به گزارش مسیر اقتصاد، شرکت بینالمللی فرتیگلوب[۱]، یکی از بزرگترین صادرکنندگان کود در جهان، در گزارشی تحلیلی به بررسی پیامدهای اختلال در تنگه هرمز بر بازار جهانی نهادههای کشاورزی پرداخته است. این گزارش با تمرکز بر کاهش عرضه کودهای نیتروژنی و جهش قیمتها، نشان میدهد که تداوم تنشها در خلیج فارس میتواند به افزایش هزینه تولید محصولات کشاورزی و در نهایت رشد قیمت مواد غذایی در سطح جهانی منجر شود. همچنین این گزارش با ارائه دادههای میدانی، چشمانداز کوتاهمدت بازار و رفتار بازیگران اصلی را تحلیل میکند.
در پی تشدید درگیریها در منطقه، تنگه هرمز عملاً با اختلال جدی در تردد کشتیها مواجه شده و حدود یکسوم تجارت دریایی کودهای شیمیایی را متوقف کرده است. این اختلال باعث شده کشورها برای تأمین نیاز کشاورزان خود به منابع جایگزین روی آورند، در حالی که برخی تولیدکنندگان بزرگ نیز صادرات خود را محدود کردهاند و خریداران ناچار به پرداخت قیمتهای بالاتر برای دسترسی به حجم محدود عرضه هستند.
کاهش شدید صادرات کود از تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶
صادرات هفتگی کود از تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ بهطور چشمگیری کاهش یافته است؛ روندی که بیانگر اختلال عمیق در زنجیره تأمین جهانی این نهاده حیاتی است. بر اساس دادههای ارائهشده، صادرات اوره از منطقه خلیج فارس در ماه مارس به حدود ۳۰۰ هزار تن کاهش یافته، در حالی که این رقم در شرایط عادی بهطور متوسط ۱.۷ میلیون تن در ماه بوده است. بخش عمده این صادرات محدود نیز از سوی عمان انجام شده است. این افت عرضه، بهویژه در شرایطی که کودهای نیتروژنی نیاز سالانه برای حفظ عملکرد محصولات کشاورزی دارند، فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده و ریسک کاهش تولید جهانی محصولات اساسی را افزایش داده است.
جهش قیمت اوره و افزایش فشار بر هزینه تولید غذا
قیمت جهانی اوره از سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ با جهشی قابل توجه، تقریباً دو برابر شده است. این افزایش قیمت در حالی رخ داده که قیمت محصولات کشاورزی هنوز بهطور کامل با رشد هزینه نهادهها و سوخت هماهنگ نشده است. در نتیجه، کشاورزان قادر به جبران افزایش هزینههای خود نیستند و این مسئله سودآوری فعالیتهای کشاورزی را تحت فشار قرار داده است. برخلاف سال ۲۰۲۲ که همزمان با جنگ اوکراین، قیمت غلات نیز افزایش یافت، در شرایط کنونی چنین همگرایی قیمتی مشاهده نمیشود و این امر ریسک کاهش تولید را تشدید کرده است.
ریسک کاهش مصرف کود و تغییر الگوی کشت در جهان
در مراحل ابتدایی جنگ، قیمت غلات افزایش یافت، اما بهتدریج کاهش پیدا کرد و این موضوع باعث شده کشاورزان در شرایط فعلی انگیزه کمتری برای خرید کود داشته باشند. در چنین وضعیتی، احتمال کاهش مصرف کود یا تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کممصرفتر از نظر نیتروژن مانند برخی محصولات جایگزین افزایش یافته است. این روند میتواند در میانمدت به کاهش تولید محصولاتی همچون گندم، ذرت و برنج منجر شود و امنیت غذایی جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش تقاضا در بازارهای جهانی و تشدید نااطمینانی
نشانههایی از کاهش تقاضا در مناطقی مانند آفریقای جنوب صحرا و استرالیا مشاهده شده است. همچنین بازار بزرگی مانند برزیل که در آستانه فصل مصرف کود قرار دارد، بهشدت در معرض ریسک کمبود عرضه قرار گرفته است. در ایالات متحده نیز کشاورزان برای تأمین کود مورد نیاز خود تا اواسط ماه مه فرصت دارند و هرگونه تأخیر میتواند بر برنامه کشت تأثیر بگذارد. با این حال، میزان تقاضای باقیمانده بهویژه در کشورهای کمدرآمد که نسبت به افزایش قیمت حساستر هستند، همچنان با عدم قطعیت همراه است.
انباشت کشتیها در خلیج فارس و تداوم بحران عرضه
در حال حاضر دهها کشتی حامل کود در خلیج فارس متوقف شدهاند و بهدلیل نااطمینانی از وضعیت امنیتی، از عبور از تنگه هرمز خودداری میکنند. برآوردها نشان میدهد که صدها هزار تن کود بهصورت شناور در این منطقه ذخیره شده است. حتی در صورت بازگشایی کامل مسیر، زمان قابل توجهی برای تخلیه این انباشت و بازگشت بازار به شرایط عادی مورد نیاز خواهد بود. در این میان، برخی شرکتها به دنبال مسیرهای جایگزین زمینی برای صادرات هستند، اما ظرفیت این مسیرها بهمراتب کمتر از حملونقل دریایی است و نمیتواند بهطور کامل جایگزین آن شود.
در مجموع، تداوم اختلال در تنگه هرمز نهتنها بازار انرژی، بلکه زنجیره تأمین نهادههای کشاورزی را نیز تحت تأثیر قرار داده و به یکی از عوامل کلیدی در شکلگیری ریسکهای جدید در امنیت غذایی جهانی تبدیل شده است.
پانویس:
[۱] Fertiglobe
منبع: بلومبرگ
انتهای پیام/ انرژی
