به گزارش مسیر اقتصاد اخیرا مقامات امارات متحده عربی به همتایان آمریکایی خود اعلام کردهاند که با اتمام منابع دلاری، ناگزیر به جای دلار از یوان چین برای فروش نفت و سایر معاملات خود استفاده خواهند کند. تسلط دلار آمریکا تقریباً به دلیل انحصار نسبی آن بر معاملات نفتی است و بیشتر این معاملات با دلار تسویه میشود، بنابراین تقریباً هر کشوری باید ذخایر دلاری برای خرید سوخت داشته باشد. از همین روی، امارات آشکارا ایده تجارت نفت با یوان را مطرح میکند که بدون تردید توجه واشنگتن را جلب و وجود گزینههای جایگزین را برای ایالات متحده یادآوری خواهد کرد.
درخواست امارات؛ فراتر از تنگای مالی و اقتصادی
امارات پیشنهاد ایجاد یک خط سوآپ دلاری را مطرح کرده است. ترتیبی که در آن دو بانک مرکزی ارزها را با نرخ ثابت مبادله میکنند و طرفین در مواقع بحرانی امکان دسترسی به ارز طرف دیگر را دارند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور، نیز بررسی این موضوع را تایید کرده است. امارات درهم خود را به دلار آمریکا وابسته میکند و برای حفظ این وابستگی باید دسترسی پایدار به دلار داشته باشد که اکنون به دلیل شرایط اقتصادی ایجاد شده و جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، تحت فشار قرار گرفته است.
هرچند انسداد تنگه هرمز، امارات را از درآمد نفتی محروم کرده و جنگ به صنایع هوانوردی و گردشگری آن آسیب رسانده است، اما اعداد و ارقام گویای تنگنای مالی این کشور نیست. امارات در پایان سال ۲۰۲۵ تقریباً ۲۸۵ میلیارد دلار ذخایر خارجی داشت و کل داراییهای دلاری آن تقریباً ۱ تریلیون دلار بیشتر از بدهیهای آن است. علاوه بر این، موسسه S&P Global ماه گذشته با اشاره به «انعطافپذیری مالی، اقتصادی، خارجی و سیاسی» بالاترین رتبه اعتباری کوتاهمدت و بلندمدت این کشور را تأیید کرد. همچنین، ارزش درهم امارات در مقابل دلار حفظ شده است و صندوقهای ثروت ملی ابوظبی در طول جنگ به معاملات خود، از جمله معامله ۲.۳ میلیارد دلاری اردن در هفته گذشته، ادامه دادهاند.
در واقع، امارات نیاز به قرض گرفتن ندارد. یعنی ریشه این درخواست اقتصادی نیست، بلکه سیاسی است. مقامات اماراتی بارها تأکید میکنند که تمایلی به قرارگرفتن در این موقعیت را نداشتهاند. پیش از حمله آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه به ایران، مقامات اماراتی به دنبال میانجیگری بین تهران و واشنگتن بوده و خواستار خویشتنداری میشدند. همچنین، آنها تاکید کردند که از اجازه استفاده از خاک امارات برای حمله به ایران را نخواهند داد. البته براساس برخی گزارشها، امارات در اوایل آوریل برای ورود به جنگ جهت بازکردن تنگه هرمز اعلام آمادگی کرد. آنها همچنین اولین کشور خلیج فارس بودند که روابط خود را با اسرائیل تحت توافقنامه ابراهیم در سال ۲۰۲۰ عادیسازی کردند.
از زمان آغاز جنگ آمریکایی-صهیونیستی، امارات متحده عربی بیش از هر کشور دیگری موشکها و پهپادهای ایرانی را دریافت کرده است. به گفته ریم الهاشمی، وزیر مشاور در امور همکاریهای بینالمللی امارات، تقریباً ۹۰ درصد از این موشکها زیرساختهای آن را هدف قرار دادهاند. بندر جبل علی و همچنین فرودگاه بینالمللی دبی مورد حمله قرار گرفتهاند، زیرساختهای نفت و گاز آسیب دیدهاند و تنگه هرمز عملاً مسدود و شریانهای مالی آن قطع شده است.
