به گزارش مسیر اقتصاد هند بهطور سنتی تلاش میکند سیاست خارجی خود را به یک بلوک یا شریک خاص گره نزند. اما جنگها معمولاً کشورها را وادار به انتخاب میکنند. اکنون تشدید جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، دولت هند را ناچار کرده درباره دو مسیر مهم یا همان راهگذرهای تجاری که برای دسترسی سریعتر و ارزانتر به اروپا طراحی کرده بود، تجدیدنظر کند. اروپا یکی از مهمترین شرکای تجاری هند به شمار میرود و دهلینو بهتازگی نیز یک توافق تجاری بزرگ با این منطقه نهایی کرده است.
دو راهگذر رقیب؛ شمال-جنوب ایران، غرب آسیا
هند طی سالهای گذشته بهطور همزمان روی دو راهگذر راهبردی سرمایهگذاری کرده بود:
راهگذر نخست مسیر شمالی موسوم به «راهگذر حملونقل بینالمللی شمال–جنوب» است که قرار است کالاهای هند را از طریق بندر چابهار ایران به روسیه، اروپا و آسیای مرکزی منتقل کند.
راهگذر دوم مسیر غربی یا «راهگذر اقتصادی هند–غرب آسیا–اروپا» است که کالاهای هند را از طریق بنادر خلیج فارس و سپس از طریق یک شبکه ریلی به بندر حیفا در اسرائیل و در نهایت اروپا متصل میکند.
با ادامه جنگ میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر، کارشناسان میگویند احتمالاً تنها یکی از این دو پروژه میتواند آینده واقعی برای تجارت هند ایجاد کند.
راهگذر IMEC؛ گزینهای که غرب ترجیح میدهد
برخی تحلیلگران معتقدند اگر آمریکا و اسرائیل در این جنگ دست بالا را داشته باشند، مسیر مورد حمایت آنها یعنی راهگذر هند–غرب آسیا–اروپا به گزینه اصلی تبدیل خواهد شد.
«رفیق دوسانی»، اقتصاددان اندیشکده آمریکایی RAND، در این باره میگوید اگر آمریکا و اسرائیل پیروز جنگ شوند، اسرائیل احتمالاً توسعه راهگذر IMEC را به احیای مسیر چابهار ترجیح خواهد داد.
این راهگذر حامیان قدرتمندی نیز دارد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سال گذشته در دیدار با نخستوزیر هند آن را «یکی از بزرگترین مسیرهای تجاری تاریخ» توصیف کرد. همچنین بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از آن بهعنوان «بزرگترین پروژه همکاری در تاریخ اسرائیل» یاد کرده است.
آینده مبهم مسیر ایران
تحولات جنگ و وضعیت نامطمئن ایران، آینده راهگذر عبوری از این کشور را با تردیدهای جدی روبهرو کرده است. به گفته کارشناسان، حتی اگر ایران در جنگ شکست نخورد، احتمال تداوم تحریمها وجود دارد و در صورت پایان تحریمها نیز ممکن است منافع اصلی به کشورهایی برسد که در جنگ پیروز شدهاند. از این منظر، مسیر عبوری از ایران برای هند با ریسکهای جدی مواجه است.
از سوی دیگر، پروژه راهآهن چابهار–زاهدان که یکی از ارکان اصلی راهگذر شمال–جنوب محسوب میشود و قرار بود تا سال ۲۰۲۶ تکمیل شود، ممکن است با تأخیرهای طولانی مواجه شود.
همچنین سرمایهگذاری بیش از ۱۲۰ میلیون دلاری هند در پایانه شهید بهشتی بندر چابهار نیز در معرض ریسک قرار گرفته است؛ زیرا معافیت تحریمی آمریکا که به هند اجازه فعالیت در این بندر را میداد، قرار است در ماه آوریل به پایان برسد.
بحران حملونقل و فرصت برای راهگذر جدید
در حالی که ناامنی منطقه مسیرهای سنتی را مختل کرده، برخی کارشناسان معتقدند همین بحران میتواند به تقویت راهگذر IMEC کمک کند.
بخش بزرگی از تجارت دریایی هند با اروپا معمولاً از کانال سوئز عبور میکند. اما بهدلیل اختلالهای ناشی از درگیریهای منطقهای، بسیاری از کشتیها مجبور شدهاند مسیر طولانیتری را از طریق دماغه امید نیک در جنوب آفریقا طی کنند.
گزارشها نشان میدهد این تغییر مسیر باعث افزایش ۱۰ تا ۲۰ روزه زمان حمل کالا و ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش هزینه حملونقل در مسیرهای اصلی تجارت هند و اروپا شده است.
کارشناسان میگویند راهگذر IMEC در صورت تکمیل میتواند هزینههای لجستیکی را تا ۳۰ درصد و زمان حمل کالا را تا ۴۰ درصد کاهش دهد؛ موضوعی که برای اقتصاد صادراتمحور هند اهمیت زیادی دارد.
موفقیت IMEC؛ وابسته به یک شرط مهم
با وجود مزایای اقتصادی، تحلیلگران هشدار میدهند موفقیت این پروژه به یک عامل کلیدی وابسته است: ثبات منطقهای.
در شرایطی که جنگ و تنش در غرب آسیا همچنان ادامه دارد، مشخص نیست آیا این راهگذر بزرگ زیرساختی میتواند در کوتاهمدت به مرحله اجرا برسد یا نه. با این حال بسیاری از تحلیلگران معتقدند نتیجه جنگ و شکلگیری نظم جدید منطقهای، تعیین خواهد کرد که کدام مسیر در آینده به شاهراه اصلی تجارت میان هند و اروپا تبدیل شود.
منبع: cnbc
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
