۰۶ اردیبهشت ۱۴۰۳

رهبر معظّم انقلاب: علاج برون رفت از مشکلات کشور «اقتصاد مقاومتی» است.

شناسه: ۱۵۱۵۸۱ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ - ۱۲:۳۰ دسته: پول و بانک نام نویسنده: محمدرضا یزدی‌زاده
۰

در ۴۰ سال گذشته جایگزینی تدریجی کارکرد پول ملی با ارز و طلا، موجب تسهیل قاچاق، رشد اقتصاد زیرزمینی، کاهش کارایی نظام مالیاتی، ناترازی بودجه و تسهیل فرار سرمایه بوده است. مقابله با فعالیت‌های سوداگرانه و بدون رصد بازار غیررسمی ارز، علت‌العلل جهش‌های تورمی کشور است که با توجه به تجربه اخیر کشورهای روسیه و آرژانتین، درجه اهمیت بالاتری نسبت به «تحریم» دارد.

مسیر اقتصاد/ رها بودن فعالیت‌های سوداگرانه و سفته‌بازانه به خصوص در بازار غیررسمی ارز از جمله مهمترین موانع نهادی تولید به شمار می‌روند و کنترل سوداگری و سفته‌بازی یکی از الزامات رفع موانع تولید است. تبدیل شدن دلار و سکه به وسیله مبادله در اقتصاد، به منزله تضعیف جایگاه پول ملی است که مهمترین دلیل تورم کنونی ایران محسوب می‌شود.

جایگزین شدن ارز و طلا به عنوان جانشین پول ملی کشور

این تحلیل که سفته‌بازی روی ارز و فرار سرمایه موجب افزایش ۱۲۰ درصدی متوسط نرخ تورم در دوران تحریم نسبت به دوره غیرتحریم شده است و عامل ایجاد سفته‌بازی و خروج سرمایه تحریم باشد، صحیح نیست.

سفته‌بازی روی ارز و به خصوص طلا و تلقی مردم از طلا به عنوان سرمایه، پیشینه تاریخی طولانی دارد و همواره استفاده از طلا و سپس ارز (در دو دهه اخیر) به جای پول ملی، به عنوان وسیله پس انداز، وجود داشته و ربطی به تحریم نداشته است.

آنچه در نتیجه تحریم‌ها و تبلور تاثیرات انتظاری تحریم‌ها اتفاق افتاد، گسترش این جایگزینی و تسری آن به وظایف دیگر پول ملی بود. طلا و ارز علاوه بر اختصاص تقاضای سفته‌بازی پول به خود، تقاضای احتیاطی و حتی به عنوان وسیله مستقیم در مبادلات، جایگزین بخشی از تقاضای معاملاتی پول شدند.

منظور از جایگزینی وظایف پول ملی با ارز و طلا، انتقال نقدینگی به بازار ارز و طلا است. نسبت جایگزینی که تا پایان دهه ۹۰ کمتر از ۰/۴ بود با شوک‌های ارزی اوایل دهه ۹۰، با سرعت بسیار از عدد خطرناک یک گذشت و به تنهایی موجب ایجاد تورمی معادل ۱/۲ برابر همه عوامل دیگر بوده است.

بازار غیررسمی ارز موجب تسهیل قاچاق، فرار سرمایه و رشد اقتصاد زیرزمینی 

چرا در روسیه با تحریم‌هایی دو برابر تحریم‌های ایران و با جنگی که هزینه آن حتی تا ۳۰ درصد تولید ناخالص داخلی روسیه برآورد می‌شود، تورمی به اندازه ایران ایجاد نشده است؟ در عوض در کشوری مثل آرژانتین بدون تحریم و با مازاد تجاری ۱۹ میلیارد دلاری، تورم سه رقمی ایجاد شده است؟

موضوعی که برخی فراموش می‌کنند آن است که کشور ایران دو بازار ارز به نام بازار ارز رسمی و بازار ارز غیررسمی دارد. بازار ارز رسمی که نرخ آن تابع میزان مازاد تجاری کشور، نرخ بهره پرداختی کشور بر بدهی‌های خارجی و حجم نقدینگی است.

بازار دوم که در چهل سال گذشته، تحت عنوان بازار غیرسمی ارز، وسیله جایگزینی پول ملی، تسهیل قاچاق، عامل رشد اقتصاد زیرزمینی و کاهش کارایی نظام مالیاتی و بالتبع ناترازی بودجه و نیز عامل تسهیل فرار سرمایه بوده است. بنابراین، تحریم عاملی بوده است که در صورت عدم امکان جایگزینی پول ملی با ارز و طلا، نمی‌توانسته چنین تاثیرات تورمی را ایجاد کند.

بنابراین به جای اینکه عامل ایجاد سفته‌بازی و خروج سرمایه، «تحریم» دانسته شود، باید به بازار غیر رسمی ارز به عنوان علت‌العلل مشکلات کشور پرداخته شود. این بازار، عاملی برای تسهیل سقوط پول ملی، فرار سرمایه، اقتصاد زیرزمینی و فساد مالی، تورم، بی‌ثباتی اقتصادی و روانی جامعه شده است.

انتهای پیام/ پول و بانک



جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود.