مسیر اقتصاد/ وزیر خزانهداری آمریکا به تازگی اعلام کرده است که واشنگتن در حال بررسی رفع تحریم از نفت روی نفتکشهای ایران است؛ حجمی در حدود ۱۴۰ میلیون بشکه که در شرایط عادی اجازه فروش نداشت. این تصمیم بهصراحت با هدف افزایش عرضه و کاهش قیمت جهانی نفت مطرح شده است؛ یعنی همان عاملی که سالها بهعنوان ابزار فشار علیه ایران استفاده میشد، اکنون به دلیل فشار بازار در حال کنار گذاشته شدن است.
نقش تعیینکننده ایران؛ اختلال در هرمز و شوک به بازار جهانی
ریشه این چرخش را باید در تحولات میدانی جستوجو کرد. اختلال در تنگه هرمز باعث شده حدود ۲۰ درصد نفت جهان با مشکل مواجه شود، تردد نفتکشها تا حد زیادی متوقف شود و قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار برسد. در چنین شرایطی، بازار جهانی با کمبود واقعی عرضه مواجه شده و همین مسئله، ابزار فشار جدیدی ایجاد کرده است.
بهعبارت دیگر، آنچه سالها از طریق مذاکره حاصل نشد، اکنون از طریق تغییر موازنه در عرضه انرژی در حال تحقق است.
رفتار دوگانه آمریکا؛ تحریم هست، اما وقتی لازم باشد نیست
تحولات اخیر نشان میدهد که تحریمها برای آمریکا یک ابزار ثابت و اصولی نیست، بلکه کاملاً تابع منافع است. در همین چارچوب آمریکا پیش از این تحریم نفت روسیه را برای حدود ۱۳۰ میلیون بشکه نفت در دریا تعلیق کرده و اجازه عبور برخی نفتکشهای ایرانی را داده بود تا بازار دچار کمبود نشود. آمریکا حتی بهصراحت اعلام کرده هدف، «افزایش عرضه فیزیکی نفت» است نه پایبندی به تحریم.
این رفتار نشان میدهد که تحریم، یک «خط قرمز» نیست؛ بلکه ابزاری است که در صورت تهدید منافع آمریکا، بهراحتی کنار گذاشته میشود.
واقعیت مهم: بازار انرژی، تحریم را بیاثر میکند
آنچه در حال رخ دادن است، یک واقعیت مهم را آشکار میکند: تحریم زمانی مؤثر است که عرضه در بازار فراوان باشد. اما وقتی عرضه دچار اختلال شود، خود تحریم به مانع منافع تحریمکننده تبدیل میشود.
در شرایط فعلی آمریکا برای کنترل قیمت انرژی به نفت نیاز دارد، حذف نفت ایران از بازار، این بحران را تشدید میکند و بنابراین ناچار به عقبنشینی میشود. به همین دلیل است که حتی بدون توافق سیاسی، بخشی از تحریمها در حال «تعلیق عملی» است.
شکست مسیر مذاکره؛ کارآمدی مسیر مقاومت
سالها مذاکره با هدف رفع تحریمها، به نتایج محدود و ناپایدار منجر شد. اما اکنون یک مسیر دیگر در حال نتیجه دادن است: ایجاد هزینه واقعی برای طرف مقابل. وقتی بازار انرژی دچار اختلال میشود، قیمتها افزایش مییابد و فشار به اقتصاد آمریکا منتقل میشود، واشنگتن ناچار میشود برای مدیریت بحران، از مواضع خود عقبنشینی کند.
رفع تحریم نه یک امتیاز سیاسی، بلکه نتیجه مستقیم تغییر معادله قدرت در میدان انرژی است.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
