به گزارش مسیر اقتصاد سفر دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به پکن و دیدار او با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، بدون دستیابی به توافقهای کلان و بنیادین در خصوص مسائل حساس به پایان رسید. با این حال، هر دو طرف این گفتوگوها را «بسیار خوب» ارزیابی کرده و از آن به عنوان گامی مهم برای ثباتبخشی به روابط دو ابرقدرت و آغاز یک مسیر جدید یاد کردند. تحلیلگران معتقدند این نشست صرفاً به مدیریت بحرانهای عاجل کمک کرده است، اما رقابتهای اساسی میان دو کشور بر سر مسائل حساس همچنان پابرجا خواهد ماند.
تنشها و رایزنیها پیرامون مسئله تایوان
تایوان همچنان به عنوان حساسترین و محوریترین نقطۀ اختلاف در روابط واشنگتن و پکن خودنمایی میکند. شی جینپینگ با تأکید بر اهمیت این موضوع، هشدار داد که عدم مدیریت صحیح مسئلۀ تایوان میتواند به بروز درگیری و تقابل مستقیم میان دو کشور منجر شود. این موضوع به وضوح در بیانیۀ رسمی چین بازتاب داشت. با این حال، در متن بیانیۀ واشنگتن اشارهای به آن نشد.
ترامپ در جریان این سفر اعلام کرد که جزئیات فروش یک بستۀ تسلیحاتی به ارزش ۱۴ میلیارد دلار به تایوان را با شی بررسی کرده و به زودی تصمیم نهایی را اتخاذ میکند. این اقدام ترامپ و گفتگو با رهبر چین دربارۀ این تسلیحات، نگرانی حامیان تایوان را به همراه داشته است. چراکه برخی کارشناسان آن را نقض سیاستهای سنتی آمریکا میدانند. ترامپ همچنین در پاسخ به سوال شی دربارۀ مداخله نظامی آمریکا برای دفاع از تایوان، با پایبندی به سیاست «ابهام راهبردی» از پاسخگویی صریح سر باز زد و عنوان کرد که وقوع جنگ در فاصلۀ ۹۵۰۰ مایلی (۱۵ هزار کیلومتری) آخرین چیزی است که آمریکا به آن نیاز دارد.
بحران غرب آسیا و اهرم فشار ایران
جنگ جاری در ایران و روابط تهران و پکن، سایۀ سنگینی بر این سفر انداخته بود. ترامپ اعلام کرد ظرف روزهای آینده دربارۀ لغو تحریم شرکتهای چینی خریدار نفت ایران تصمیمگیری خواهد کرد. به گفتۀ ترامپ، شی جینپینگ قول داده که هیچگونه تجهیزات نظامی در اختیار تهران قرار ندهد. همچنین بیانیۀ واشنگتن حاکی از ابراز علاقه چین به خرید نفت از آمریکا است. در صورتی که این اتفاق رخ دهد، وابستگی پکن به نفت ایران کاهش مییابد و ضربۀ اقتصادی جدی به تهران وارد میآید. با این حال، ترامپ اعتراف کرد که چین همچنان خریدار بزرگ نفت ایران باقی خواهد ماند.
از سوی دیگر، حضور وزیر دفاع آمریکا در این سفر (به خلاف سفر سال ۲۰۱۷) پیام محکمی به پکن و تهران تلقی میشود. کارشناسان معتقدند این حضور نشاندهندۀ رایزنیهای پنهان واشنگتن با بزرگترین شریک ایران دربارۀ آینده این بحران است.
معادلات اقتصادی، تعرفهها و مواد معدنی کمیاب
اقتصاد داخلی چین در حال حاضر با چالشهایی نظیر نرخ بالای بیکاری جوانان، تقاضای ضعیف مصرفکننده و هراس از شوکهای انرژی ناشی از جنگ ایران دستوپنجه نرم میکند.
در حوزۀ تعرفهها، با وجود اعمال تعرفههای سنگین تا مرز ۱۴۵ درصد از سوی ترامپ در گذشته، در این نشست هیچ صحبتی از کاهش تعرفهها به میان نیامد. به گفتۀ مقامات سابق آمریکا، چینیها دریافتهاند که توانایی تغییر سیاست تجاری آمریکا را ندارند و صرفاً به دنبال راهی برای بقا بدون آسیب شدید اقتصادی هستند.
در حوزۀ عناصر خاکی نادر، آمریکا و چین سال گذشته در بوسان کرۀ جنوبی توافق کردند که چین ممنوعیت صادرات را به حالت تعلیق درآورد. یکی از اهداف مهم ترامپ در این سفر تمدید توافق بوسان بود. با این حال، در نشست پکن توافق قطعی در این زمینه صورت نگرفت. لذا در مورد دستاوردهای تجاری ملموس این سفر تنها میتوان به ادعای ترامپ درخصوص تعهد چین به خرید ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ و خرید میلیاردها دلار سویا اشاره کرد.
تغییر در موازنۀ قدرت و رویکرد دیپلماتیک
کارشناسان معتقدند موازنۀ قدرت نسبت به نخستین سفر رسمی ترامپ به چین در دهۀ گذشته به شدت تغییر کرده است. در آن زمان قدرت چین بسیار کمتر از آمریکا بود. اما امروز پنتاگون چین را به عنوان قدرتمندترین رقیب خود از قرن نوزدهم به بعد میشناسد و ترامپ اکنون دو کشور را در قالب یک گروه دوگانه (G2) فهم میکند.
شی جینپینگ پیش از گفتگوها با اشاره به «تلۀ توسیدید»، نسبت به خطر برخورد قدرت نوظهور و قدرت مسلط هشدار داد. با این حال، ترامپ با اتخاذ رویکردی جدید و ملایمتر نسبت به دور اول ریاستجمهوری خود، تلاش کرد فضا را باز نگه دارد. او در شبکۀ اجتماعی خود اعلام کرد که شی به خاطر موفقیتهای کوتاهمدت ترامپ به او تبریک گفته و ارجاعات رهبر چین به «افول آمریکا» در واقع ناظر به ضعفهای دوران بایدن بوده است. در نهایت، سران دو کشور برای سه دیدار دیگر در سال جاری برنامهریزی کردند.
حقوق بشر: پروندۀ جیمی لای
در حاشیۀ این دیدار، ترامپ موضوع جیمی لای، ناشر ۷۸ ساله و دموکراسیخواه هنگکنگی را که به اتهام اقدام علیه امنیت ملی به ۲۰ سال زندان محکوم شده است، مطرح کرد. چین او را مغز متفکر اعتراضات سال ۲۰۱۹ میداند. ترامپ پس از رایزنیها اعتراف کرد که این موضوع پرونده بسیار سختی است و این گفتگوها نتیجۀ ملموسی به همراه نداشته است. بر این اساس، به نظر میرسد که فارغ از اظهار نظرهای مثبت طرفین دربارۀ این سفر، در عمل توافق مهمی بر سر مسائل حساس رخ نداده است.
منبع: NBC
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
