به گزارش مسیر اقتصاد بحران تنگه هرمز برای هند فقط یک اختلال موقت در بازار انرژی نیست؛ نشانهای از آسیبپذیری ساختاری این کشور در برابر تمرکز واردات انرژی بر یک راهگذر حساس است. بخش مهمی از نفت خام، گاز طبیعی مایع و گاز مایع وارداتی هند از هرمز عبور میکند و هر تهدید تازه علیه این آبراه، هزینه بیمه، کشتیرانی و تأمین انرژی دهلینو را افزایش میدهد. در چنین شرایطی، عمان برای هند فقط یک شریک تجاری نیست؛ به تدریج به مسیر جایگزین در دریای عرب تبدیل میشود.
توافق جامع اقتصادی هند و عمان از اول ژوئن ۲۰۲۶ اجرایی شده و طبق آن، عمان تعرفههای گمرکی را برای ۹۸ درصد خطوط تعرفهای خود حذف میکند. این امتیاز، دسترسی ترجیحی صادرات هند به بازار عمان را در حوزههایی مانند منسوجات، چرم، دارو، کالاهای مهندسی و محصولات کشاورزی افزایش میدهد. اما اهمیت این توافق در شرایط فعلی فقط تجاری نیست؛ زیرا بنادر اصلی عمان مانند دقم، صحار و صلاله بیرون از تنگه هرمز و رو به دریای عرب قرار دارند.
بنادر عمان؛ مسیر تنفس خارج از هرمز
جغرافیای عمان به هند امکان میدهد بخشی از فشار هرمز را از مسیر دیگری مدیریت کند. وقتی مدیران کشتیرانی و بیمهگران هنوز عبور از هرمز را بدون توافق قطعی صلح پرریسک میدانند، دسترسی به بنادری که خارج از این گلوگاه قرار دارند، برای دهلینو ارزش راهبردی پیدا میکند. به همین دلیل، عمان در محاسبات هند از یک مقصد تجاری معمولی فراتر رفته و به حلقهای در امنیت انرژی این کشور تبدیل شده است.
این مسیر برای هند بهویژه در حوزه ذخیرهسازی نفت خام و LPG اهمیت دارد. گسترش زیرساختهای ذخیرهسازی در عمان میتواند ضربهگیر هند در برابر اختلال زنجیره جهانی انرژی باشد. دهلینو برای کاهش ریسک تأمین، فقط به تنوع واردکنندگان نیاز ندارد؛ به مسیرها، بنادر و ظرفیتهای ذخیرهسازی مکمل هم نیاز دارد.
خط لوله ۴.۸ میلیارد دلاری عمان – گجرات
مهمترین بخش راهبرد بلندمدت هند، طرح خط لوله زیردریایی عمان به گجرات است. این پروژه حدود ۴.۸ میلیارد دلار برآورد شده و قرار است روزانه تا ۳۱ میلیون مترمکعب استاندارد گاز طبیعی را از عمان به هند منتقل کند. طول این خط لوله حدود ۲۰۰۰ کیلومتر خواهد بود و مسیر آن در بخشهایی به عمق ۳۴۵۰ متر در دریای عرب میرسد.
اجرای چنین پروژهای از نظر فنی دشوار است، اما برای هند یک مزیت مهم دارد: انتقال مستقیم گاز از عمان به گجرات، وابستگی به مسیر پرریسک هرمز را کاهش میدهد و امکان پیشبینیپذیری بیشتری در تأمین انرژی ایجاد میکند. برآورد شده این مسیر مستقیم میتواند سالانه تا یک میلیارد دلار صرفهجویی برای هند به همراه داشته باشد. شرکتهای دولتی انرژی هند نیز مأمور شدهاند گزارشهای امکانسنجی و اجرایی این پروژه را با سرعت بیشتری آماده کنند.
حضور دریایی هند در شرق هرمز
هند فقط از مسیر اقتصادی به بحران هرمز واکنش نشان نداده است. نیروی دریایی این کشور عملیات اسکورت و حضور دریایی خود را در نزدیکی خلیج عمان افزایش داده تا مسیرهای حیاتی انرژی خارج از آبهای بسته خلیج فارس را حفظ کند. چندین شناور نظامی، از جمله ناوشکنهای کلاس Visakhapatnam مانند INS Shivalik و INS Nanda Devi، در شرق تنگه هرمز مستقر شدهاند.
این حضور نظامی نشان میدهد امنیت انرژی هند اکنون به ترکیبی از تجارت ترجیحی، بندر جایگزین، ذخیرهسازی، خط لوله و حفاظت دریایی وابسته شده است. دهلینو در عمل پذیرفته که نمیتواند آینده انرژی خود را فقط به عادی ماندن عبور از هرمز گره بزند.
فرصت عمان در بحران هرمز
عمان نیز از این روند سود میبرد. اقتصاد این کشور همچنان به نفت و گاز وابسته است؛ این دو بخش حدود ۳۲ درصد تولید ناخالص داخلی و تا ۸۵ درصد درآمد عمومی دولت عمان را تشکیل میدهند. تبدیل شدن عمان به هاب بازصادرات، لجستیک، ذخیرهسازی و خدمات انرژی برای هند میتواند به تنوعبخشی اقتصادی این کشور کمک کند.
توافق با هند همچنین اجازه میدهد شرکتهای هندی در برخی بخشهای خدماتی عمان تا ۱۰۰ درصد سرمایهگذاری خارجی داشته باشند. عمان نیز در ۱۲۷ زیربخش خدماتی، از فناوری اطلاعات و معماری تا سلامت و مالی، دسترسی گستردهتری برای متخصصان و شرکتهای هندی فراهم کرده است. این موضوع میتواند به انتقال مهارت، سرمایه و شکلگیری دفاتر منطقهای شرکتهای هندی در عمان کمک کند.
بحران هرمز نشان داده تمرکز بیش از اندازه بر یک گلوگاه، حتی برای اقتصاد بزرگی مانند هند، هزینهساز است. عمان برای دهلینو این امکان را فراهم میکند که بخشی از مسیر انرژی و تجارت خود را از فشار هرمز دور کند. در کوتاهمدت، اثر توافق هند و عمان در رشد تجارت و سرمایهگذاری دیده میشود؛ اما ارزش بلندمدت آن در بازطراحی امنیت انرژی هند نهفته است. عمان اکنون در حال تبدیل شدن به پلی میان نیاز رو به رشد انرژی هند و منطقهای است که هر روز غیرقابل پیشبینیتر میشود.
منبع: اویل پرایس
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
