداران آمریکایی مواجه شده است.
در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان آمریکا، افزایش قیمت انرژی و فرآورده‌های نفتی به یکی از فشارهای اقتصادی پیش روی دولت ترامپ تبدیل شده است. تلاش برای استفاده از ظرفیت ناوگان تحریمی نشان می‌دهد که واشنگتن برای کنترل این فشار، حتی بازنگری محدود در برخی ابزارهای تحریمی خود را بررسی می‌کند.
بااین‌حال، موفقیت این سیاست هنوز مشخص نیست. افزایش ظرفیت اسمی ناوگان، بدون کاهش خطر کشتیرانی در تنگه هرمز و رفع محدودیت‌های بیمه‌ای، لزوماً به کاهش محسوس هزینه حمل منجر نمی‌شود. این محدودیت، یکی از ابعاد اقتصادی مسابقه تاب‌آوری ایران و آمریکا را آشکار می‌کند؛ جایی که ادامه اختلال در حمل‌ونقل انرژی، هزینه حفظ فشار اقتصادی بر ایران را برای واشنگتن نیز افزایش داده است.
منابع:
رویترز؛ بررسی استفاده آمریکا از نفتکش‌های تحریم‌شده
رویترز؛ افزایش پنج‌برابری هزینه حمل نفت از آمریکا به آسیا
انتهای پیام/ انرژی
