به گزارش مسیر اقتصاد خبرگزاری رویترز در گزارشی به بررسی اثرات جنگ ایران بر بازار جهانی انرژیهای تجدیدپذیر و بهطور خاص صنعت خورشیدی چین پرداخته است. این گزارش با تمرکز بر دیدگاه فعالان صنعتی و دادههای مؤسسات تحلیلی، نشان میدهد که علیرغم افزایش قیمت نفت و انتظار رشد تقاضا برای انرژیهای پاک، ساختار عرضه در صنعت خورشیدی چین بهگونهای است که همچنان با مشکل مزمن ظرفیت مازاد مواجه است. در این چارچوب، گزارش تلاش میکند پیامدهای این وضعیت را برای توازن بازار، سیاستگذاری انرژی و رقابتپذیری جهانی چین تحلیل کند.
ظرفیت مازاد ساختاری، مانع اصلی تعدیل بازار انرژی خورشیدی
افزایش قیمت نفت تا نزدیکی ۱۰۰ دلار در هر بشکه، در پی تنشهای ژئوپلیتیکی، این تصور را در بازارها ایجاد کرده که تقاضا برای انرژیهای تجدیدپذیر افزایش خواهد یافت. با این حال، تولیدکنندگان تجهیزات نیروگاههای خورشیدی چین معتقد هستند این افزایش تقاضا در بهترین حالت محدود خواهد بود و تأثیر معناداری بر عدم تعادل عرضه و تقاضا نخواهد داشت. بر اساس برآورد مؤسسه مورنینگاستار[۱]، ظرفیت تولید پنلهای خورشیدی چین در سال ۲۰۲۵ تقریباً دو برابر تقاضای جهانی بوده است. این شکاف ساختاری بهگونهای است که حتی با در نظر گرفتن افزایش تقاضای ناشی از جنگ، همچنان بخش قابل توجهی از ظرفیت بلااستفاده باقی خواهد ماند. در چنین شرایطی، رقابت قیمتی تشدید شده و حاشیه سود تولیدکنندگان تحت فشار قرار گرفته است.
تداوم توسعه ظرفیت در زنجیره تأمین، بحران را تشدید کرده است
برخلاف تلاشهای دولت و صنعت برای مهار ظرفیت مازاد، بخشهایی از زنجیره تأمین همچنان به توسعه ظرفیت ادامه دادهاند. دادهها نشان میدهد در سال گذشته ظرفیت تولید پلیسیلیکون[۲]، ویفر[۳] و سلولهای خورشیدی بهترتیب ۹، ۱۱ و ۷ درصد افزایش یافته است، در حالی که تنها ظرفیت ماژولها[۴] با کاهش ۵ درصدی مواجه شده است. این روند نشاندهنده ناهماهنگی در سیاستگذاری صنعتی و نبود سازوکار مؤثر برای خروج ظرفیتهای مازاد از بازار است. فعالان صنعت تأکید دارند که مشکل اصلی، باقی ماندن ظرفیتهای غیرکارآمد در چرخه تولید است؛ ظرفیتی که نه تعطیل شده و نه بهطور واقعی از بازار خارج شده است. این وضعیت، فشار مضاعفی بر کل صنعت وارد کرده و ریسک ورشکستگی برخی شرکتها را افزایش داده است.
اصلاحات داخلی و محدودیتهای تجاری، مانع رشد تقاضای صادراتی
از منظر تقاضا، موانع متعددی پیشروی صنعت خورشیدی چین قرار دارد. در بازار داخلی، اصلاحات قیمتی انرژیهای تجدیدپذیر که مبتنی بر سازوکارهای مزایدهای و حذف بازده تضمینشده هستند، پیشبینی کاهش تقاضا را تقویت کردهاند. در سطح بینالمللی نیز تعرفهها و محدودیتهای تجاری، بهویژه در بازار آمریکا، دسترسی تولیدکنندگان چینی را محدود کرده است. علاوه بر این، گزارشها از بررسی اعمال محدودیتهای صادراتی جدید از سوی چین بر تجهیزات پیشرفته تولید پنل خورشیدی حکایت دارد که میتواند تنشهای تجاری را تشدید کند. این مجموعه عوامل باعث شدهاند که حتی در صورت افزایش تقاضای جهانی، امکان بهرهبرداری کامل از آن برای تولیدکنندگان چینی فراهم نباشد.
کاهش شدت بحران انرژی اروپا نسبت به ۲۰۲۲، مانع جهش تقاضا
یکی از محرکهای اصلی رشد تقاضای انرژی خورشیدی در سالهای اخیر، بحران انرژی اروپا پس از جنگ اوکراین بود. در آن دوره، قیمت گاز طبیعی بهطور چشمگیری افزایش یافت و انگیزه برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را تقویت کرد. با این حال، در شرایط فعلی، افزایش قیمت گاز در اروپا بهمراتب محدودتر بوده و از حدود ۳۳ به ۴۳ یورو به ازای هر میلیون بیتییو[۵] رسیده است؛ در حالی که در سال ۲۰۲۲ این رقم تا ۳۴۰ یورو افزایش یافته بود. این تفاوت نشان میدهد که شوک قیمتی کنونی به اندازه گذشته شدید نیست و در نتیجه، احتمال تکرار جهش تقاضای انرژی خورشیدی در اروپا پایین ارزیابی میشود.
افزایش محدود تقاضا، تهدید بقای بخشی از تولیدکنندگان
در مجموع، فعالان صنعت خورشیدی چین بر این باورند که جنگ ایران تنها تأثیر حاشیهای بر افزایش تقاضای جهانی خواهد داشت و نمیتواند بحران عمیق ظرفیت مازاد را حل کند. در چنین شرایطی، رقابت شدید، کاهش قیمتها و فشار بر سودآوری، بهتدریج منجر به خروج برخی شرکتها از بازار خواهد شد. این وضعیت نهتنها پیامدهای اقتصادی برای صنعت انرژیهای تجدیدپذیر دارد، بلکه از منظر سیاستگذاری صنعتی و امنیت زنجیره تأمین نیز چالشهای مهمی را برای چین و بازار جهانی ایجاد میکند.
پانویس:
[۱] Morningstar
[۲] Polysilicon
[۳] Wafer
[۴] Modules
[۵] British Thermal Unit (BTU)
منبع: رویترز
انتهای پیام/ انرژی
