مسیر اقتصاد/ جام جهانی فوتبال معمولاً نماد رقابت ورزشی، دیپلماسی عمومی و توجه گسترده افکار عمومی جهان است؛ اما این رویداد برای بازیگران امنیتی الزاماً عامل بازدارنده نیست. کشورها و رژیمهایی که تصمیمهای نظامی خود را بر پایه منطق قدرت، فرصت عملیاتی و محاسبه هزینه و فایده اتخاذ میکنند، لزوماً به تقویم ورزشی جهان وزن تعیینکننده نمیدهند. با این حال، اثر جام جهانی بر محاسبه جنگ برای همه بازیگران یکسان نیست. تفاوت مهمی میان اسرائیل و آمریکا وجود دارد؛ تفاوتی که در تحلیل احتمال تشدید تنش با ایران در دوره جام جهانی ۲۰۲۶ باید جدی گرفته شود.
اسرائیل در سابقه رفتاری خود نشان داده رویدادهای بزرگ جهانی را مانع جدی اقدام نظامی نمیداند. جنگ لبنان در سال ۱۹۸۲ در دورهای آغاز شد که جام جهانی اسپانیا چند روز بعد برگزار شد و عملیات نظامی اسرائیل در لبنان همزمان با این رویداد ادامه یافت. در سال ۲۰۱۴ نیز عملیات نظامی گسترده اسرائیل در غزه در روزهای پایانی جام جهانی برزیل آغاز شد. این نمونهها نشان میدهد تلآویو در تصمیمگیری نظامی، هزینه رسانهای همزمانی با جام جهانی را عامل بازدارنده قطعی نمیبیند.
اما آمریکا در موقعیتی متفاوت قرار دارد. جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود و آمریکا میزبان بخش اصلی مسابقات است. برای واشنگتن، این رویداد رویداد ورزشی نمایش توان امنیتی، زیرساختی، گردشگری، رسانهای و مدیریتی کشوری است که خود را رهبر نظم جهانی معرفی میکند. در چنین شرایطی، ورود مستقیم به یک جنگ گسترده، بهویژه در غرب آسیا و علیه ایران، میتواند فضای جام جهانی را از نمایش قدرت نرم آمریکا به صحنه نگرانی امنیتی و بیثباتی اقتصادی تبدیل کند.
محاسبه متفاوت اسرائیل و آمریکا در زمان جام جهانی
اسرائیل ممکن است همزمان با جام جهانی فوتبال، سطح عملیات محدود خود را افزایش دهد؛ بهویژه در جنوب لبنان، غزه یا حوزه عملیاتهای اطلاعاتی و امنیتی. این نوع اقدامات برای تلآویو در چارچوب محاسبات جاری امنیتی قرار میگیرد و لزوماً نیازی به ورود مستقیم آمریکا ندارد. حتی تمرکز رسانهای جهان بر جام جهانی میتواند برای برخی عملیاتهای محدود، هزینه توجه افکار عمومی را کاهش دهد.
اما جنگ دامنهدار با ایران مسئله دیگری است. اسرائیل بدون پشتیبانی مستقیم و گسترده آمریکا، توان اداره چنین جنگی را ندارد. درگیری با ایران میتواند پایگاههای آمریکا در منطقه، مسیرهای انرژی، امنیت متحدان عرب واشنگتن و بازارهای جهانی را درگیر کند. اگر آمریکا در دوره میزبانی جام جهانی تمایلی به ورود مستقیم به چنین جنگی نداشته باشد، بعید است اجازه دهد اسرائیل بحرانی ایجاد کند که واشنگتن ناچار به مدیریت نظامی و اقتصادی آن شود.
به همین دلیل، جام جهانی برای اسرائیل مانع جنگ نیست، اما برای آمریکا قید مهمی در مدیریت ریسک است. واشنگتن ممکن است با عملیات محدود اسرائیل کنار بیاید، اما جنگ گستردهای که قیمت انرژی، امنیت پروازها، مسیرهای کشتیرانی، بیمه، بازارها و افکار عمومی جهان را تحت تأثیر قرار دهد، با منطق میزبانی جام جهانی سازگار نیست.
جام جهانی بهعنوان هزینه سیاسی جنگ
جام جهانی ۲۰۲۶ نخستین جام جهانی با ۴۸ تیم است و در ۱۶ شهر سه کشور برگزار میشود. بخش مهمی از این رویداد در خاک آمریکا انجام خواهد شد و میلیونها هوادار، گردشگر، خبرنگار و مقام رسمی در این بازه وارد فضای رسانهای و امنیتی میزبانان میشوند. در چنین وضعیتی، دولت آمریکا نمیتواند پیامدهای یک جنگ بزرگ را فقط در قالب محاسبه نظامی ببیند. هر تنش بزرگ در غرب آسیا میتواند به نگرانی امنیتی در داخل آمریکا، فشار بر صنعت هواپیمایی، نوسان انرژی، نگرانی بازارها و حتی پرسش درباره توان واشنگتن در اداره همزمان بحران و میزبانی جهانی تبدیل شود.
از این منظر، جام جهانی نه سپر صلح است و نه تضمینکننده پرهیز از جنگ؛ اما هزینه سیاسی و اعتباری جنگ را برای آمریکا بالا میبرد. این افزایش هزینه برای اسرائیل به اندازه آمریکا معنا ندارد، زیرا اسرائیل میزبان رویداد نیست و در صورت بروز بحران، بخش مهمی از هزینه جهانی آن به دوش آمریکا و متحدانش میافتد.
سناریوی محتملتر؛ عملیات محدود به جای جنگ گسترده
بر اساس این محاسبه، در دوره جام جهانی باید میان دو سطح از تنش تفکیک کرد. افزایش عملیات اسرائیل در جبهههای نزدیکتر، از جمله جنوب لبنان، محتمل است؛ زیرا این اقدامات برای تلآویو کمهزینهتر، قابل کنترلتر و از نظر سیاسی قابل توجیهتر است. اما آغاز جنگ دامنهدار با ایران، آن هم در دورهای که آمریکا میزبان یکی از مهمترین رویدادهای جهانی است، با ملاحظات واشنگتن ناسازگارتر است.
این به معنای صفر شدن احتمال جنگ نیست. خطای محاسباتی، حمله بزرگ، حادثه غیرقابل کنترل یا فشار داخلی در هر یک از طرفها میتواند محاسبات را تغییر دهد. اما در حالت عادی، جام جهانی ۲۰۲۶ برای آمریکا یک ترمز نسبی در برابر جنگ بزرگ با ایران است. اسرائیل ممکن است این ترمز را نادیده بگیرد، اما بدون همراهی آمریکا نمیتواند جنگی گسترده با ایران را به سود خود مدیریت کند.
در نتیجه، جام جهانی فوتبال برای تحلیل امنیت منطقهای، متغیری در محاسبه هزینه جنگ است. اسرائیل سابقه بیاعتنایی به چنین متغیری را دارد، اما آمریکا در مقام میزبان، ناچار است وزن بیشتری به آن بدهد. همین تفاوت، احتمال عملیات محدود اسرائیل را بالا میبرد و احتمال جنگ گسترده با ایران در دوره جام جهانی را محدودتر میکند.
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
