مسیر اقتصاد/ کاهش جوجهریزی را باید یکی از مهمترین نشانههای فشار بر تولید مرغ در ماههای اخیر دانست. در اسفند، جوجهریزی حدود ۱۰۶ میلیون قطعه بود و برای فروردین نیز رقمی در حدود ۹۲ میلیون قطعه پیشبینی شده است. این در حالی است که متوسط جوجهریزی پیش از جنگ، بر اساس آمار وزارت جهاد کشاورزی، حدود ۱۴۰ میلیون قطعه بوده است. چنین فاصلهای بهروشنی نشان میدهد که تولید در ماههای آینده با فشار مواجه خواهد شد. بازار مرغ معمولا بلافاصله به افت جوجهریزی واکنش نشان نمیدهد، اما استمرار این روند میتواند با وقفه زمانی خود را در کاهش عرضه نشان دهد.
فشار اصلی بر دوش واحدهای خرد افتاده است
بررسیها نشان میدهد کاهش تولید بیشتر در واحدهای خرد رخ داده، در حالی که تولید در واحدهای زنجیرهای نهتنها کاهش نیافته، بلکه رشد هم داشته است. این تفاوت نشان میدهد فشارهای اخیر فقط به کاهش حجم تولید منجر نشده، بلکه در حال تغییر ترکیب تولیدکنندگان نیز هست.
واحدهای بزرگ و زنجیرهای به دلیل دسترسی بهتر به نهاده، نقدینگی و شبکه توزیع، توان بیشتری برای عبور از دورههای نااطمینانی دارند. در مقابل، مرغداران خرد زودتر از دیگران در معرض کاهش تولید قرار میگیرند. اگر این روند ادامه پیدا کند، صنعت مرغداری بیش از گذشته به سمت تمرکز در واحدهای بزرگتر حرکت خواهد کرد.
کنجاله سویا، قیمتگذاری دستوری و کمبود نقدینگی؛ سه فشار اصلی بر تولید
مهمترین عامل فشار بر تولید، افزایش قیمت کنجاله سویا و مشکل تأمین آن است. قیمت این نهاده به حدود ۱۰۶ هزار تومان رسیده؛ در حالی که پس از حذف ارز ترجیحی، قیمت آن حدود ۷۶ هزار تومان بود. این روند نشان میدهد بخش مهمی از افزایش هزینه تولید از محل خوراک طیور به مرغداران تحمیل شده است. در مقابل، تاکنون مشکل جدی در تأمین و قیمت ذرت گزارش نشده است.
عامل دوم، سرکوب قیمت مرغ در بازار مصرف است. در شرایطی که هزینههای تولید رشد کرده، دولت با افزایش قیمت مرغ به سطوح بالاتر مقابله میکند. نتیجه این وضعیت آن است که بخشی از تولیدکنندگان، بهویژه واحدهای کوچکتر، با حاشیه سود ضعیف یا حتی زیان مواجه میشوند و انگیزه کمتری برای جوجهریزی جدید دارند.
عامل سوم نیز مشکل سرمایه در گردش است. در شرایط جنگی و در فضایی که آینده بازار قابل پیشبینی نیست، مرغداران خرد بیش از گذشته با دشواری تأمین نقدینگی روبهرو شدهاند. ترکیب این سه عامل، یعنی رشد هزینه نهاده، محدودیت در قیمت فروش و نااطمینانی مالی، زمینه کاهش جوجهریزی را فراهم کرده است.
چرا با وجود کاهش تولید، کمبود مرغ دیده نمیشود؟
با وجود افت جوجهریزی، بازار تاکنون با کمبود آشکار گوشت مرغ مواجه نشده است. این وضعیت دو توضیح اصلی دارد. نخست، عرضه گوشت مرغ منجمد توسط دولت با قیمت ۲۱۵ هزار تومان است که بخشی از شکاف بازار را پوشش داده و دوم، احتمال کاهش تقاضا از سوی مصرفکنندگان است.
در مورد افت تقاضا، این ادعا مطرح شده که برخی خانوادهها به دلیل نگرانی از قطعی برق، از خرید و نگهداری مرغ در منزل خودداری میکنند. اگر این فرض درست باشد، بخشی از آرامش فعلی بازار نه به دلیل تعادل تولید و مصرف، بلکه به دلیل عقبنشینی تقاضا شکل گرفته است.
مسئله فقط بازار مرغ نیست، الگوی مصرف خانوار هم تغییر میکند
اگر کاهش مصرف گوشت مرغ واقعاً رخ داده باشد، مسئله فقط این نیست که بازار مرغ فعلا دچار کمبود نشده است. پرسش مهمتر این است که چه کالایی جایگزین مرغ در سفره خانوار شده است. در شرایطی که مرغ برای بخش بزرگی از خانوارها اصلیترین منبع پروتئین محسوب میشود، افت مصرف آن میتواند به معنای جابهجایی تقاضا به سمت کالاهای دیگر یا حتی کاهش کلی مصرف پروتئین باشد.
به همین دلیل، ارزیابی وضعیت بازار مرغ فقط با رصد عرضه کافی نیست. باید دید افت جوجهریزی، عرضه ذخایر دولتی و کاهش احتمالی تقاضا در نهایت چه اثری بر الگوی مصرف خانوار گذاشته است. آرامش بازار تنها زمانی میتواند نشانه ثبات باشد که روشن شود کاهش فشار در بازار از مسیر بهبود تولید حاصل شده، نه از راه افت مصرف و اتکای بیشتر به ذخایر منجمد.
انتهای پیام/ کشاورزی
