به گزارش مسیر اقتصاد تحولات اخیر در جنوب آسیا نشاندهنده تغییراتی در ائتلافهای سنتی است. از یک سو، پاکستان با تقویت همکاریهای دفاعی با چین، از جمله استفاده از جنگندههای چینی در درگیریهای اخیر با هند و در عین حال نزدیک شدن به ایالات متحده در دوره دونالد ترامپ، در حال پیگیری یک دیپلماسی موازنه است.
چالشهای پیش روی دوستی همیشگی چین و پاکستان در میدان رقابت آمریکا و هند
اردیبهشت ماه سال گذشته، هنگامی که پاکستان در درگیری با هند از تجهیزات نظامی چین از جمله جتهای J-10C استفاده کرد، سهام دفاعی چین با رشد فوری مواجه شد و پکن نیز فروش جنگندههای نسل پنجم J-35 به اسلامآباد را پیشنهاد داد. با این حال، این همکاری دفاعی خیلی زود تحتالشعاع نقشآفرینی دونالد ترامپ در برقراری آتشبس بین اسلامآباد و دهلی نو در ماه می قرار گرفت.
نوسان پاکستان بین دو قطب
پاکستان که همواره خود را متحد راهبردی چین معرفی کرده، در ماه ژانویه به هیئت صلح ترامپ پیوست که نشاندهنده نزدیکی دوباره اسلامآباد به واشنگتن فراتر از مسائل جنوب آسیا است. رئیسجمهور آمریکا، پاکستان را بازیگری کلیدی برای اجرای طرحهای خود در قبال ایران نیز میداند. همزمان با موفقیت رهبران پاکستان در جلب نظر ترامپ، پکن نیز به دنبال بهبود روابط با دهلی نو بود؛ تصاویر خندان شی جین پینگ و نارندرا مودی در کنار ولادیمیر پوتین در اجلاس شانگهای و ازسرگیری پروازهای مستقیم پس از پنج سال، گواه این رویکرد است.
یون سان، مدیر برنامه چین در اندیشکده استیمسون، معتقد است که گرچه چینیها درباره بهبود روابط آمریکا و پاکستان کنجکاو هستند، اما تحقق ایدهها مهمتر از نشانههاست. به باور او، پکن با وجود بهبود روابط با هند، همچنان به پاکستان به عنوان وزنه تعادلی در برابر دهلی نگاه میکند.
بازتاب درگیریها بر معادلات منطقه
کارشناسان تأکید میکنند که درگیریهای هند و پاکستان، نگاه واشنگتن به نقش نظامی-راهبردی چین در جنوب آسیا را تغییر داده است. مایلز یو، مشاور سابق وزیر خارجه آمریکا، میگوید که تشدید تنشها بین اسلامآباد و دهلی، وابستگی پاکستان به سکوهای دفاعی و پشتیبانی فنی چین را عمیقتر میکند. از منظر رقابت پکن-واشنگتن، هر بحرانی که تواناییهای پاکستان با پشتوانه چین را برجسته سازد، نگرانی آمریکا را نسبت به توانایی پکن در تغییر موازنه منطقهای افزایش میدهد.
از سوی دیگر، برخی نزدیکی مجدد آمریکا به پاکستان را نشانه اهمیت ژئوپلیتیکی فزاینده این کشور میدانند.خورشید کسوری، وزیر خارجه پیشین پاکستان، میگوید: برجستگی کنونی پاکستان نه تنها در کاخ سفید که در ائتلافهای منطقهای، گواه اهمیت جهانی این کشور است.
چالش فراروی کریدور اقتصادی
چین و پاکستان در نشست اخیر وزرای خارجه خود بر پیگیری نسخه ارتقاءیافته پروژه موسوم به کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC 2.0) تأکید کردند. پروژه ۶۲ میلیارد دلاری که ده سال پیش به عنوان بزرگترین سرمایهگذاری خارجی چین آغاز شد، به دلایل متعددی از جمله بحران امنیتی پاکستان با کندی مواجه شده است. حملات مداوم به اتباع چینی و این پروژه، اعتراض پکن را برانگیخته است.
یون سان معتقد است دلیل اصلی توقف پروژه، چالشهای درونی خود طرح است. مایلز یو نیز میگوید احیای CPEC به تصمیم رهبران پاکستان بستگی دارد که آیا خطرات اقتصادی و امنیتی را قابل مدیریت میدانند یا خیر. به گفته او، اسلامآباد باید میان توسعه این پروژه و پذیرش تعهدات بدهی بیشتر، یکی را انتخاب کند.
فاروا عامر، مدیر ابتکارات جنوب آسیا در اندیشکده آسیا سوسایتی، بر این باور است که پیشرفت معنادار CPEC منوط به رفع چالشهایی است که فاز اول را با کندی مواجه کرد.
با وجود همه این تحولات، بسیاری معتقدند پویاییهای روابط چین و آمریکا همچنان تأثیر عمدهای بر روابط اسلامآباد با واشنگتن و پکن خواهد داشت. عامر هشدار میدهد تشدید تنش بین آمریکا و چین، موقعیتیابی پاکستان را پیچیدهتر خواهد کرد.
منبع: دیپلمات
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