بازی با کارت یوآن برای فشار بر واشنگتن
امارات بهخوبی آگاه است که تعهد آنها برای سرمایهگذاری ۱.۴ تریلیون دلاری در اقتصاد ایالات متحده، با بازسازی همزمان سیستمهای دفاع موشکی گرانقیمت و همچنین زیرساختهای انرژی و سایر زیرساختهای کشور، دشوارتر میشود. با توجه به همه این مشکلات اقتصادی و امید اندک به حل و فصل اختلافات بین ایالات متحده و ایران، ابوظبی در حال استفاده از کارت چین است، از همین روی احتمالا ناگزیر به فروش نفت خود به یوآن چین شود. البته، این تهدید در گذشته نیز مطرح شده بود و در سال ۲۰۲۳، عربستان از کاربرد یوآن چین برای فروش نفت خود استقبال کرد که اقدامی علیه واشنگتن توصیف شد.
دولت بایدن با تماس دیپلماتیک متعدد به تصمیم عربستان سعودی واکنش نشان داد و مذاکرات سطح بالایی را در مورد توافق امنیتی جامع از جمله فروش سلاحهای پیشرفته و تعهد دفاعی قویتر ایالات متحده، آغاز کرد. اکنون، ابوظبی نیز از این امر درس گرفته است، اما تهدید اخیر مقامات آن بیشتر ژست سیاسی است تا چرخش بلندمدت و راهبردی از ایالات متحده. بطوریکه، صندوقهای ثروت ملی امارات متحده عربی همچنان عمدتا تمایل به خرید داراییهای ایالات متحده و اروپا دارند. امارات میزبان شبکهای از پایگاههای نظامی ایالات متحده نیز است که هیچ نشانهای از بستن آنها وجود ندارد.
ابوظبی گامهای ابوظبی برای افزایش سرمایهگذاری خود در چین نیز به این ژست کمک کرده است. سفر ولیعهد این کشور به پکن در هفته گذشته منجر به امضای دهها توافق برای تقویت روابط اقتصادی و تجاری، از جمله افزایش سفرهای تجاری بین دو کشور، شد. امارات متحده عربی میتواند از این نزدیکی برای مطالبه شرایط بهتر در اتحاد خود با واشنگتن استفاده کند. شیوه این رویکرد مستلزم تغییر چشمگیر سیاست یا اولتیماتوم نیست، بلکه شامل ارسال پیامهای متعدد مانند درخواست خط سوآپ ارزی و سفر به پکن است.
امارات از چه هراس دارد؟
در پسِ درخواستهای مالی و نمایش دیپلماتیک، درخواستهای امارات کاملاً ملموس است. این کشور میخواهد واشنگتن آسیب اقتصادی ناشی از جنگ را بپذیرد زیرا این کشور نقشی برای جنگ با همسایه بسیار بزرگتر خود نداشته است. همچنین میخواهد در مورد هرگونه توافقی با ایران، به ویژه در مورد تنگه هرمز، با آن مشورت شود و در مورد مفاد آن نظر بدهد. الهاشمی، مقام ارشد اماراتی، در شبکه خبری ABC اظهار داشت که هرگونه توافقی با ایران «باید توافق خوبی» باشد که صلح پایدار را به ارمغان بیاورد. او افزود که این به معنای پرداختن به «تسلیحاتی کردن» تنگه هرمز توسط ایران و گروههای نیابتی منطقهای آن و همچنین برنامههای هستهای، موشکی و پهپادی آن است.
به عبارت دیگر، توافقی که در آن دولت ترامپ به سادگی کنار بکشد و از باتلاق ایران فاصله بگیرد از دیدگاه ابوظبی اصلاً توافق محسوب نمیشود. امارات متحده عربی باور دارد که از اهرم فشار مهمی برای مذاکره مجدد در مورد شرایط اتحاد خود با واشنگتن برخوردار است. بنابراین، مذاکرات در مورد ایجاد خط سوآپ دلاری، درخواست کمک نیست، بلکه یادآوری میکند که امارات متحده عربی گزینههایی و ابزارهایی برای استفاده از آنها در اختیار دارد.
منبع: اندیشکده کشورداری مسئولانه
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
